Safinamid – przeciwwskazania

Safinamid – czym jest i kiedy należy uważać?

Safinamid (Safinamidum) to substancja czynna zaliczana do grupy leków nazywanych inhibitorami monoaminooksydazy typu B (MAO-B). Jest on wykorzystywany jako lek wspomagający u dorosłych pacjentów z chorobą Parkinsona, zwłaszcza na bardziej zaawansowanych etapach, gdy objawy nie są już w pełni kontrolowane przez samą lewodopę¹². Działanie safinamidu polega na zwiększaniu poziomu dopaminy w mózgu, co pomaga łagodzić objawy tej choroby³⁴. Jednak nie każdy może bezpiecznie przyjmować ten lek – istnieją sytuacje, w których safinamid jest przeciwwskazany bezwzględnie, względnie lub wymaga zachowania szczególnej ostrożności.

Przeciwwskazania bezwzględne oznaczają, że danej osobie nie wolno stosować safinamidu w żadnym przypadku. Przeciwwskazania względne dotyczą sytuacji, gdy lek można zastosować tylko po dokładnej ocenie ryzyka i korzyści przez lekarza. Dodatkowo, są okoliczności, w których należy zachować ostrożność, nawet jeśli nie ma ścisłych przeciwwskazań.

Przeciwwskazania bezwzględne do stosowania safinamidu

• Nadwrażliwość na safinamid lub którykolwiek składnik pomocniczy – osoby uczulone na substancję czynną lub inne składniki preparatu nie mogą go stosować, ponieważ grozi to wystąpieniem poważnych reakcji alergicznych, w tym zagrażających życiu⁵⁶.
• Jednoczesne stosowanie innych inhibitorów MAO – przyjmowanie kilku leków z tej grupy może prowadzić do niebezpiecznego wzrostu stężenia neuroprzekaźników w mózgu, co grozi wystąpieniem poważnych działań niepożądanych, takich jak gwałtowny wzrost ciśnienia krwi lub zespół serotoninowy⁵⁶.
• Jednoczesne stosowanie petydyny – połączenie safinamidu z tym silnym lekiem przeciwbólowym może wywołać niebezpieczne reakcje, w tym zagrażający życiu zespół serotoninowy⁵⁶.
• Ciężkie zaburzenia czynności wątroby – u osób z bardzo poważnymi problemami z wątrobą safinamid nie może być stosowany, ponieważ w takich przypadkach może dojść do nagromadzenia się leku w organizmie i zwiększenia ryzyka działań niepożądanych⁵⁶.
• Niektóre choroby oczu i skóry – lek jest przeciwwskazany u osób z bielactwem, zwyrodnieniem siatkówki, zapaleniem błony naczyniowej oka, dziedziczną retinopatią oraz ciężką postępującą retinopatią cukrzycową, ponieważ może nasilać lub wywoływać niekorzystne zmiany w siatkówce oka⁵⁶.

Przeciwwskazania względne – kiedy stosować ostrożnie?

W niektórych sytuacjach safinamid może być stosowany, ale tylko pod ścisłym nadzorem lekarza i po dokładnej ocenie ryzyka. Oto przykłady takich przypadków:

• Jednoczesne stosowanie z selektywnymi inhibitorami wychwytu zwrotnego serotoniny (SSRI) – leki te mogą być przyjmowane razem z safinamidem, ale należy stosować najniższą skuteczną dawkę i uważnie obserwować pacjenta pod kątem wystąpienia objawów zespołu serotoninowego, szczególnie przy lekach takich jak fluoksetyna lub fluwoksamina. W razie konieczności takie połączenie powinno być stosowane w małych dawkach⁷⁸.
• Umiarkowane zaburzenia czynności wątroby – u pacjentów z umiarkowanymi problemami wątrobowymi lek może być stosowany, ale wymaga to ostrożności. Jeśli stan wątroby się pogorszy, leczenie safinamidem należy przerwać⁹¹⁰.
• Jednoczesne stosowanie leków będących substratami BCRP – w takich przypadkach konieczna jest dokładna analiza interakcji z innymi lekami i konsultacja informacji o tych lekach⁹¹⁰.

Zachowaj szczególną ostrożność – ważne informacje dla pacjentów

Są sytuacje, w których przyjmowanie safinamidu nie jest ściśle przeciwwskazane, ale wymaga szczególnej uwagi:

• Pacjenci z umiarkowanymi zaburzeniami czynności wątroby – należy uważnie obserwować stan zdrowia i przerwać leczenie, jeśli dojdzie do pogorszenia funkcji wątroby⁹¹⁰.
• Osoby stosujące jednocześnie leki z grupy SSRI – zwłaszcza fluoksetynę lub fluwoksaminę, ponieważ istnieje ryzyko rozwoju zespołu serotoninowego, który objawia się m.in. gorączką, sztywnością mięśni, pobudzeniem czy drgawkami. Zaleca się okres “wypłukiwania” po poprzednim leku przed rozpoczęciem terapii safinamidem⁷⁸.
• Ryzyko zaburzeń kontroli popędów – u osób leczonych innymi lekami dopaminergicznymi, mogą pojawić się takie objawy jak patologiczny hazard, kompulsywne zakupy czy wzrost popędu seksualnego. Safinamid nie zwiększa tego ryzyka, ale należy być świadomym możliwości wystąpienia takich zachowań¹¹¹².
• Nasilenie działań niepożądanych lewodopy – podczas terapii łączonej safinamidu z lewodopą mogą nasilać się niektóre skutki uboczne, zwłaszcza niekontrolowane ruchy (dyskinezy), co może wymagać zmniejszenia dawki lewodopy¹¹¹².
• Dzieci i młodzież – bezpieczeństwo i skuteczność safinamidu nie zostały ocenione u osób poniżej 18 roku życia, dlatego nie zaleca się stosowania w tej grupie wiekowej¹³¹⁴.

Czy konieczna jest modyfikacja dawki safinamidu?

Zgodnie z danymi źródłowymi, w przypadku pacjentów z umiarkowanymi zaburzeniami czynności wątroby zaleca się ostrożność, a w razie progresji do ciężkiego uszkodzenia wątroby należy przerwać stosowanie leku⁹¹⁰. Dla pozostałych grup, jak osoby starsze, pacjenci z zaburzeniami nerek czy różną masą ciała, nie ma konieczności dostosowywania dawki safinamidu³⁴.

Podsumowanie – Safinamid a przeciwwskazania do stosowania

Safinamid jest skutecznym lekiem wspomagającym leczenie choroby Parkinsona, ale jego stosowanie nie zawsze jest możliwe. Bezwzględne przeciwwskazania, takie jak ciężkie zaburzenia wątroby, niektóre choroby oczu i skóry, a także równoczesne przyjmowanie innych inhibitorów MAO lub petydyny, całkowicie wykluczają użycie tego leku. W przypadku umiarkowanych zaburzeń wątroby, stosowania niektórych leków przeciwdepresyjnych czy innych potencjalnych interakcji, decyzję o zastosowaniu safinamidu podejmuje lekarz po dokładnej analizie korzyści i ryzyka. Zachowanie ostrożności jest także kluczowe w przypadku pacjentów z zaburzeniami kontroli popędów czy dzieci i młodzieży. Prawidłowe stosowanie safinamidu zgodnie z zaleceniami pozwala minimalizować ryzyko działań niepożądanych i zapewniać skuteczną terapię.