Stosowanie leków u dzieci – dlaczego wymaga szczególnej ostrożności?
Dzieci różnią się od dorosłych pod względem tego, jak ich organizmy przetwarzają, wchłaniają i wydalają leki. Oznacza to, że nawet jeśli masa ciała dziecka jest mniejsza, nie zawsze wystarczy po prostu zmniejszyć dawkę leku. Procesy metaboliczne, czynność nerek oraz wątroby u dzieci są inne, co wpływa na sposób działania i bezpieczeństwo stosowania leków, takich jak dabigatran12.
Zakres stosowania dabigatranu u dzieci
Dabigatran jest lekiem przeciwzakrzepowym, który może być stosowany u dzieci i młodzieży w leczeniu żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej (ŻChZZ) oraz w zapobieganiu nawrotom tej choroby34. Stosowanie jest możliwe od momentu, gdy dziecko potrafi połykać miękkie pokarmy (np. granulat), aż do ukończenia 18. roku życia5. Dabigatran dostępny jest w różnych postaciach, m.in. w kapsułkach i granulacie powlekanym, co pozwala na dostosowanie formy leku do wieku i możliwości dziecka4.
- Dabigatran nie jest przeznaczony do stosowania u noworodków, które nie potrafią połykać miękkich pokarmów5.
- Wskazania do stosowania u dzieci i młodzieży dotyczą wyłącznie leczenia ŻChZZ oraz zapobiegania nawrotom tej choroby64.
- Nie stosuje się dabigatranu u dzieci z ciężkimi zaburzeniami czynności nerek (eGFR < 50 ml/min/1,73 m2)7.
- Nie ma wystarczających danych dotyczących skuteczności i bezpieczeństwa stosowania dabigatranu u dzieci z czynną chorobą nowotworową oraz u bardzo specyficznych grup, np. z chorobami jelita cienkiego, które mogą wpływać na wchłanianie leku8.
Dawkowanie dabigatranu u dzieci
Dawkowanie dabigatranu u dzieci zależy od wieku, masy ciała oraz czynności nerek. Lek jest dostępny w różnych dawkach i postaciach, co pozwala na indywidualne dostosowanie do potrzeb dziecka4.
- Dawka powinna być ustalana przez lekarza, biorąc pod uwagę masę ciała i sprawność nerek dziecka4.
- U dzieci z eGFR poniżej 50 ml/min/1,73 m2 stosowanie dabigatranu jest przeciwwskazane7.
- Granulat powlekany można podawać dzieciom, które potrafią połykać miękkie pokarmy – zwykle od kilku lat życia4.
- Kapsułki mogą być stosowane u starszych dzieci i młodzieży, jeśli potrafią je bezpiecznie połknąć3.
W przypadku planowanych zabiegów chirurgicznych lub inwazyjnych u dzieci stosujących dabigatran, konieczne jest wcześniejsze odstawienie leku. Czas odstawienia zależy od czynności nerek dziecka:
- eGFR > 80 ml/min/1,73 m2: przerwać leczenie 24 godziny przed zabiegiem,
- eGFR 50–80 ml/min/1,73 m2: przerwać leczenie 2 dni przed zabiegiem,
- eGFR < 50 ml/min/1,73 m2: nie przebadano, nie zaleca się stosowania10.
Bezpieczeństwo stosowania dabigatranu u dzieci – przeciwwskazania i środki ostrożności
Dabigatran u dzieci może zwiększać ryzyko krwawienia, dlatego jego stosowanie wymaga szczególnej ostrożności, zwłaszcza u pacjentów z dodatkowymi czynnikami ryzyka. Należy regularnie obserwować dziecko pod kątem objawów krwawienia lub niedokrwistości11.
- Lek nie powinien być stosowany równocześnie z innymi lekami przeciwzakrzepowymi (np. heparyną, warfaryną), poza wyjątkowymi sytuacjami klinicznymi7.
- Stosowanie silnych inhibitorów białka P-gp (np. ketokonazol, cyklosporyna) jest przeciwwskazane, ponieważ może nasilać działanie dabigatranu i zwiększać ryzyko krwawienia7.
- Dzieci z aktywną chorobą nowotworową lub chorobami przewodu pokarmowego powinny być leczone z dużą ostrożnością, ponieważ istnieją ograniczone dane dotyczące bezpieczeństwa stosowania dabigatranu w tych grupach8.
- Nie określono skuteczności ani bezpieczeństwa stosowania swoistego czynnika odwracającego działanie dabigatranu (idarucyzumab) u dzieci11.
- Ryzyko powikłań krwotocznych jest wyższe u dzieci z dodatkowymi czynnikami ryzyka, takimi jak wrodzone zaburzenia krzepnięcia, niska liczba płytek krwi czy stosowanie innych leków wpływających na krzepliwość12.
- W razie wystąpienia objawów krwawienia (np. krwiomocz, krwawienia z nosa, siniaki) należy niezwłocznie skonsultować się z lekarzem11.
- Monitorowanie laboratoryjne działania dabigatranu u dzieci nie jest rutynowo wymagane, ale może być przydatne w sytuacjach zwiększonego ryzyka13.
- Nie należy wykonywać badania INR w celu oceny działania dabigatranu – wyniki mogą być mylące13.
Podsumowanie – Dabigatran u dzieci: bezpieczeństwo i ograniczenia
Dabigatran jest lekiem, który może być stosowany u dzieci i młodzieży w leczeniu i zapobieganiu żylnej chorobie zakrzepowo-zatorowej, pod warunkiem, że dziecko potrafi połykać miękkie pokarmy lub kapsułki. Stosowanie tego leku u dzieci wymaga ścisłego przestrzegania zaleceń, regularnego monitorowania objawów krwawienia oraz indywidualnego dostosowania dawki w zależności od wieku, masy ciała i czynności nerek. Dabigatran nie jest zalecany u dzieci z ciężkimi zaburzeniami czynności nerek, czynną chorobą nowotworową oraz w przypadku współistnienia innych poważnych schorzeń zwiększających ryzyko krwawienia. W każdej sytuacji konieczna jest dokładna ocena stosunku korzyści do ryzyka148.
Bezpieczeństwo stosowania dabigatranu w różnych grupach wiekowych – tabela
| Grupa wiekowa | Możliwość stosowania | Dawkowanie |
|---|---|---|
| Niemowlęta (0–1 rok) | Nie zaleca się | Brak danych |
| Dzieci (1–12 lat) | Możliwe u dzieci, które potrafią połykać miękkie pokarmy | Indywidualnie, zależnie od masy ciała i czynności nerek4 |
| Młodzież (≥12 lat do 18 lat) | Możliwe (przy braku przeciwwskazań) | Indywidualnie, zależnie od masy ciała i czynności nerek4 |


















