Lewomepromazyna – przeciwwskazania

Czym jest lewomepromazyna i kiedy należy uważać?

Lewomepromazyna (Levomepromazinum) to substancja czynna należąca do grupy leków przeciwpsychotycznych, znanych jako fenotiazyny¹². Wykazuje działanie uspokajające, przeciwpsychotyczne, a także wzmacniające działanie leków przeciwbólowych¹². Stosowana jest w różnych postaciach – jako tabletki powlekane oraz roztwór do wstrzykiwań, zarówno domięśniowo, jak i dożylnie³⁴.

Mimo szerokiego zastosowania, lewomepromazyna nie jest odpowiednia dla wszystkich. W niektórych przypadkach jej użycie jest całkowicie zabronione (przeciwwskazania bezwzględne), w innych – możliwe jedynie po dokładnej analizie ryzyka (przeciwwskazania względne). Istnieją też sytuacje, w których konieczne jest zachowanie szczególnej ostrożności podczas stosowania leku⁵⁶.

Przeciwwskazania bezwzględne – kiedy nie wolno stosować lewomepromazyny?

• Nadwrażliwość na lewomepromazynę lub inne fenotiazyny – stosowanie leku może prowadzić do ciężkich reakcji alergicznych, które mogą zagrażać życiu⁷⁸.
• Jednoczesne przyjmowanie leków obniżających ciśnienie krwi (hipotensyjnych) – może dojść do niebezpiecznego spadku ciśnienia, co grozi utratą przytomności i innymi powikłaniami⁷⁸.
• Stosowanie z inhibitorami MAO – połączenie tych leków może prowadzić do poważnych zaburzeń pracy układu nerwowego⁷⁸.
• Przedawkowanie środków działających depresyjnie na ośrodkowy układ nerwowy (alkohol, środki do znieczulenia ogólnego, leki nasenne) – zwiększa ryzyko zahamowania oddechu i poważnych zaburzeń świadomości⁷⁸.
• Jaskra z wąskim kątem przesączania – lek może pogłębiać zaburzenia odpływu cieczy wodnistej z oka, prowadząc do nagłego wzrostu ciśnienia wewnątrzgałkowego⁷⁸.
• Retencja moczu – lek może nasilać trudności z oddawaniem moczu, co grozi poważnymi powikłaniami⁷⁸.
• Choroba Parkinsona – lewomepromazyna może nasilać objawy tej choroby, takie jak sztywność mięśni i drżenia⁷⁸.
• Stwardnienie rozsiane – istnieje ryzyko pogorszenia stanu neurologicznego⁷⁸.
• Miastenia i porażenie połowicze – lek może nasilać osłabienie mięśni i prowadzić do pogorszenia stanu pacjenta⁷⁸.
• Ciężka kardiomiopatia (niewydolność serca) – lek może dodatkowo obciążać serce i prowadzić do poważnych zaburzeń jego pracy⁷⁸.
• Ciężkie zaburzenia czynności nerek lub wątroby – może dojść do nagromadzenia leku w organizmie i wystąpienia działań toksycznych⁷⁸.
• Istotna klinicznie hipotonia (niskie ciśnienie tętnicze) – grozi to omdleniami i poważnymi zaburzeniami krążenia⁷⁸.
• Choroby układu krwiotwórczego – mogą prowadzić do zaburzeń w produkcji krwinek i groźnych powikłań⁷⁸.
• Porfiria – lek może wywołać napad tej choroby, który jest stanem zagrożenia życia⁷⁸.
• Karmienie piersią – lewomepromazyna przenika do mleka matki i może zaszkodzić dziecku⁷⁸.
• Stosowanie u dzieci poniżej 12 lat – brak danych dotyczących bezpieczeństwa stosowania u najmłodszych pacjentów⁷⁸.

Przeciwwskazania względne – kiedy lek może być stosowany tylko w szczególnych przypadkach?

W niektórych sytuacjach lewomepromazyna może być stosowana wyłącznie po dokładnej analizie ryzyka przez lekarza i pod ścisłym nadzorem. Do takich sytuacji należą:

• Ciąża – lek może być stosowany tylko wtedy, gdy korzyści dla matki przewyższają potencjalne ryzyko dla płodu⁵⁶.
• Jednoczesne stosowanie leków działających depresyjnie na ośrodkowy układ nerwowy lub leków przeciwcholinergicznych – istnieje ryzyko nasilenia działań niepożądanych, takich jak zaburzenia świadomości, senność, czy zaburzenia pracy serca⁵⁶.
• Stosowanie u osób z zaburzeniami czynności nerek lub wątroby – zwiększone ryzyko kumulacji leku i toksyczności; wymagana jest szczególna kontrola i ewentualna modyfikacja dawki⁵⁶.
• Osoby w podeszłym wieku, zwłaszcza z otępieniem – wzrost ryzyka śmiertelności i poważnych działań niepożądanych, takich jak zaburzenia rytmu serca czy hipotonia ortostatyczna⁵⁶.

Kiedy należy zachować szczególną ostrożność?

Są także przypadki, w których lewomepromazyna nie jest przeciwwskazana, ale jej stosowanie wymaga szczególnej uwagi. Obejmują one:

• Choroby układu krążenia – szczególnie zastoinowa niewydolność serca, zaburzenia przewodzenia i rytmu serca, zespół wydłużonego odstępu QT oraz inne zaburzenia krążenia; zalecane jest monitorowanie EKG oraz ciśnienia tętniczego przed i w trakcie leczenia^9111012.
• Ryzyko żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej – pacjenci z czynnikami ryzyka powinni być odpowiednio monitorowani, a w razie potrzeby wdrożone działania prewencyjne¹¹¹².
• Ryzyko udaru mózgu – u osób z czynnikami ryzyka udaru konieczna jest ostrożność i regularna ocena stanu zdrowia¹³¹⁴.
• Pacjenci z cukrzycą lub ryzykiem jej rozwoju – lewomepromazyna może powodować wzrost poziomu cukru we krwi; konieczna jest kontrola glikemii¹⁵¹⁶.
• Padaczka – lek może obniżać próg drgawkowy, dlatego u osób z padaczką konieczna jest szczególna kontrola i ewentualna modyfikacja dawki¹⁷.
• Długotrwałe stosowanie – wymaga regularnych badań czynności wątroby, morfologii krwi oraz monitorowania parametrów elektrolitowych¹⁸¹⁹.
• Ryzyko złośliwego zespołu neuroleptycznego – w przypadku wystąpienia wysokiej gorączki, sztywności mięśni i zaburzeń świadomości należy natychmiast odstawić lek¹³¹⁴.

Przeciwwskazania do lewomepromazyny – podsumowanie w tabeli

Lewomepromazyna – bezpieczeństwo przede wszystkim

Lewomepromazyna to skuteczny lek przeciwpsychotyczny i uspokajający, ale jej stosowanie wymaga odpowiedzialności oraz znajomości przeciwwskazań i sytuacji wymagających ostrożności⁷⁵⁸⁶. Pacjenci powinni być szczególnie czujni na ewentualne działania niepożądane, zwłaszcza jeśli należą do grup ryzyka, takich jak osoby starsze, osoby z chorobami serca, wątroby, nerek, padaczką czy cukrzycą. W przypadku wątpliwości zawsze warto skonsultować się z lekarzem prowadzącym, który indywidualnie oceni bezpieczeństwo stosowania leku i wdroży odpowiedni nadzór nad terapią.