Ogólne zasady dawkowania prasteronu

Prasteron, znany także jako dehydroepiandrosteron (DHEA), jest stosowany w celu uzupełnienia jego niedoboru w organizmie. Dostępny jest w różnych postaciach i dawkach, a jego dawkowanie zależy od płci, wieku, poziomu DHEA w surowicy, skuteczności leczenia oraz postaci leku1234.

Doustne tabletki powlekane i tabletki

  • Dorośli – kobiety: Standardowa dawka początkowa to 10 mg raz na dobę, maksymalnie 20–25 mg na dobę, w zależności od produktu. Tabletkę przyjmuje się rano podczas posiłku13.
  • Dorośli – mężczyźni: Zalecana dawka początkowa wynosi 10 mg raz na dobę, z możliwością stopniowego zwiększania co 2 tygodnie o 10 mg aż do maksymalnie 50 mg na dobę, w zależności od stężenia DHEA we krwi i skuteczności leczenia21.
  • Stosowanie: Zaleca się przyjmowanie tabletek rano, zgodnie z naturalnym rytmem wydzielania hormonu, najlepiej podczas posiłku, co poprawia wchłanianie23.

Globulki dopochwowe

  • Kobiety po menopauzie: Zalecana dawka to 6,5 mg prasteronu (jedna globulka) podawana raz na dobę przed snem4.
  • Globulkę należy umieścić głęboko w pochwie, można to zrobić palcem lub przy pomocy aplikatora5.

Czas trwania terapii

Prasteron przeznaczony jest zwykle do długotrwałego stosowania. Pierwsze efekty mogą pojawić się po kilku tygodniach. W przypadku globulek dopochwowych leczenie powinno być regularnie oceniane – co najmniej co 6 miesięcy – aby określić, czy korzyści z terapii nadal przeważają nad ryzykiem14.

Ważne: Dawkowanie prasteronu zależy od płci, wieku, postaci leku i indywidualnych potrzeb pacjenta. Dawka powinna być ustalana na podstawie poziomu DHEA we krwi oraz skuteczności leczenia. Zawsze stosuj najmniejszą skuteczną dawkę i nie przekraczaj maksymalnej dozwolonej ilości. W razie konieczności zwiększenia dawki wymagana jest ścisła kontrola lekarska i regularne badania13.

Dawkowanie w szczególnych grupach pacjentów

  • Dzieci i młodzież: Prasteron jest przeciwwskazany i nie powinien być stosowany u dzieci oraz młodzieży6275.
  • Osoby w podeszłym wieku: U osób starszych niedobór DHEA jest bardziej nasilony, dlatego w tej grupie może być konieczne zwiększenie dawki dobowej. Zaleca się dostosowanie dawkowania do indywidualnych potrzeb pacjenta, jednak bez przekraczania maksymalnych dawek67. W przypadku globulek dopochwowych nie ma potrzeby modyfikacji dawki u kobiet w podeszłym wieku4.
  • Pacjenci z zaburzeniami czynności nerek: Prasteronu nie należy stosować u pacjentów z ciężką niewydolnością nerek (zarówno w postaci doustnej, jak i dopochwowej). W przypadku globulek dopochwowych nie jest konieczna modyfikacja dawki u kobiet z zaburzeniami czynności nerek, ponieważ lek działa miejscowo6875.
  • Pacjenci z zaburzeniami czynności wątroby: Podobnie jak w przypadku nerek, prasteron w postaci doustnej jest przeciwwskazany u pacjentów z ciężką niewydolnością wątroby. W przypadku globulek dopochwowych nie jest konieczna modyfikacja dawki u kobiet z zaburzeniami czynności wątroby6875.
  • Kobiety w ciąży i karmiące piersią: Prasteron jest przeciwwskazany w ciąży i w okresie karmienia piersią91011.

Modyfikacje dawkowania w zależności od wskazania i postaci leku

Dawkowanie prasteronu różni się w zależności od wskazania, płci i postaci leku. W przypadku leczenia niedoboru DHEA u kobiet i mężczyzn stosuje się inne dawki niż w terapii miejscowej objawów menopauzy, takich jak suchość pochwy.

  • Niedobór DHEA (doustnie): Kobiety – zwykle 10–25 mg na dobę, mężczyźni – 10–50 mg na dobę. Dawka powinna być dostosowywana do stężenia DHEA w surowicy i skuteczności leczenia123.
  • Leczenie objawów menopauzalnych (dopochwowo): Jedna globulka (6,5 mg) raz na dobę przed snem. Nie ma potrzeby modyfikacji dawki u starszych kobiet lub osób z zaburzeniami czynności nerek i wątroby4.
Ważne dla bezpieczeństwa:

  • Nie stosuj prasteronu bez potwierdzenia niedoboru DHEA – oznaczenie poziomu hormonu we krwi jest podstawą do ustalenia dawki.
  • Długotrwałe stosowanie dawek wyższych niż zalecane może prowadzić do zaburzeń hormonalnych oraz wystąpienia działań niepożądanych, takich jak zaburzenia miesiączkowania, niepłodność, maskulinizacja u kobiet czy zmiany w gruczole krokowym u mężczyzn1213.
  • W razie wystąpienia nasilonych działań niepożądanych należy odstawić lek i skonsultować się z lekarzem14.
  • Nie stosuj prasteronu jednocześnie z innymi lekami zawierającymi androgeny1516.

Maksymalna dawka dobowa i ryzyko przedawkowania

  • Doustnie (tabletki/tabletki powlekane): U kobiet maksymalna zalecana dawka dobowa to 20–25 mg, u mężczyzn 50 mg. Dawkę można zwiększać wyłącznie pod ścisłą kontrolą lekarską i przy regularnym monitorowaniu poziomu DHEA we krwi123.
  • Dopochwowo (globulki): Zalecana dawka to 6,5 mg raz na dobę. Nie należy stosować dwóch globulek w celu uzupełnienia pominiętej dawki4.
  • Przedawkowanie: Dotychczas nie zanotowano przypadków ostrego przedawkowania prasteronu, jednak długotrwałe stosowanie dawek wyższych niż zalecane może powodować zaburzenia hormonalne i nasilenie działań niepożądanych1718.

Dawkowanie prasteronu – podsumowanie schematów

Grupa pacjentów Schemat dawkowania
Dorośli – kobiety (doustnie) Początkowo 10 mg raz na dobę, maksymalnie 20–25 mg na dobę, rano podczas posiłku
Dorośli – mężczyźni (doustnie) Początkowo 10 mg raz na dobę, stopniowe zwiększanie co 2 tygodnie o 10 mg, maksymalnie 50 mg na dobę, rano podczas posiłku
Kobiety po menopauzie (dopochwowo) 6,5 mg (jedna globulka) raz na dobę przed snem
Dzieci i młodzież Przeciwwskazane / nie zaleca się stosowania
Osoby starsze Może być konieczne zwiększenie dawki (doustnie); bez modyfikacji (dopochwowo)
Pacjenci z ciężką niewydolnością nerek lub wątroby Przeciwwskazane (doustnie); bez modyfikacji (dopochwowo)
Kobiety w ciąży i karmiące piersią Przeciwwskazane

Prasteron – różne schematy dawkowania dla różnych potrzeb

Dawkowanie prasteronu jest ściśle uzależnione od indywidualnych potrzeb, płci, wieku oraz wybranej postaci leku. Dzięki temu możliwe jest bezpieczne i skuteczne uzupełnienie niedoboru DHEA lub leczenie określonych objawów, takich jak suchość pochwy u kobiet po menopauzie. Pamiętaj, że zawsze należy stosować najmniejszą skuteczną dawkę i regularnie kontrolować poziom hormonu we krwi, aby uniknąć działań niepożądanych oraz zapewnić maksymalną skuteczność terapii13.

Pytania i odpowiedzi

Jakie jest zalecane dawkowanie prasteronu dla kobiet?

Standardowa dawka dla kobiet to 10 mg raz na dobę, maksymalnie 20–25 mg na dobę. W przypadku globulek dopochwowych stosuje się 6,5 mg raz na dobę przed snem.314

Jakie jest maksymalne dzienne dawkowanie prasteronu dla mężczyzn?

Maksymalna dawka dobowa dla mężczyzn wynosi 50 mg (zwykle w dawkach po 10 mg stopniowo zwiększanych co 2 tygodnie).12

Czy prasteron można stosować u dzieci lub młodzieży?

Nie, prasteron jest przeciwwskazany u dzieci i młodzieży.6275

Czy dawkowanie prasteronu wymaga modyfikacji u osób starszych?

U osób starszych może być konieczne zwiększenie dawki przy leczeniu doustnym. W przypadku globulek dopochwowych nie ma potrzeby modyfikacji dawki.674

Czy prasteron można stosować u pacjentów z niewydolnością nerek lub wątroby?

W przypadku ciężkiej niewydolności nerek lub wątroby prasteron w tabletkach jest przeciwwskazany. Globulki dopochwowe nie wymagają modyfikacji dawki.675