Ogólne zasady dawkowania protrombiny ludzkiej

Protrombina ludzka, znana także jako Prothrombinum multiplex humanum, jest podawana w postaci proszku do sporządzania roztworu, który następnie podaje się dożylnie. Jest to preparat zawierający zespół czynników krzepnięcia, w tym czynniki II, VII, IX i X, a także białko C i białko S123. Wskazania do jej stosowania obejmują leczenie oraz profilaktykę krwawień w przypadku nabytego lub wrodzonego niedoboru tych czynników, szczególnie gdy potrzebne jest szybkie wyrównanie poziomu krzepnięcia, np. po przedawkowaniu leków z grupy antagonistów witaminy K lub w sytuacji, gdy specyficzny czynnik krzepnięcia nie jest dostępny45.

Dawkę oraz czas trwania leczenia ustala lekarz indywidualnie na podstawie kilku czynników:

Preparat podaje się wyłącznie dożylnie, zwykle w szpitalu lub pod ścisłym nadzorem specjalisty. Szybkość infuzji nie powinna przekraczać 8 ml na minutę, a w niektórych przypadkach zaleca się nawet wolniejsze podawanie, szczególnie u osób o masie ciała poniżej 70 kg (0,12 ml/kg/min)67.

Dawkowanie u dorosłych

Standardowe dawkowanie zależy od wyjściowego poziomu INR oraz masy ciała pacjenta. Najczęściej stosuje się następujące schematy:

  • Przy INR 2,0–3,9: 25 j.m. czynnika IX na kilogram masy ciała, co odpowiada ok. 1 ml roztworu na kg masy ciała,
  • Przy INR 4,0–6,0: 35 j.m./kg, czyli ok. 1,4 ml/kg,
  • Przy INR powyżej 6,0: 50 j.m./kg, czyli ok. 2 ml/kg.

W przypadku osób ważących powyżej 100 kg istnieją ograniczenia maksymalnej pojedynczej dawki:

  • dla INR 2,0–3,9 nie przekracza 2500 j.m.,
  • dla INR 4,0–6,0 – 3500 j.m.,
  • dla INR >6,0 – 5000 j.m.8

Normalizacja wskaźników krzepnięcia po podaniu protrombiny ludzkiej następuje zwykle w ciągu 30 minut do 1 godziny. W sytuacjach nagłych zaleca się jednoczesne podanie witaminy K, ponieważ jej efekt pojawia się po 4–6 godzinach87.

Ważne dla bezpieczeństwa:

  • Dawkowanie zawsze ustala lekarz na podstawie wyników badań i stanu pacjenta.
  • Podczas leczenia konieczne jest monitorowanie wskaźników krzepnięcia (INR, wskaźnik Quicka).
  • Nie należy przekraczać zalecanych dawek, aby uniknąć ryzyka zakrzepicy, zawału serca czy innych powikłań.
  • W razie wystąpienia objawów alergii lub reakcji anafilaktycznej (np. wysypka, trudności w oddychaniu), leczenie należy natychmiast przerwać.

Dawkowanie w szczególnych grupach pacjentów

Dzieci i młodzież

Nie ma wystarczających danych potwierdzających bezpieczeństwo oraz skuteczność stosowania protrombiny ludzkiej u dzieci i młodzieży. W badaniach klinicznych nie określono odpowiednich dawek dla tej grupy wiekowej, dlatego jej użycie u dzieci jest generalnie niezalecane91011.

Osoby starsze

U pacjentów powyżej 65. roku życia stosuje się te same schematy dawkowania, co u dorosłych, jednak lekarz powinien zachować szczególną ostrożność, zwłaszcza w przypadku współistniejących chorób, takich jak niewydolność wątroby czy nerek9.

Pacjenci z zaburzeniami czynności nerek

Brak jest szczegółowych zaleceń dotyczących modyfikacji dawki w przypadku niewydolności nerek, jednak u pacjentów z chorobami przewlekłymi leczenie prowadzi się pod ścisłym nadzorem lekarza, monitorując wskaźniki krzepnięcia i stan ogólny12.

Pacjenci z zaburzeniami czynności wątroby

W przypadku ciężkiej niewydolności wątroby może dojść do znaczącego obniżenia poziomu czynników krzepnięcia. U tych pacjentów terapia protrombiną ludzką powinna być prowadzona ostrożnie i pod ścisłym nadzorem, z częstym monitorowaniem parametrów krzepnięcia1312.

Kobiety w ciąży i matki karmiące piersią

Brak jest wystarczających danych dotyczących bezpieczeństwa stosowania protrombiny ludzkiej w ciąży i w okresie karmienia piersią. W przypadku konieczności jej podania lekarz indywidualnie ocenia stosunek ryzyka do korzyści14.

Zmiany dawkowania w zależności od wskazania

Protrombina ludzka może być stosowana zarówno w leczeniu ostrych krwawień, jak i w profilaktyce okołooperacyjnej, szczególnie u osób przyjmujących leki przeciwzakrzepowe (antagoniści witaminy K) lub z wrodzonym niedoborem czynników krzepnięcia. W przypadku leczenia nabytego niedoboru czynnika, dawka zależy od wyjściowego INR i masy ciała, natomiast przy wrodzonym niedoborze można obliczyć dawkę na podstawie przyrostu aktywności konkretnego czynnika krzepnięcia po podaniu jednej jednostki międzynarodowej na kilogram masy ciała:

  • 1 j.m. czynnika II lub X na kg masy ciała zwiększa aktywność tego czynnika w osoczu o ok. 0,02 j.m./ml,
  • 1 j.m. czynnika IX na kg masy ciała – o 0,013–0,015 j.m./ml,
  • 1 j.m. czynnika VII na kg masy ciała – o 0,017–0,024 j.m./ml.

W przypadku braku indywidualnych danych odzysku czynnika, stosuje się ogólne wzory podane w dokumentacji produktu9.

Maksymalna dawka dobowa i ryzyko przedawkowania

Maksymalna pojedyncza dawka protrombiny ludzkiej zależy od masy ciała oraz wyjściowego INR (patrz wyżej). U osób ważących powyżej 100 kg nie należy przekraczać określonych dawek. Przedawkowanie może prowadzić do groźnych powikłań, takich jak:

Aby uniknąć przedawkowania, konieczne jest regularne monitorowanie wskaźników krzepnięcia i indywidualne dostosowywanie dawki.

Najważniejsze zasady dawkowania protrombiny ludzkiej:

  • Dawkowanie ustalane jest indywidualnie na podstawie masy ciała, INR oraz wyników badań laboratoryjnych.
  • Preparat podawany jest wyłącznie dożylnie, w warunkach szpitalnych lub pod ścisłym nadzorem specjalisty.
  • Nie stosuje się go rutynowo u dzieci i młodzieży z powodu braku odpowiednich badań.
  • Przedawkowanie może być niebezpieczne dla życia, dlatego leczenie wymaga ścisłego monitorowania.

Protrombina ludzka – podsumowanie dawkowania w różnych grupach pacjentów

Grupa pacjentów Schemat dawkowania
Dorośli Dawka zależna od INR oraz masy ciała. Przykładowo:

  • INR 2,0–3,9: 25 j.m./kg (czynnik IX)
  • INR 4,0–6,0: 35 j.m./kg
  • INR >6,0: 50 j.m./kg

Maksymalna pojedyncza dawka u osób >100 kg: 2500–5000 j.m. w zależności od INR158

Dzieci i młodzież Nie zaleca się – brak wystarczających danych o bezpieczeństwie i skuteczności910
Osoby starsze Dawka jak u dorosłych, z zachowaniem ostrożności w przypadku chorób współistniejących9
Pacjenci z niewydolnością nerek Brak szczegółowych zaleceń, leczenie pod ścisłą kontrolą lekarza12
Pacjenci z niewydolnością wątroby Wymaga ostrożności, częste monitorowanie krzepnięcia13
Kobiety w ciąży/karmiące Stosowanie tylko w przypadku konieczności, po ocenie ryzyka przez lekarza14

Pytania i odpowiedzi

Jakie jest standardowe dawkowanie protrombiny ludzkiej u dorosłych?

Dawka zależy od wyjściowego INR i masy ciała, np. 25–50 j.m. czynnika IX na kg masy ciała. Przykładowo, przy INR 2,0–3,9 podaje się 25 j.m./kg, a przy INR powyżej 6,0 – 50 j.m./kg1011.

Czy protrombina ludzka może być stosowana u dzieci?

Nie zaleca się jej stosowania u dzieci i młodzieży, ponieważ brak jest wystarczających danych dotyczących bezpieczeństwa i skuteczności1314.

Jak podaje się protrombinę ludzką?

Protrombina ludzka podawana jest wyłącznie dożylnie, zwykle w warunkach szpitalnych lub pod nadzorem specjalisty89.

Jakie są zagrożenia związane z przedawkowaniem protrombiny ludzkiej?

Przedawkowanie może prowadzić do poważnych powikłań, takich jak zawał serca, zakrzepica, zatorowość płucna i rozsiane wykrzepianie wewnątrznaczyniowe2122.