Czym jest przedawkowanie kwasu fusydynowego?
Kwas fusydynowy to antybiotyk stosowany miejscowo, najczęściej w postaci kremów, do leczenia zakażeń skóry wywołanych przez określone bakterie12. Standardowa dawka dla preparatów do stosowania na skórę to 20 mg kwasu fusydynowego w 1 g kremu34. Przedawkowanie oznacza użycie większej ilości leku niż zalecana przez producenta lub lekarza, zarówno jednorazowo, jak i przez dłuższy czas. Może ono dotyczyć zarówno przypadkowego spożycia, jak i zbyt częstego lub obfitego nakładania kremu na skórę5.
W przypadku preparatów złożonych, które zawierają kwas fusydynowy oraz kortykosteroidy (np. betametazon lub hydrokortyzon), skutki przedawkowania mogą wynikać nie tylko z działania samego antybiotyku, ale także z obecności steroidów678.
Objawy przedawkowania kwasu fusydynowego
Stosowanie kremów z kwasem fusydynowym jest bezpieczne, a przypadki przedawkowania są niezwykle rzadkie. Objawy mogą się różnić w zależności od rodzaju preparatu:
Preparaty zawierające wyłącznie kwas fusydynowy
- Brak specyficznych objawów po miejscowym zastosowaniu, nawet w przypadku nałożenia większej ilości kremu105.
- Po przypadkowym połknięciu całej tubki kremu u osób dorosłych i starszych dzieci – najczęściej nie obserwuje się objawów toksycznych, ponieważ ilość leku nie przekracza zwykle dawki dobowej dopuszczalnej przy podaniu doustnym5.
- Wyjątek stanowią dzieci poniżej 1 roku życia i o masie ciała ≤10 kg – u nich przypadkowe połknięcie całej tuby może przekroczyć zalecaną dawkę dobową5.
Preparaty złożone (kwas fusydynowy + kortykosteroid)
- Miejscowe objawy: podrażnienie skóry, zaczerwienienie, świąd, pieczenie, rozstępy, ścieńczenie skóry (głównie efekty działania steroidu)678.
- Przy bardzo długim i intensywnym stosowaniu: ryzyko zespołu Cushinga i niewydolności kory nadnerczy (działanie ogólnoustrojowe steroidu, bardzo rzadkie przy prawidłowym użyciu)789.
- Po przypadkowym połknięciu całej tuby kremu – działania ogólnoustrojowe są mało prawdopodobne, a ilość kwasu fusydynowego nie przekracza zazwyczaj dawki dobowej stosowanej doustnie78.
Co robić w przypadku przedawkowania?
Jeśli doszło do przypadkowego nałożenia zbyt dużej ilości kremu na skórę, zwykle wystarczy zaprzestać stosowania leku lub ograniczyć jego ilość do zaleconej przez lekarza6. W przypadku wystąpienia podrażnienia lub innych niepokojących objawów należy skontaktować się z lekarzem.
Po przypadkowym połknięciu kremu, szczególnie przez małe dzieci, warto obserwować stan zdrowia dziecka i skonsultować się z lekarzem, zwłaszcza jeśli pojawią się nietypowe objawy. Jednak ilość kwasu fusydynowego w jednej tubie kremu rzadko przekracza dawkę uznawaną za bezpieczną przy podaniu doustnym57.
W przypadku preparatów złożonych, długotrwałe stosowanie na dużych powierzchniach skóry lub pod opatrunkiem może zwiększyć ryzyko działań niepożądanych steroidów. Objawy takie jak rozstępy, ścieńczenie skóry, czy zaburzenia hormonalne powinny być sygnałem do natychmiastowego kontaktu z lekarzem679.
Nie istnieje specyficzne antidotum (odtrutka) na przedawkowanie kwasu fusydynowego czy steroidów w preparatach miejscowych. Leczenie polega głównie na łagodzeniu objawów i przerwaniu stosowania leku9.
Tabela podsumowująca objawy i postępowanie w przypadku przedawkowania
| Objawy | Postępowanie | Konieczność hospitalizacji |
|---|---|---|
| Brak objawów (najczęściej po miejscowym przedawkowaniu) | Przerwanie lub ograniczenie stosowania leku, obserwacja | Nie |
| Miejscowe podrażnienie skóry, zaczerwienienie, świąd, pieczenie | Przerwanie stosowania, konsultacja z lekarzem w razie utrzymywania się objawów | Nie |
| Objawy ogólnoustrojowe steroidowe (np. zespół Cushinga, niewydolność kory nadnerczy – tylko po długotrwałym stosowaniu preparatów złożonych) | Leczenie objawowe, odstawienie leku, konsultacja z lekarzem | Tak, jeśli objawy są nasilone lub zagrażają życiu |
| Połknięcie całej tuby kremu przez dziecko | Obserwacja, konsultacja z lekarzem w razie pojawienia się objawów | Nie, jeśli brak objawów |
Kwas fusydynowy – bezpieczeństwo stosowania i ryzyko przedawkowania
Kwas fusydynowy, stosowany miejscowo w kremach, jest substancją bardzo bezpieczną, a przypadki przedawkowania są niezwykle rzadkie. Nawet po przypadkowym spożyciu całej tuby kremu, ryzyko poważnych konsekwencji jest minimalne, szczególnie u dorosłych i starszych dzieci. Działania niepożądane po przedawkowaniu dotyczą głównie preparatów złożonych zawierających kortykosteroidy, a ich wystąpienie jest związane z długotrwałym i nadmiernym stosowaniem na dużych powierzchniach skóry lub pod opatrunkiem. W przypadku pojawienia się niepokojących objawów, zawsze należy skonsultować się z lekarzem6789.


















