REKLAMA

Czym jest hioscyna i jak działa?

Hioscyna (butylobromek hioscyny) to substancja czynna należąca do grupy alkaloidów pokrzyku. Najczęściej stosowana jest w postaci tabletek, czopków lub roztworu do wstrzykiwań. Jej główne działanie polega na rozkurczaniu mięśni gładkich przewodu pokarmowego, dróg żółciowych i układu moczowo-płciowego. Efekt ten osiągany jest poprzez blokowanie receptorów muskarynowych i zwojów nerwowych w obrębie narządów wewnętrznych12. W odróżnieniu od innych podobnych substancji, hioscyna w tej postaci nie przenika do ośrodkowego układu nerwowego, dzięki czemu nie wywołuje objawów ze strony mózgu, które mogą występować przy innych lekach z tej grupy2.

Standardowe dawki i sytuacje prowadzące do przedawkowania

Standardowe dawki hioscyny różnią się w zależności od postaci leku i drogi podania:

  • Tabletki i czopki zawierają najczęściej 10 mg butylobromku hioscyny w jednej dawce34.
  • Tabletki o podwyższonej zawartości mogą mieć 20 mg substancji czynnej5.
  • Roztwór do wstrzykiwań zawiera zwykle 20 mg/ml6.

Przedawkowanie występuje, gdy zostanie przyjęta większa niż zalecana dawka hioscyny lub w przypadku pomyłkowego spożycia kilku dawek naraz. Należy pamiętać, że ryzyko przedawkowania może być większe przy łączeniu hioscyny z innymi lekami o podobnym działaniu lub w lekach złożonych7.

Ważne dla pacjenta:

  • Objawy przedawkowania mogą pojawić się zarówno po jednorazowym przyjęciu dużej dawki, jak i po kumulacji mniejszych dawek.
  • W przypadku leków złożonych (np. z paracetamolem lub metamizolem) objawy przedawkowania mogą dotyczyć także innych składników i być trudniejsze do rozpoznania.
  • Każde podejrzenie przedawkowania wymaga pilnej konsultacji z personelem medycznym.
  • Nie należy przekraczać zalecanych dawek, nawet jeśli objawy choroby się nasilają.

Objawy przedawkowania hioscyny

Przedawkowanie hioscyny wywołuje przede wszystkim objawy związane z jej działaniem antycholinergicznym, czyli blokowaniem przewodzenia impulsów w układzie nerwowym odpowiedzialnym za funkcje wydzielnicze i pracę mięśni gładkich89. Objawy te mogą być różnie nasilone w zależności od ilości przyjętej substancji oraz drogi podania:

  • Łagodne objawy: suchość w jamie ustnej, zatrzymanie moczu, tachykardia (przyspieszone bicie serca), zawroty głowy, przemijające zaburzenia widzenia, suchość skóry, rozszerzenie źrenic910.
  • Umiarkowane objawy: trudności w połykaniu, ochrypły głos, pobudzenie, lęk, ataksja (zaburzenia koordynacji ruchowej), zaburzenia rytmu serca10.
  • Ciężkie objawy: majaczenie, omamy, śpiączka, utrata przytomności, zatrzymanie oddychania, wysoka gorączka, zapaść, obrzęk skóry, zatrzymanie moczu10.

Objawy mogą pojawić się nagle i narastać wraz ze wzrostem dawki. U dzieci i osób starszych mogą być bardziej nasilone.

W przypadku leków złożonych, takich jak preparaty zawierające hioscynę i paracetamol lub metamizol, mogą pojawić się także objawy przedawkowania tych substancji, np. uszkodzenie wątroby lub zaburzenia świadomości117.

Objawy przedawkowania według układów narządowych

  • Układ nerwowy: pobudzenie, majaczenie, omamy, śpiączka, drgawki, ataksja107.
  • Układ sercowo-naczyniowy: tachykardia, zaburzenia rytmu serca, spadki ciśnienia, zapaść109.
  • Układ moczowy: zatrzymanie moczu, bolesne parcie na pęcherz9.
  • Skóra i błony śluzowe: suchość, zaczerwienienie, obrzęk skóry10.
  • Układ pokarmowy: nudności, wymioty (szczególnie w przypadku leków złożonych)7.

Postępowanie w przypadku przedawkowania

Jeśli doszło do przedawkowania hioscyny, należy jak najszybciej skontaktować się z lekarzem lub udać się do szpitala. Leczenie zależy od nasilenia objawów i postaci leku:

  • W przypadku lekkiego przedawkowania można zastosować leki pobudzające układ parasympatyczny (np. galantaminę, fizostygminę, neostygminę), które łagodzą objawy antycholinergiczne121314.
  • Pacjenci z jaskrą wymagają pilnej konsultacji okulistycznej i mogą potrzebować miejscowego podania pilokarpiny914.
  • W przypadku ciężkich objawów (majaczenie, pobudzenie, śpiączka) można podać barbiturany lub benzodiazepiny oraz wdrożyć leczenie podtrzymujące funkcje życiowe, np. intubację i sztuczne oddychanie1213.
  • W razie zatrzymania moczu konieczne może być cewnikowanie9.
  • W przypadku zatrzymania oddychania należy rozważyć sztuczne oddychanie13.
  • W przypadku doustnego przedawkowania, szczególnie po przyjęciu bardzo dużej dawki, zaleca się wywołanie wymiotów oraz podanie płynów dożylnie12.

Hospitalizacja jest wskazana w przypadku umiarkowanych i ciężkich objawów, a także u osób z chorobami współistniejącymi. W przypadku leków złożonych leczenie musi uwzględniać objawy wynikające z przedawkowania innych składników, np. podanie odtrutek przy zatruciu paracetamolem15.

Najważniejsze informacje o postępowaniu w przypadku przedawkowania:

  • Nie istnieje jedna uniwersalna odtrutka dla hioscyny, jednak w leczeniu stosuje się leki parasympatykomimetyczne.
  • W przypadkach ciężkich, konieczne może być leczenie na oddziale intensywnej terapii, zwłaszcza przy zaburzeniach oddychania lub świadomości.
  • W przypadku leków złożonych należy zwrócić uwagę na objawy przedawkowania innych składników i leczyć je zgodnie z zaleceniami dla danego leku.
  • Szybka reakcja i odpowiednie leczenie zwiększają szanse na pełne wyzdrowienie.

Tabela podsumowująca objawy i postępowanie w przypadku przedawkowania hioscyny

Objawy Postępowanie Konieczność hospitalizacji
Łagodne (suchość w jamie ustnej, zatrzymanie moczu, tachykardia, rozszerzenie źrenic) Obserwacja, ewentualnie podanie leków parasympatykomimetycznych, ułożenie pacjenta w pozycji leżącej, cewnikowanie pęcherza przy zatrzymaniu moczu Nie zawsze, zależy od ogólnego stanu pacjenta
Umiarkowane (trudności w połykaniu, pobudzenie, zaburzenia rytmu serca, ataksja) Podanie leków parasympatykomimetycznych, konsultacja okulistyczna przy jaskrze, leczenie zaburzeń sercowo-naczyniowych, podtrzymanie układu krążenia Zalecana hospitalizacja
Ciężkie (majaczenie, omamy, śpiączka, zatrzymanie oddychania, wysoka gorączka, zapaść) Intensywne leczenie szpitalne: podtrzymanie oddychania, leki uspokajające, reanimacja, leczenie objawowe, monitorowanie funkcji życiowych Konieczna hospitalizacja, często na oddziale intensywnej terapii

Przedawkowanie hioscyny – zagrożenia i potrzeba szybkiego działania

Przedawkowanie hioscyny, niezależnie od drogi podania, stanowi poważne zagrożenie dla zdrowia i życia. Najczęściej pojawiają się objawy antycholinergiczne, takie jak suchość w jamie ustnej, zaburzenia widzenia, tachykardia czy zatrzymanie moczu. W ciężkich przypadkach mogą wystąpić zaburzenia świadomości, śpiączka, a nawet zapaść. Szybka interwencja medyczna, właściwe leczenie objawowe oraz hospitalizacja w razie potrzeby są kluczowe dla bezpieczeństwa pacjenta. W przypadku leków złożonych należy zwrócić szczególną uwagę na objawy przedawkowania innych składników. Nigdy nie należy przekraczać zalecanych dawek hioscyny ani przyjmować jej bez wyraźnych wskazań lekarskich810117.

Pytania i odpowiedzi

Jakie są objawy przedawkowania hioscyny?

Najczęściej występują suchość w jamie ustnej, tachykardia, zatrzymanie moczu, zaburzenia widzenia, a w ciężkich przypadkach pobudzenie, majaczenie, śpiączka i zapaść.

Czy istnieje odtrutka na przedawkowanie hioscyny?

W leczeniu objawów stosuje się leki pobudzające układ parasympatyczny, takie jak galantamina, fizostygmina lub neostygmina.

Co zrobić w przypadku podejrzenia przedawkowania hioscyny?

Należy niezwłocznie zgłosić się do lekarza lub na izbę przyjęć. W ciężkich przypadkach konieczna jest hospitalizacja.

Czy objawy przedawkowania są takie same po każdej postaci leku?

Objawy mogą się różnić w zależności od drogi podania oraz obecności innych substancji czynnych w leku.

REKLAMA