Jak dawkować tetracyklinę? Ogólne zasady stosowania
Tetracyklina jest antybiotykiem, który występuje w kilku postaciach – jako tabletki do stosowania doustnego, maść oraz w preparatach złożonych, na przykład w kapsułkach lub aerozolu do użytku miejscowego1234. Schemat dawkowania tej substancji zależy od wybranej formy, wieku pacjenta oraz wskazania.
Tabletki doustne
- Dorośli: Zazwyczaj stosuje się 750 mg do 1,5 g tetracykliny na dobę, w dawkach podzielonych, przyjmowanych co 6 godzin5.
- Tabletki należy przyjmować między posiłkami (co najmniej 1 godzinę przed lub 2 godziny po jedzeniu), popijając dużą ilością wody (co najmniej 250 ml)5.
- Mleko i jego przetwory mogą osłabiać działanie tetracykliny, dlatego zaleca się zachować odstęp czasowy między przyjmowaniem leku a spożywaniem nabiału5.
Maść do stosowania na skórę
- Dorośli i młodzież powyżej 12 lat: Chorobowo zmienione miejsca należy pokrywać cienką warstwą maści 2–3 razy na dobę lub stosować maść w opatrunku zamkniętym6.
- Leczenie zazwyczaj trwa 4–6 tygodni. Jeśli to konieczne, terapię można przedłużyć do 12 tygodni6.
Aerozol na skórę (preparat złożony z triamcynolonem)
- Dorośli i dzieci powyżej 3 lat: Zmiany skórne należy spryskiwać strumieniem aerozolu przez 1–3 sekundy, trzymając pojemnik w odległości 15–20 cm, 2–4 razy na dobę w równych odstępach czasu7.
Kapsułki złożone (Pylera, w skojarzeniu z innymi lekami)
- Dorośli: Każda dawka to 3 kapsułki, przyjmowane 4 razy dziennie (po śniadaniu, obiedzie, kolacji i przed snem), co daje 12 kapsułek na dobę przez 10 dni8.
- Kapsułki należy połykać w całości, popijając szklanką wody, najlepiej po posiłku9.
Dawkowanie tetracykliny w szczególnych grupach pacjentów
Dzieci i młodzież
- Tabletki doustne oraz kapsułki złożone są przeciwwskazane u dzieci poniżej 12 lat1011.
- Nie zaleca się stosowania kapsułek złożonych u młodzieży w wieku 12–18 lat12.
- Maść tetracyklinowa nie powinna być stosowana u dzieci poniżej 12 lat13.
- Aerozol z tetracykliną i triamcynolonem jest przeciwwskazany u dzieci do 3 lat; u starszych dzieci można go stosować z ostrożnością7.
Osoby starsze
- Dla osób w podeszłym wieku nie określono osobnego schematu dawkowania, jednak należy uwzględnić częstsze występowanie zaburzeń czynności nerek i wątroby w tej grupie oraz możliwość stosowania innych leków12.
Pacjenci z zaburzeniami czynności nerek
- Tabletki tetracykliny oraz kapsułki złożone są przeciwwskazane u osób z niewydolnością nerek1011.
- W przypadku innych postaci (maść, aerozol) należy zachować ostrożność, zwłaszcza przy długotrwałym stosowaniu na duże powierzchnie skóry, gdyż może dojść do ogólnoustrojowego działania leku14.
Pacjenci z zaburzeniami czynności wątroby
- Tabletki doustne i kapsułki złożone są przeciwwskazane u osób z ciężką niewydolnością wątroby1011.
- U osób z łagodniejszymi zaburzeniami funkcji wątroby należy zachować szczególną ostrożność i rozważyć zmniejszenie dawki, zwłaszcza przy dłuższym stosowaniu15.
Kobiety w ciąży i karmiące piersią
- Tetracyklina jest przeciwwskazana w ciąży i podczas karmienia piersią – dotyczy to wszystkich postaci leku101113.
- W przypadku niewydolności nerek lub wątroby stosowanie tetracykliny może być niebezpieczne – w tych sytuacjach lek jest często przeciwwskazany.
- U dzieci do 12 lat tetracyklina jest przeciwwskazana, ponieważ może wpływać na rozwój zębów i kości.
- Kobiety w ciąży i karmiące piersią nie powinny stosować tetracykliny ze względu na ryzyko dla dziecka.
- Dawkowanie w preparatach złożonych może być inne niż w przypadku samodzielnej tetracykliny – zawsze należy stosować się do zaleceń lekarza i ulotki.
Zmiany dawkowania w zależności od wskazania
Dawkowanie tetracykliny może różnić się w zależności od choroby, na jaką jest stosowana. Na przykład, w leczeniu trądziku doustne tabletki tetracykliny stosuje się w dawkach 750 mg–1,5 g na dobę w dawkach podzielonych5, natomiast w leczeniu zakażenia Helicobacter pylori w terapii skojarzonej (Pylera) przyjmuje się łącznie 12 kapsułek na dobę przez 10 dni8. Maści i aerozole z tetracykliną stosuje się miejscowo, najczęściej w leczeniu zakażeń skóry i stanów zapalnych.
Maksymalna dawka dobowa i ryzyko przedawkowania
W przypadku tabletek doustnych tetracykliny maksymalna dawka dobowa to 1,5 g5. W przypadku preparatów miejscowych (maści, aerozol) nie podano maksymalnej ilości, jednak nie należy stosować ich na rozległe powierzchnie skóry ani przez dłuższy czas niż zalecany67. Przedawkowanie tetracykliny może prowadzić do poważnych działań niepożądanych, dlatego nie należy przekraczać zalecanych dawek. W razie przedawkowania tabletek lub kapsułek należy jak najszybciej zgłosić się do lekarza1617.
Tetracyklina – dawkowanie w różnych grupach pacjentów
| Grupa pacjentów | Schemat dawkowania |
|---|---|
| Dorośli (tabletki doustne) | 750 mg–1,5 g na dobę w dawkach podzielonych co 6 godzin |
| Dorośli (maść) | Cienka warstwa 2–3 razy na dobę przez 4–6 tygodni (do 12 tygodni) |
| Dorośli (aerozol złożony) | Spryskiwanie 1–3 sekundy, 2–4 razy dziennie |
| Dorośli (kapsułki złożone – Pylera) | 3 kapsułki 4 razy na dobę przez 10 dni |
| Dzieci do 3 lat (aerozol) | Przeciwwskazane |
| Dzieci do 12 lat (wszystkie formy doustne, maść) | Przeciwwskazane |
| Dzieci 12–18 lat (kapsułki złożone) | Nie zaleca się stosowania |
| Osoby starsze | Jak dorośli, z ostrożnością przy zaburzeniach nerek/wątroby |
| Pacjenci z niewydolnością nerek/wątroby | Przeciwwskazane (tabletki, kapsułki złożone); ostrożność w preparatach miejscowych |
| Kobiety w ciąży i karmiące piersią | Przeciwwskazane |
Tetracyklina – skuteczność i bezpieczeństwo dawkowania
Tetracyklina, dzięki szerokiemu zakresowi działania, znajduje zastosowanie zarówno w leczeniu zakażeń skóry, jak i w terapii doustnej przy trądziku czy zwalczaniu bakterii Helicobacter pylori. Dawkowanie tej substancji zawsze powinno być dostosowane do wieku, stanu zdrowia pacjenta oraz postaci leku. Przestrzeganie zaleceń dotyczących dawkowania oraz ścisłe trzymanie się przeciwwskazań pozwala na bezpieczne i skuteczne leczenie, minimalizując ryzyko działań niepożądanych czy powikłań związanych z przedawkowaniem586.


















