Jak działa gozetotyd?

Gozetotyd należy do grupy radiofarmaceutyków diagnostycznych, wykorzystywanych w diagnostyce nowotworów1. Po znakowaniu radionuklidem galu-68, gozetotyd wiąże się z komórkami, które posiadają na swojej powierzchni specyficzne białko – PSMA (antygen błonowy gruczołu krokowego). Jest to białko, które występuje w dużych ilościach na komórkach raka gruczołu krokowego. Po podaniu gozetotydu możliwe jest uzyskanie bardzo dokładnych obrazów PET, które pokazują miejsca obecności tych komórek w organizmie1. Dzięki temu lekarze mogą wykryć nawet niewielkie ogniska choroby oraz ocenić jej rozprzestrzenienie.

Wskazania do stosowania gozetotydu u dorosłych

Gozetotyd jest stosowany wyłącznie u dorosłych pacjentów w celu diagnostyki raka gruczołu krokowego. Nie jest to lek stosowany do leczenia, ale do precyzyjnego obrazowania choroby przed rozpoczęciem lub w trakcie leczenia. Poniżej przedstawiono sytuacje, w których stosuje się gozetotyd po znakowaniu galem-68 w badaniu PET2:

  • Wstępna ocena stopnia zaawansowania raka gruczołu krokowego – u pacjentów z nowo rozpoznaną chorobą o dużym ryzyku, przed podjęciem pierwszej terapii mającej na celu wyleczenie. Pozwala to dokładnie określić, czy i jak bardzo nowotwór się rozprzestrzenił2.
  • Wykrywanie nawrotu choroby – u pacjentów, u których po zakończonym leczeniu wzrasta poziom PSA (swoistego antygenu gruczołu krokowego) we krwi. Badanie pozwala na zlokalizowanie ognisk wznowy nowotworu2.
  • Dobór pacjentów do leczenia ukierunkowanego na PSMA – u osób z postępującym, rozsianym rakiem gruczołu krokowego, który jest oporny na leczenie hormonalne (tzw. mCRPC, czyli rak oporny na kastrację z przerzutami). Badanie pomaga zdecydować, czy pacjent kwalifikuje się do terapii ukierunkowanych na PSMA3.
Ważne dla pacjentów:

  • Gozetotyd jest stosowany wyłącznie do celów diagnostycznych, nie leczy raka gruczołu krokowego.
  • Badanie wykonywane z jego użyciem pozwala dokładniej zaplanować leczenie, ponieważ pokazuje miejsca, gdzie w organizmie mogą znajdować się komórki nowotworowe.
  • Wskazania do wykonania badania są ściśle określone – nie każdy pacjent z rakiem gruczołu krokowego musi mieć wykonane takie badanie.
  • Wynik badania powinien być interpretowany przez lekarza specjalistę i zawsze brany pod uwagę razem z innymi wynikami diagnostycznymi.

Stosowanie gozetotydu u dzieci i młodzieży

Badania z użyciem gozetotydu nie są przeznaczone dla dzieci i młodzieży. Europejska Agencja Leków nie wymagała prowadzenia badań u tej grupy wiekowej, ponieważ wskazania do stosowania dotyczą wyłącznie raka gruczołu krokowego, który praktycznie nie występuje u osób młodych4.

Inne specjalne grupy pacjentów

W dokumentacji nie przedstawiono szczegółowych zaleceń dotyczących stosowania gozetotydu u osób starszych ani u pacjentów z niewydolnością nerek. Każdorazowo decyzję o wykonaniu badania podejmuje lekarz, biorąc pod uwagę indywidualną sytuację pacjenta oraz możliwe korzyści i ryzyko związane z ekspozycją na promieniowanie5.

Podsumowanie wskazań do stosowania gozetotydu w diagnostyce raka gruczołu krokowego

Gozetotyd po znakowaniu galem-68 odgrywa ważną rolę w nowoczesnej diagnostyce raka gruczołu krokowego. Jest stosowany u dorosłych pacjentów, u których konieczne jest szczegółowe obrazowanie zmian nowotworowych, zarówno na etapie rozpoznania, jak i w przypadku podejrzenia nawrotu choroby. Badanie to umożliwia także kwalifikację do nowoczesnych terapii ukierunkowanych na PSMA. U dzieci i młodzieży gozetotyd nie jest stosowany. Wyniki badań obrazowych uzyskanych przy użyciu tej substancji powinny być zawsze analizowane przez doświadczonych specjalistów i łączone z innymi metodami diagnostycznymi234.

Porównanie wskazań w różnych grupach pacjentów

Wskazanie Dorośli Dzieci > 12 lat Dzieci < 12 lat Osoby starsze Pacjenci z niewydolnością nerek
Diagnostyka raka gruczołu krokowego (PET z gozetotydem znakowanym galem-68) Tak Nie Nie Tak5 Tak5
Najważniejsze informacje dotyczące bezpieczeństwa stosowania:

  • Gozetotyd jest radiofarmaceutykiem – badanie wiąże się z ekspozycją na promieniowanie, dlatego jego wykonanie musi być zawsze uzasadnione.
  • Podczas przygotowania i podania substancji należy przestrzegać specjalnych środków ostrożności, by zminimalizować ryzyko narażenia na promieniowanie zarówno dla pacjenta, jak i personelu medycznego.
  • Wyniki badania mogą być fałszywie dodatnie w przypadku niektórych innych chorób lub zmian, dlatego zawsze należy je interpretować w połączeniu z innymi badaniami.
  • Przed badaniem pacjent powinien być dobrze nawodniony i często oddawać mocz, aby zmniejszyć narażenie na promieniowanie.

Pytania i odpowiedzi

W jakim celu stosuje się gozetotyd?

Gozetotyd jest wykorzystywany w diagnostyce raka gruczołu krokowego, aby precyzyjnie zobrazować obecność komórek nowotworowych w organizmie pacjenta.1

Czy gozetotyd może być stosowany u dzieci?

Nie, badania z użyciem gozetotydu nie są przeznaczone dla dzieci i młodzieży.2

Jakie są główne wskazania do badania PET z gozetotydem?

Badanie wykonuje się u dorosłych pacjentów: do oceny zaawansowania nowotworu, wykrywania nawrotu oraz kwalifikacji do terapii ukierunkowanych na PSMA.34

Czy wynik badania PET z gozetotydem jest zawsze jednoznaczny?

Nie, czasami mogą wystąpić wyniki fałszywie dodatnie, dlatego interpretacja badania wymaga doświadczenia i powinna być połączona z innymi badaniami.5