Jak działa fenofibrat?
Fenofibrat należy do grupy leków zwanych fibratami, które pomagają kontrolować poziom tłuszczów (lipidów) we krwi, takich jak cholesterol i trójglicerydy12. Substancja ta aktywuje w organizmie specjalne receptory (PPARα), co prowadzi do szybszego rozkładu i usuwania niepożądanych tłuszczów z krwi oraz zwiększa ilość tzw. “dobrego” cholesterolu HDL34. Dzięki temu fenofibrat zmniejsza ryzyko powikłań związanych z wysokim poziomem lipidów, takich jak choroby serca i naczyń krwionośnych5.
Wskazania do stosowania fenofibratu
Fenofibrat stosuje się zawsze jako uzupełnienie diety i innych metod niefarmakologicznych, takich jak aktywność fizyczna i utrata masy ciała. Wskazania do jego stosowania mogą się różnić w zależności od dawki, postaci leku oraz połączenia z innymi substancjami czynnymi67.
Wskazania u dorosłych
Fenofibrat najczęściej przepisywany jest dorosłym pacjentom w poniższych sytuacjach:
- Leczenie ciężkiej hipertrójglicerydemii – czyli znacznie podwyższonego poziomu trójglicerydów we krwi, z niskim poziomem “dobrego” cholesterolu HDL lub bez takiego obniżenia68.
- Mieszana hiperlipidemia – czyli jednoczesne podwyższenie kilku frakcji tłuszczów (np. trójglicerydów i cholesterolu), gdy stosowanie statyn jest przeciwwskazane lub pacjent ich nie toleruje910.
- Mieszana hiperlipidemia u osób z wysokim ryzykiem chorób sercowo-naczyniowych – jako dodatek do leczenia statynami, jeśli mimo ich stosowania poziom trójglicerydów i/lub cholesterolu HDL nie jest wystarczająco kontrolowany1112.
Fenofibrat w połączeniu z innymi substancjami czynnymi
Na rynku dostępne są preparaty, w których fenofibrat występuje razem z innymi lekami obniżającymi cholesterol, takimi jak symwastatyna lub prawastatyna. Wskazania dla tych preparatów są zbliżone, ale dotyczą głównie dorosłych pacjentów z wysokim ryzykiem sercowo-naczyniowym oraz mieszaną dyslipidemią, u których statyny w monoterapii nie dają pełnego efektu:
- Cholib (fenofibrat + symwastatyna) – stosowany u dorosłych z wysokim ryzykiem sercowo-naczyniowym i mieszaną dyslipidemią, gdy poziom LDL jest już dobrze kontrolowany przez statynę, a konieczne jest dodatkowe obniżenie trójglicerydów i/lub podniesienie HDL1314.
- Pravafenix (fenofibrat + prawastatyna) – wskazany u dorosłych z wysokim ryzykiem chorób serca, z mieszaną hiperlipidemią, jeśli poziom LDL jest odpowiednio kontrolowany samą prawastatyną lub inną statyną o umiarkowanej intensywności działania15.
- Fenofibrat jest przeznaczony do stosowania głównie u dorosłych i nie powinien być stosowany u dzieci i młodzieży, ponieważ nie ma wystarczających danych dotyczących bezpieczeństwa i skuteczności w tej grupie wiekowej16171819.
- Wskazania oraz sposób stosowania mogą różnić się w zależności od preparatu – zawsze należy stosować się do zaleceń lekarza i informacji zawartych w ulotce98.
- Fenofibrat nie zastępuje zdrowego stylu życia – dieta, aktywność fizyczna i kontrola masy ciała pozostają podstawą leczenia zaburzeń lipidowych69.
- Preparaty złożone (fenofibrat + statyna) stosuje się wyłącznie u dorosłych z określonymi wskazaniami, jeśli monoterapia statyną nie przynosi pożądanych efektów1315.
Wskazania u dzieci i młodzieży
Fenofibrat nie jest przeznaczony do leczenia dzieci i młodzieży. Europejska Agencja Leków uchyliła obowiązek przedstawiania wyników badań fenofibratu w tej grupie wiekowej, co oznacza, że nie zaleca się jego stosowania u osób poniżej 18. roku życia16171819.
Inne specjalne grupy pacjentów
W przypadku osób starszych, pacjentów z niewydolnością nerek lub zaburzeniami czynności wątroby, dawkowanie fenofibratu może wymagać modyfikacji lub lek może być przeciwwskazany. Zawsze należy omówić z lekarzem indywidualne ryzyko i korzyści stosowania fenofibratu w tych grupach202122.
- Niektóre schorzenia, takie jak niekontrolowana cukrzyca typu 2, niedoczynność tarczycy czy choroby wątroby, powinny być leczone przed rozpoczęciem terapii fenofibratem23.
- Fenofibrat może być przeciwwskazany u osób z ciężką niewydolnością nerek20 – w łagodniejszych przypadkach konieczna może być modyfikacja dawki i regularna kontrola czynności nerek.
- Podczas leczenia należy regularnie kontrolować poziom lipidów oraz wykonywać badania krwi według zaleceń lekarza24.
- W razie niepożądanych objawów, takich jak bóle mięśni, żółtaczka czy świąd skóry, należy niezwłocznie poinformować lekarza25.
Fenofibrat – podsumowanie wskazań do stosowania
Fenofibrat to skuteczna substancja czynna wspomagająca leczenie zaburzeń lipidowych, zwłaszcza u dorosłych z ciężką hipertrójglicerydemią lub mieszaną hiperlipidemią. Może być stosowany samodzielnie lub w połączeniu ze statynami, gdy same statyny nie zapewniają odpowiedniej kontroli poziomu tłuszczów we krwi. Nie jest przeznaczony dla dzieci i młodzieży. W przypadku specjalnych grup pacjentów, takich jak osoby starsze czy z niewydolnością nerek, decyzję o stosowaniu fenofibratu podejmuje lekarz na podstawie indywidualnej oceny ryzyka i korzyści. Pamiętaj, że leczenie fenofibratem zawsze wymaga równoczesnego stosowania diety i zdrowego trybu życia6913.
Tabela – wskazania do stosowania fenofibratu w różnych grupach pacjentów
| Wskazanie | Dorośli | Dzieci > 12 lat | Dzieci < 12 lat | Osoby starsze | Pacjenci z niewydolnością nerek |
|---|---|---|---|---|---|
| Ciężka hipertrójglicerydemia | Tak | Nie | Nie | Tak | Tak, z modyfikacją* |
| Mieszana hiperlipidemia (gdy statyny są przeciwwskazane lub nietolerowane) | Tak | Nie | Nie | Tak | Tak, z modyfikacją* |
| Mieszana hiperlipidemia jako dodatek do statyn (u osób z wysokim ryzykiem sercowo-naczyniowym) | Tak | Nie | Nie | Tak | Tak, z modyfikacją* |
| Preparaty złożone (fenofibrat + statyna) | Tak, tylko u dorosłych | Nie | Nie | Tak | Nie (przeciwwskazane lub wymaga ostrożności) |
*W łagodnej lub umiarkowanej niewydolności nerek dawka powinna być zmodyfikowana zgodnie z zaleceniami lekarza. W ciężkiej niewydolności nerek fenofibrat jest przeciwwskazany202122.


















