Jak działa pleryksafor?

Pleryksafor to lek należący do grupy tzw. immunostymulantów, czyli substancji pobudzających układ odpornościowy1. Jego zadaniem jest zwiększenie liczby komórek macierzystych krwi we krwi obwodowej, czyli tej, którą pobiera się do przeszczepu. Pleryksafor działa poprzez blokowanie określonego receptora na powierzchni komórek, co powoduje, że komórki macierzyste szybciej „opuszczają” szpik kostny i trafiają do krwi1. W praktyce oznacza to, że u pacjentów, u których standardowe metody mobilizacji komórek są niewystarczające, pleryksafor pozwala uzyskać odpowiednią ich liczbę potrzebną do przeszczepu2.

Wskazania do stosowania pleryksaforu

Wskazania do stosowania pleryksaforu różnią się w zależności od wieku pacjenta, choroby oraz sposobu podania. Pleryksafor stosuje się zawsze razem z innym lekiem stymulującym produkcję komórek krwi (G-CSF)2.

Stosowanie u dorosłych

U dorosłych pleryksafor stosuje się w celu zwiększenia liczby komórek macierzystych krwi obwodowej, które mają być pobrane do autologicznego przeszczepienia. Jest to szczególnie ważne u osób z chłoniakiem lub szpiczakiem mnogim, u których standardowa mobilizacja komórek jest niewystarczająca2. Stosowanie pleryksaforu u dorosłych pozwala skuteczniej przygotować pacjenta do przeszczepu, co ma istotne znaczenie dla powodzenia całego leczenia3.

  • Chłoniak – pleryksafor w połączeniu z G-CSF zwiększa ilość komórek macierzystych możliwych do pobrania przed przeszczepieniem u osób z chłoniakiem, zwłaszcza jeśli wcześniejsze próby mobilizacji były nieskuteczne23.
  • Szpiczak mnogi – lek jest wykorzystywany u dorosłych pacjentów z tym nowotworem, gdy standardowe leczenie nie pozwala uzyskać odpowiedniej liczby komórek do przeszczepu24.
Ważne: Pleryksafor stosuje się wyłącznie u osób, u których standardowe metody mobilizacji komórek macierzystych nie przynoszą oczekiwanych efektów lub są niewystarczające. Lek ten nie jest stosowany samodzielnie, ale zawsze razem z innym lekiem stymulującym produkcję komórek krwi (G-CSF). Takie połączenie pozwala na skuteczniejsze pobranie komórek do przeszczepienia, zwiększając szansę na powodzenie terapii u pacjentów z chłoniakiem i szpiczakiem mnogim23.

Stosowanie u dzieci i młodzieży

Pleryksafor może być stosowany u dzieci i młodzieży w wieku od 1 roku do mniej niż 18 lat, zawsze w połączeniu z G-CSF2. Wskazania obejmują zwiększenie liczby komórek macierzystych we krwi obwodowej w celu ich pobrania i późniejszego autologicznego przeszczepienia. Pleryksafor stosuje się w następujących przypadkach:

  • Chłoniak lub złośliwe guzy lite – u dzieci, które mają mieć przeszczep komórek macierzystych, pleryksafor pozwala zwiększyć ich liczbę do pobrania2.
  • Zapobiegawczo – gdy przewiduje się, że standardowe metody nie pozwolą uzyskać odpowiedniej liczby komórek do przeszczepu2.
  • Po wcześniejszej nieudanej próbie pobrania – jeśli poprzednia mobilizacja nie była skuteczna, pleryksafor daje szansę na uzyskanie odpowiedniej liczby komórek macierzystych2.

W badaniach wykazano, że pleryksafor skutecznie zwiększa liczbę komórek macierzystych u dzieci i młodzieży, nawet jeśli wcześniejsze próby mobilizacji były nieudane5. Jednakże nie stosuje się go u dzieci poniżej 1. roku życia w tym wskazaniu6.

Wskazania przeciwwskazane u dzieci

Nie zaleca się stosowania pleryksaforu u dzieci z białaczką, ponieważ może dojść do mobilizacji i pobrania komórek nowotworowych, co jest niebezpieczne dla pacjenta7.

Wskazania przeciwwskazane i ograniczenia

Pleryksafor nie powinien być stosowany u pacjentów z białaczką, ponieważ istnieje ryzyko mobilizacji komórek nowotworowych do krwi i ich pobrania podczas aferezy7. Lek nie jest też przeznaczony do pobierania szpiku kostnego, a wyłącznie do pobierania komórek ze krwi obwodowej7.

Inne specjalne grupy pacjentów

W ChPL nie zawarto odrębnych, szczegółowych zaleceń dotyczących stosowania pleryksaforu u osób starszych, pacjentów z niewydolnością nerek czy kobiet w ciąży w kontekście wskazań. Dlatego decyzja o zastosowaniu leku w tych grupach pacjentów powinna być każdorazowo rozważana indywidualnie przez lekarza, w oparciu o dostępne informacje i stan zdrowia pacjenta.

Wskazówki praktyczne:

  • Pleryksafor jest stosowany wyłącznie w połączeniu z G-CSF – samodzielne stosowanie nie jest skuteczne.
  • Wskazania różnią się u dorosłych i dzieci – u dzieci lek stosuje się również zapobiegawczo lub po nieudanych próbach mobilizacji.
  • Nie wolno stosować pleryksaforu w białaczkach, ze względu na ryzyko mobilizacji komórek nowotworowych.
  • Podczas stosowania konieczna jest kontrola liczby leukocytów i płytek krwi.

Tabela – Wskazania do stosowania pleryksaforu w różnych grupach pacjentów

Wskazanie Dorośli Dzieci > 12 lat Dzieci < 12 lat Osoby starsze Pacjenci z niewydolnością nerek
Chłoniak (z mobilizacją G-CSF) Tak Tak Tak, od 1 roku życia Tak Brak szczegółowych danych
Szpiczak mnogi (z mobilizacją G-CSF) Tak Nie dotyczy Nie dotyczy Tak Brak szczegółowych danych
Złośliwe guzy lite (z mobilizacją G-CSF) Nie dotyczy Tak Tak, od 1 roku życia Nie dotyczy Brak szczegółowych danych
Białaczka Nie Nie Nie Nie Nie

Pleryksafor w mobilizacji komórek macierzystych – skuteczność i bezpieczeństwo

Pleryksafor, stosowany razem z G-CSF, znacznie zwiększa szanse na uzyskanie odpowiedniej liczby komórek macierzystych do przeszczepu zarówno u dorosłych, jak i u dzieci powyżej 1. roku życia. Jego zastosowanie jest zarezerwowane dla tych przypadków, gdy standardowa mobilizacja nie przynosi oczekiwanych efektów lub gdy wcześniejsze próby były nieudane25. Należy pamiętać, że lek ten nie jest przeznaczony dla pacjentów z białaczką i nie powinien być stosowany w innych wskazaniach niż wymienione w dokumentacji.

Pytania i odpowiedzi

Do czego służy pleryksafor?

Pleryksafor służy do zwiększania liczby komórek macierzystych we krwi obwodowej przed autologicznym przeszczepieniem u pacjentów z chłoniakiem lub szpiczakiem mnogim, a także u dzieci z chłoniakiem lub złośliwymi guzami litymi, zawsze w połączeniu z G-CSF.

Czy pleryksafor może być stosowany u dzieci?

Tak, pleryksafor może być stosowany u dzieci od 1 roku życia do mniej niż 18 lat, w połączeniu z G-CSF, w celu mobilizacji komórek macierzystych.

Czy pleryksafor można stosować u pacjentów z białaczką?

Nie, pleryksafor nie powinien być stosowany u pacjentów z białaczką, ze względu na ryzyko mobilizacji komórek nowotworowych.

Czy pleryksafor jest stosowany samodzielnie?

Nie, pleryksafor zawsze stosuje się razem z czynnikiem wzrostu G-CSF, ponieważ tylko takie połączenie jest skuteczne w mobilizacji komórek macierzystych.