Dlaczego stosowanie leków w ciąży i podczas karmienia piersią wymaga szczególnej ostrożności?
Ciąża i karmienie piersią to wyjątkowe okresy w życiu kobiety, w których należy bardzo uważnie dobierać wszelkie leki. Wynika to z faktu, że wiele substancji czynnych może przenikać przez łożysko do rozwijającego się płodu lub do mleka matki, co może wpływać na zdrowie dziecka12. Dlatego każda kobieta w ciąży lub karmiąca piersią powinna przed zastosowaniem jakiegokolwiek leku, w tym niwolumabu, skonsultować się z lekarzem.
Stosowanie leków w tym okresie zawsze wymaga rozważenia potencjalnych korzyści dla matki oraz ryzyka dla dziecka1.
Bezpieczeństwo stosowania niwolumabu w ciąży
Nie zaleca się stosowania niwolumabu w okresie ciąży, chyba że korzyści kliniczne dla matki wyraźnie przeważają nad potencjalnym ryzykiem dla płodu12. Brakuje danych dotyczących stosowania tego leku u kobiet ciężarnych, jednak wiadomo, że niwolumab, będący przeciwciałem z klasy IgG4, może przenikać przez barierę łożyskową do rozwijającego się dziecka13.
- W badaniach na zwierzętach wykazano, że niwolumab może mieć niekorzystny wpływ na zarodek i płód, co sugeruje potencjalne ryzyko także u ludzi12.
- Niwolumab nie powinien być stosowany u kobiet w wieku rozrodczym, które nie stosują skutecznej antykoncepcji12.
- Po zakończeniu leczenia niwolumabem należy kontynuować stosowanie skutecznej antykoncepcji przez co najmniej 5 miesięcy12.
- W przypadku stosowania niwolumabu w połączeniu z innymi substancjami, np. relatlimabem (preparat złożony), również nie zaleca się stosowania w ciąży, ze względu na podobny mechanizm działania i potencjalne ryzyko dla płodu2.
- Niwolumab może przenikać przez łożysko i wpływać na rozwijające się dziecko13.
- Lek ten powinien być stosowany w ciąży tylko wtedy, gdy nie ma innej bezpieczniejszej alternatywy, a korzyść kliniczna jest bardzo wyraźna1.
- Kobiety w wieku rozrodczym powinny stosować skuteczną antykoncepcję zarówno podczas terapii, jak i przez 5 miesięcy po jej zakończeniu1.
Stosowanie niwolumabu podczas karmienia piersią
Nie wiadomo, czy niwolumab lub jego metabolity przenikają do mleka kobiecego13. Jednak, podobnie jak inne przeciwciała z klasy IgG, niwolumab może być wydzielany do mleka w pierwszych dniach po porodzie, a następnie jego ilość w mleku szybko się zmniejsza3. Z tego powodu nie można wykluczyć ryzyka dla noworodka karmionego piersią.
- Decyzja o kontynuacji karmienia piersią lub o przerwaniu leczenia niwolumabem powinna być podjęta indywidualnie, z uwzględnieniem korzyści z karmienia piersią dla dziecka i korzyści z leczenia dla matki43.
- W przypadku preparatu złożonego niwolumabu z relatlimabem, zalecenia są takie same jak w przypadku niwolumabu stosowanego samodzielnie3.
Wpływ na płodność
Nie przeprowadzono badań, które pozwalałyby ocenić wpływ niwolumabu na płodność u kobiet i mężczyzn45. Oznacza to, że nie wiadomo, czy lek ten może powodować trudności z zajściem w ciążę lub inne zaburzenia płodności.
W przypadku preparatów złożonych, np. niwolumabu z relatlimabem, ryzyko dla ciąży i karmienia piersią jest podobne jak w przypadku niwolumabu stosowanego samodzielnie2. Zarówno niwolumab, jak i relatlimab są przeciwciałami IgG4, które mogą przenikać przez łożysko i potencjalnie wpływać na rozwijający się płód3. Stosowanie takich leków nie jest zalecane w ciąży, a podczas karmienia piersią należy zachować szczególną ostrożność3.
Podsumowanie – niwolumab a bezpieczeństwo w ciąży i podczas karmienia piersią
Niwolumab nie powinien być stosowany w ciąży, chyba że korzyść dla matki przeważa nad potencjalnym ryzykiem dla dziecka. Podczas karmienia piersią nie można wykluczyć ryzyka dla noworodka, dlatego decyzję o stosowaniu leku lub kontynuacji karmienia należy podjąć indywidualnie, najlepiej po konsultacji z lekarzem. Stosowanie skutecznej antykoncepcji jest konieczne podczas leczenia i przez 5 miesięcy po zakończeniu terapii. Brak jest danych na temat wpływu niwolumabu na płodność.
| Okres | Możliwość stosowania | Uwagi |
|---|---|---|
| Ciąża | Nie | Stosować tylko w wyjątkowych przypadkach, gdy korzyść kliniczna przeważa nad ryzykiem12. |
| Karmienie piersią | Nie zaleca się | Decyzja powinna być indywidualna; nie można wykluczyć ryzyka dla dziecka43. |













