Reklama

Bezpieczeństwo stosowania leków u dzieci – dlaczego to takie ważne?

Podawanie leków dzieciom zawsze wymaga większej uwagi niż u dorosłych, ponieważ dzieci mają inny metabolizm, inaczej wchłaniają i wydalają leki, a także mogą silniej reagować na niektóre substancje. To nie tylko kwestia mniejszej masy ciała, ale także niedojrzałości narządów i układów, które odpowiadają za rozkład i usuwanie leków z organizmu1. Trimetoprim jest substancją czynną wykorzystywaną w leczeniu zakażeń, często w połączeniu z innymi lekami, jak sulfametoksazol, tworząc preparat złożony – kotrimoksazol2.

Zakres stosowania trimetoprimu u dzieci

Możliwość stosowania trimetoprimu u dzieci zależy od postaci leku oraz jego składu. W przypadku leków zawierających wyłącznie trimetoprim (np. tabletki), przeciwwskazaniem jest stosowanie u niemowląt do 3. miesiąca życia34. Natomiast w przypadku preparatów złożonych z trimetoprimem i sulfametoksazolem (kotrimoksazol), nie wolno ich stosować u dzieci poniżej 6 tygodnia życia lub 2. miesiąca życia – zależnie od produktu i postaci farmaceutycznej5678.

Trimetoprim i kotrimoksazol są wykorzystywane w leczeniu zakażeń dróg moczowych, zakażeń układu oddechowego, niektórych zakażeń przewodu pokarmowego, a także w leczeniu i profilaktyce zapalenia płuc wywołanego przez Pneumocystis jirovecii9101112.

  • Preparaty złożone do podawania dożylnego można stosować u niemowląt powyżej 6 tygodnia życia oraz u starszych dzieci9.
  • Zawiesiny doustne z kotrimoksazolem są przeznaczone dla dzieci i niemowląt powyżej 6 tygodnia życia10.
  • Tabletki złożone (np. Biseptol 120, 480, 960) mogą być stosowane dopiero u dzieci powyżej 6. roku życia131415.
  • Preparaty zawierające wyłącznie trimetoprim w tabletkach nie są zalecane u niemowląt do 3. miesiąca życia34.
Ważne:
Trimetoprim i kotrimoksazol nie powinny być stosowane u niemowląt w pierwszych tygodniach życia. W przypadku dzieci starszych dawka i postać leku muszą być dobrane odpowiednio do wieku i masy ciała dziecka. Nie należy podawać tych leków dzieciom, u których występuje niedobór kwasu foliowego, ciężka niewydolność nerek lub wątroby, a także przy niektórych chorobach krwi563.

Dawkowanie trimetoprimu u dzieci

Dawkowanie trimetoprimu i kotrimoksazolu u dzieci jest zależne od wieku, masy ciała, postaci leku oraz wskazania do leczenia. W przypadku preparatów złożonych najczęściej dawka jest ustalana na podstawie masy ciała dziecka i rodzaju zakażenia.

  • W przypadku zawiesin doustnych i koncentratów do infuzji dawkowanie zawsze powinno być ustalane przez lekarza, uwzględniając wiek, masę ciała oraz ciężkość zakażenia910.
  • Tabletki stosuje się u starszych dzieci, zwykle powyżej 6. roku życia, zgodnie z zaleceniami dotyczącymi dawki dla tej grupy wiekowej1314.
  • W przypadku preparatów z samym trimetoprimem, nie zaleca się stosowania u dzieci poniżej 3. miesiąca życia, a dawkowanie u starszych dzieci ustala lekarz indywidualnie3.

Bezpieczeństwo stosowania – najważniejsze przeciwwskazania i środki ostrożności

Trimetoprim i kotrimoksazol mogą powodować działania niepożądane, dlatego ich stosowanie u dzieci wymaga szczególnej ostrożności116.

  • Nie wolno stosować u dzieci z nadwrażliwością na substancję czynną lub składniki pomocnicze53.
  • Przeciwwskazaniem jest ciężka niewydolność nerek lub wątroby, a także niedokrwistość związana z niedoborem kwasu foliowego563.
  • Leki te nie powinny być stosowane u dzieci z niedoborem dehydrogenazy glukozo-6-fosforanowej (G6PD), z wyjątkiem sytuacji absolutnie koniecznych i pod ścisłym nadzorem17.
  • Podczas leczenia może wystąpić wysypka, gorączka, bóle gardła, bóle stawów, żółtaczka lub inne niepokojące objawy – w takim przypadku należy natychmiast odstawić lek16.
  • W trakcie długotrwałego leczenia zalecana jest regularna kontrola morfologii krwi i czynności nerek18.
Ważne informacje dla rodziców:

  • Nie każdy lek z trimetoprimem może być stosowany u dzieci w każdym wieku – sprawdź, dla jakiej grupy wiekowej jest przeznaczony dany preparat.
  • Nie wolno przekraczać zalecanej dawki, a leczenie należy prowadzić zgodnie z zaleceniami lekarza.
  • W razie pojawienia się niepokojących objawów, takich jak wysypka, trudności z oddychaniem, gorączka czy zmiany w zachowaniu dziecka, należy przerwać leczenie i zgłosić się do lekarza16.
  • Leki te mogą wchodzić w interakcje z innymi lekami, dlatego należy poinformować lekarza o wszystkich przyjmowanych preparatach.

Podsumowanie: trimetoprim i kotrimoksazol – bezpieczeństwo stosowania u dzieci w zależności od wieku i postaci leku

Grupa wiekowa Możliwość stosowania Dawkowanie
Niemowlęta (0–6 tygodni) Nie zaleca się Brak danych
Niemowlęta (6 tygodni–2 miesiące) Możliwe stosowanie kotrimoksazolu w niektórych postaciach (dożylne, doustne), po konsultacji lekarskiej Indywidualnie, według masy ciała i zaleceń lekarza
Niemowlęta (2 miesiące–3 miesiące) Nie zaleca się stosowania trimetoprimu w monoterapii Brak danych
Dzieci (powyżej 3. miesiąca życia) Możliwe stosowanie trimetoprimu (monoterapia) oraz kotrimoksazolu (preparaty złożone), zgodnie z zaleceniami Według masy ciała i wskazania, ustalane przez lekarza
Dzieci powyżej 6 lat Możliwe stosowanie tabletek złożonych Zalecana dawka dla dzieci, ustalana przez lekarza
Młodzież (powyżej 12 lat) Stosowanie jak u dorosłych Dawka jak u dorosłych

Pytania i odpowiedzi

Czy trimetoprim można podawać noworodkom?

Nie, trimetoprim nie powinien być stosowany u niemowląt do 3. miesiąca życia, a kotrimoksazolu nie podaje się dzieciom poniżej 6 tygodnia lub 2. miesiąca życia, zależnie od postaci leku.

W jakich chorobach stosuje się trimetoprim u dzieci?

Trimetoprim stosuje się głównie w zakażeniach dróg moczowych, układu oddechowego oraz niektórych zakażeniach przewodu pokarmowego.

Jakie są przeciwwskazania do stosowania trimetoprimu u dzieci?

Przeciwwskazaniami są m.in. ciężka niewydolność nerek lub wątroby, niedobór kwasu foliowego, niektóre choroby krwi oraz wiek poniżej 3 miesięcy.

Czy kotrimoksazol i trimetoprim mogą powodować działania niepożądane u dzieci?

Tak, mogą wywoływać m.in. wysypkę, reakcje alergiczne, zaburzenia krwi, rzadziej ciężkie reakcje skórne i uszkodzenie wątroby.

Reklama
Reklama