Jak dawkować selegilinę?
Selegilina, znana także jako Selegilinum lub Selegilini hydrochloridum, to lek wykorzystywany głównie w leczeniu choroby Parkinsona. Jej dawkowanie zależy od postaci leku, drogi podania oraz indywidualnych potrzeb pacjenta. Stosuje się ją doustnie, najczęściej w postaci tabletek powlekanych o zawartości 5 mg substancji czynnej12.
Standardowe dawkowanie u dorosłych
- Typowa dawka dobowa wynosi od 5 mg do 10 mg34.
- Lek można przyjmować jednorazowo rano (10 mg) lub w dwóch dawkach podzielonych – 5 mg rano i 5 mg wczesnym popołudniem34.
- Nie należy przekraczać dawki 10 mg na dobę34.
- W leczeniu skojarzonym z lewodopą początkowa dawka to 5 mg raz na dobę rano; jeśli reakcja jest niewystarczająca, można zwiększyć do 10 mg na dobę4.
- Po rozpoczęciu leczenia selegiliną zaleca się zmniejszenie dawki lewodopy nawet o 10–30% (niekiedy więcej), aby zminimalizować działania niepożądane34.
Dostępne postacie leku i drogi podania
Selegilina dostępna jest w postaci tabletek powlekanych, które przyjmuje się doustnie12. Nie występują inne formy podania tej substancji w przedstawionych źródłach.
- Nie należy przekraczać maksymalnej dobowej dawki selegiliny (10 mg na dobę), ponieważ wyższe dawki mogą prowadzić do utraty selektywności działania leku i zwiększać ryzyko poważnych działań niepożądanych, w tym nadciśnienia56.
- W przypadku leczenia skojarzonego z lewodopą może być konieczne dostosowanie dawki lewodopy, by ograniczyć ryzyko niepożądanych efektów, takich jak ruchy mimowolne lub pobudzenie78.
- Selegilina nie powinna być przyjmowana z określonymi lekami, w tym niektórymi lekami przeciwdepresyjnymi i opioidami910.
- Jeśli wystąpią jakiekolwiek niepokojące objawy podczas stosowania leku, należy niezwłocznie poinformować lekarza.
Dawkowanie selegiliny w szczególnych grupach pacjentów
Dzieci i młodzież
Nie ma doświadczenia dotyczącego stosowania selegiliny u dzieci i młodzieży. Z tego względu nie zaleca się jej stosowania w tej grupie wiekowej3.
Pacjenci w podeszłym wieku
Nie ma konieczności zmiany dawkowania u osób starszych – powinni oni przyjmować selegilinę w standardowych dawkach, podobnie jak dorośli3.
Pacjenci z zaburzeniami czynności nerek
W przypadku łagodnych zaburzeń czynności nerek brak jest jednoznacznych danych dotyczących konieczności modyfikacji dawkowania34. W umiarkowanych i ciężkich zaburzeniach nerek zaleca się szczególną ostrożność – lek powinien być stosowany pod kontrolą lekarza i w razie potrzeby z redukcją dawki36.
Pacjenci z zaburzeniami czynności wątroby
Podobnie jak w przypadku nerek, brak jest wyraźnych zaleceń co do modyfikacji dawkowania przy łagodnych zaburzeniach wątroby34. W umiarkowanych i ciężkich zaburzeniach wątroby należy zachować ostrożność i rozważyć zmniejszenie dawki36.
Kobiety w ciąży i karmiące piersią
Badania na zwierzętach nie wykazały szkodliwego wpływu selegiliny na płód, jednak brak jest odpowiednich badań u ludzi. Lek powinien być stosowany w ciąży wyłącznie wtedy, gdy potencjalne korzyści przewyższają ryzyko1112. Brakuje także danych dotyczących bezpieczeństwa stosowania selegiliny podczas karmienia piersią1112.
- Stosowanie większych dawek niż zalecane (ponad 10 mg na dobę) może prowadzić do poważnych działań niepożądanych, w tym utraty selektywności działania leku i ryzyka niebezpiecznych interakcji z innymi lekami oraz pokarmami bogatymi w tyraminę (np. sery pleśniowe, wino, piwo)56.
- W razie przedawkowania mogą pojawić się objawy podobne do tych, które występują przy nieselektywnych inhibitorach MAO: pobudzenie, drżenie, wahania ciśnienia krwi, gorączka, a nawet śpiączka lub drgawki1314.
- Nie ma swoistego antidotum na przedawkowanie selegiliny – leczenie jest wyłącznie objawowe1315.
- W przypadku współistniejących chorób przewlekłych, takich jak niestabilne nadciśnienie, zaburzenia rytmu serca, ciężka dławica piersiowa, psychozy lub wrzody żołądka, konieczna jest szczególna ostrożność podczas stosowania selegiliny56.
Maksymalna dawka dobowa i ryzyko przedawkowania
- Maksymalna zalecana dawka dobowa selegiliny to 10 mg (niezależnie od tego, czy lek jest przyjmowany jednorazowo, czy w dawkach podzielonych)34.
- Przekroczenie tej dawki może prowadzić do utraty selektywności działania leku i pojawienia się objawów charakterystycznych dla nieselektywnych inhibitorów MAO, w tym poważnych zaburzeń ciśnienia tętniczego oraz zaburzeń ze strony ośrodkowego układu nerwowego56.
Podsumowanie – dawkowanie selegiliny w różnych grupach pacjentów
| Grupa pacjentów | Schemat dawkowania |
|---|---|
| Dorośli | 5–10 mg na dobę, doustnie, jednorazowo rano lub w 2 dawkach podzielonych (5 mg rano i 5 mg wczesnym popołudniem); maksymalnie 10 mg/dobę |
| Dzieci i młodzież | Nie zaleca się stosowania – brak danych dotyczących bezpieczeństwa |
| Osoby starsze | Dawkowanie jak u dorosłych – nie ma potrzeby modyfikacji |
| Pacjenci z łagodnymi zaburzeniami nerek/wątroby | Brak konieczności modyfikacji dawki; zachować ostrożność |
| Pacjenci z umiarkowanymi i ciężkimi zaburzeniami nerek/wątroby | Zaleca się ostrożność i ewentualne zmniejszenie dawki pod kontrolą lekarza |
| Kobiety w ciąży/karmiące piersią | Stosować wyłącznie w przypadku wyraźnych wskazań i po rozważeniu ryzyka |
Selegilina – skuteczność i bezpieczeństwo dawkowania
Selegilina jest skutecznym lekiem w leczeniu choroby Parkinsona, pod warunkiem przestrzegania odpowiedniego schematu dawkowania. Dzięki jasno określonym dawkom oraz możliwości zmniejszenia dawek lewodopy w leczeniu skojarzonym, lek ten pozwala na dostosowanie terapii do indywidualnych potrzeb pacjenta34. Kluczowe jest jednak, aby nie przekraczać zalecanej maksymalnej dawki i stosować selegilinę z ostrożnością u osób z chorobami współistniejącymi, zwłaszcza nerek i wątroby. Brak doświadczenia w stosowaniu u dzieci i młodzieży sprawia, że nie powinno się jej podawać w tej grupie wiekowej. W przypadku kobiet w ciąży i karmiących piersią decyzję o zastosowaniu leku należy podejmować indywidualnie.


















