Jak działa prasteron w organizmie?
Prasteron (dehydroepiandrosteron, DHEA) należy do grupy hormonów steroidowych i jest naturalnie produkowany przez nadnercza oraz, w mniejszym stopniu, przez gonady123. W organizmie DHEA pełni rolę prekursora innych hormonów – zarówno androgenów (np. testosteronu), jak i estrogenów. Jego działanie polega na pobudzaniu syntezy białek, co wpływa na wzrost i mineralizację kości oraz zwiększenie masy mięśniowej456. Z wiekiem poziom prasteronu naturalnie się obniża, co może wpływać na różne aspekty zdrowia, takie jak samopoczucie, sprawność fizyczna czy aktywność seksualna57. Prasteron dostępny jest w formie tabletek oraz globulek dopochwowych, a jego działanie zależy od drogi podania i przeznaczenia8.
Wskazania do stosowania prasteronu u dorosłych
Zakres zastosowań prasteronu zależy od płci, wieku, potwierdzonego niedoboru oraz wybranej postaci leku. Prasteron nie jest przeznaczony do stosowania u osób młodszych niż 40 lat91011.
Poniżej przedstawiono najważniejsze wskazania do stosowania prasteronu:
- Uzupełnianie niedoboru DHEA u mężczyzn: Stosowany jest w przypadku laboratoryjnie potwierdzonego niedoboru DHEA, zwłaszcza u mężczyzn po 40. roku życia, co może objawiać się spadkiem sprawności fizycznej i psychicznej, pogorszeniem nastroju, zaburzeniami erekcji czy obniżeniem aktywności płciowej125.
- Uzupełnianie niedoboru DHEA u kobiet: Zalecany jest u kobiet z potwierdzonym laboratoryjnie niedoborem DHEA, zwłaszcza po menopauzie, gdzie może poprawiać samopoczucie, wspierać zdrowie kości oraz łagodzić niektóre objawy związane z menopauzą137.
- Leczenie atrofii sromu i pochwy u kobiet po menopauzie: W formie globulek dopochwowych prasteron jest wskazany do leczenia umiarkowanych i ciężkich objawów zaniku (atrofii) sromu i pochwy, takich jak suchość czy bolesność podczas współżycia14.
- Wspomagająco w innych zaburzeniach związanych z wiekiem: U osób starszych prasteron może być stosowany wspomagająco w przypadku pogorszenia nastroju, spadku sprawności fizycznej, obniżenia napędu, zaburzeń snu czy otyłości, jednak wyłącznie w uzasadnionych przypadkach i po potwierdzeniu niedoboru57.
- Pierwotna i wtórna niewydolność kory nadnerczy: Prasteron może być stosowany w ramach uzupełniania niedoboru tego hormonu również w tych schorzeniach, po potwierdzeniu laboratoryjnym niedoboru57.
- Prasteron nie jest przeznaczony do stosowania u osób poniżej 40. roku życia91011.
- Nie powinien być stosowany przez kobiety stosujące hormonalną terapię zastępczą (HTZ)911.
- Nie jest zalecany dla sportowców, ponieważ DHEA należy do środków anabolicznych niedozwolonych w sporcie915.
- Wskazania różnią się w zależności od płci, drogi podania i postaci leku.
Wskazania do stosowania prasteronu u dzieci i młodzieży
Prasteron nie jest wskazany do stosowania u dzieci i młodzieży. Wszystkie dostępne preparaty przeznaczone są wyłącznie dla osób dorosłych, a zwłaszcza po 40. roku życia91011. Europejska Agencja Leków wyraźnie uchyliła obowiązek prowadzenia badań z udziałem dzieci i młodzieży w przypadku niektórych postaci prasteronu16.
Wskazania w szczególnych postaciach i drogach podania
Tabletki doustne
Tabletki z prasteronem stosowane są głównie w celu uzupełnienia niedoboru DHEA u osób dorosłych (osobno dla kobiet i mężczyzn) po potwierdzeniu laboratoryjnym niedoboru171213.
Globulki dopochwowe
Globulki dopochwowe z prasteronem są przeznaczone do leczenia atrofii sromu i pochwy u kobiet po menopauzie, zwłaszcza w przypadku objawów o nasileniu umiarkowanym do ciężkiego14. Ta postać nie jest stosowana w celu ogólnego uzupełniania niedoboru DHEA.
Wskazania do stosowania prasteronu u innych grup pacjentów
W dokumentacji produktów z prasteronem nie określono odrębnych wskazań dla osób starszych ani pacjentów z niewydolnością nerek. Jednak u osób starszych prasteron może być stosowany wspomagająco w razie potwierdzonego niedoboru, szczególnie w celu poprawy sprawności fizycznej i psychicznej oraz samopoczucia57.
W przypadku kobiet w ciąży i karmiących piersią nie zaleca się stosowania prasteronu, a decyzję o ewentualnej terapii powinien podejmować lekarz po rozważeniu potencjalnych korzyści i ryzyka.
Tabela – Wskazania do stosowania prasteronu w różnych grupach
| Wskazanie | Dorośli | Dzieci > 12 lat | Dzieci < 12 lat | Osoby starsze | Pacjenci z niewydolnością nerek |
|---|---|---|---|---|---|
| Uzupełnianie niedoboru DHEA (tabletki) | Tak | Nie | Nie | Tak | Brak danych |
| Leczenie atrofii sromu i pochwy (globulki dopochwowe) | Tylko kobiety po menopauzie | Nie | Nie | Tak | Brak danych |
- Wskazania do stosowania prasteronu zawsze wymagają potwierdzenia niedoboru w badaniach laboratoryjnych1213.
- Nie należy stosować prasteronu jednocześnie z innymi lekami zawierającymi androgeny91819.
- W leczeniu objawów menopauzy globulki dopochwowe stosuje się tylko wtedy, gdy objawy znacząco obniżają jakość życia20.
- Kobiety stosujące hormonalną terapię zastępczą nie powinny przyjmować prasteronu911.
Prasteron – skuteczne uzupełnienie niedoboru hormonów steroidowych
Prasteron jest istotnym wsparciem w przypadku potwierdzonego niedoboru DHEA u osób dorosłych, zarówno kobiet, jak i mężczyzn. Różne postacie i drogi podania pozwalają na dostosowanie terapii do indywidualnych potrzeb pacjenta. Stosowanie prasteronu powinno być poprzedzone badaniami laboratoryjnymi, a decyzję o leczeniu podejmuje lekarz po ocenie korzyści i możliwych zagrożeń. Nie jest to lek przeznaczony dla dzieci, młodzieży ani osób poniżej 40. roku życia. W przypadku kobiet po menopauzie dostępne są również globulki dopochwowe, które skutecznie łagodzą objawy atrofii sromu i pochwy. Przestrzeganie zaleceń dotyczących stosowania i regularne monitorowanie terapii są kluczowe dla bezpieczeństwa i skuteczności leczenia prasteronem9101120.


















