Czym jest mechanizm działania substancji czynnej?

Mechanizm działania substancji czynnej opisuje, w jaki sposób dany lek wpływa na organizm, by osiągnąć zamierzony efekt leczniczy12. W przypadku antybiotyków, takich jak dalbawancyna, chodzi o sposób, w jaki lek zwalcza bakterie. Zrozumienie tego mechanizmu pomaga lepiej pojąć, jak działa lek, kiedy jest skuteczny oraz dlaczego może nie działać na niektóre szczepy bakterii12.

Warto znać dwa podstawowe pojęcia:

  • Farmakodynamika – opisuje, jak lek działa na organizm i na drobnoustroje, np. jak hamuje wzrost bakterii.
  • Farmakokinetyka – tłumaczy, co dzieje się z lekiem w organizmie: jak jest wchłaniany, rozprowadzany, rozkładany i wydalany.

Jak działa dalbawancyna na bakterie?

Dalbawancyna to antybiotyk należący do grupy lipoglikopeptydów, który działa bakteriobójczo, czyli zabija bakterie12. Jej mechanizm polega na hamowaniu budowy ściany komórkowej bakterii Gram-dodatnich. Dalbawancyna przyłącza się do określonego fragmentu budującego ścianę komórkową bakterii, zwanego D-alanylo-D-alaniną. Blokuje w ten sposób proces łączenia elementów ściany komórkowej, co uniemożliwia bakteriom dalszy wzrost i prowadzi do ich śmierci12.

  • Dalbawancyna jest skuteczna przede wszystkim wobec bakterii Gram-dodatnich, takich jak Staphylococcus aureus (gronkowiec złocisty) oraz różne rodzaje paciorkowców34.
  • Bakterie Gram-ujemne są oporne na jej działanie, więc dalbawancyna nie jest stosowana w zakażeniach wywołanych przez te bakterie12.
  • Oporność na dalbawancynę wśród bakterii Gram-dodatnich jest rzadka, ale może wystąpić w niektórych szczepach, szczególnie tych z tzw. genotypem VanA12.

Działanie dalbawancyny jest zależne od stężenia leku w organizmie – im dłużej utrzymuje się odpowiednie stężenie, tym skuteczniej zwalcza bakterie34. W praktyce oznacza to, że lek zabija bakterie przez długi czas po podaniu, co pozwala na rzadsze dawkowanie.

Ważne: Dalbawancyna jest skuteczna przeciwko wielu szczepom bakterii Gram-dodatnich, w tym opornym na inne antybiotyki, jak metycylina. Lek nie działa na bakterie Gram-ujemne i nie ma interakcji antagonistycznych z innymi popularnymi antybiotykami, co umożliwia bezpieczne łączenie jej z innymi lekami przeciwbakteryjnymi w razie potrzeby56.

Losy dalbawancyny w organizmie

Dalbawancyna podawana jest dożylnie, co oznacza, że trafia bezpośrednio do krwiobiegu78. Lek szybko rozprzestrzenia się w płynach ustrojowych, a najwyższe stężenie osiąga wkrótce po podaniu. W organizmie dalbawancyna wiąże się z białkami krwi, głównie albuminą, aż w 93% – to wpływa na jej długie działanie910.

  • Dalbawancyna długo utrzymuje się w organizmie, jej tzw. okres półtrwania (czas, po którym stężenie leku spada o połowę) wynosi około 372 godziny, czyli ponad 15 dni78.
  • Dzięki temu możliwe jest podawanie jej w wygodnych, rzadkich schematach, np. jednorazowo lub dwa razy w tygodniu1112.
  • Dalbawancyna wydalana jest z organizmu głównie przez nerki (mocz) oraz częściowo z kałem1314.
  • Metabolity dalbawancyny (czyli produkty jej rozkładu) nie mają już tak silnego działania przeciwbakteryjnego jak sama dalbawancyna1314.

U osób z niewydolnością nerek lub wątroby działanie dalbawancyny może się zmieniać, dlatego lekarz może dostosować dawkę. U dzieci i osób starszych farmakokinetyka dalbawancyny jest podobna do tej u dorosłych, co pozwala na skuteczne i bezpieczne leczenie w różnych grupach wiekowych15161718.

Parametry farmakokinetyczne dalbawancyny u dorosłych

Parametr Schemat z dwiema dawkami Schemat z dawką pojedynczą
Cmax (mg/l) Dzień 1: 281 (52)
Dzień 8: 141 (26)
Dzień 1: 411 (86)
AUC0-14 dni (mg•h/l) 18100 (4600) 20300 (5300)
CL (l/h) 0,048 (0,0086) 0,049 (0,0096)

1920

Informacje praktyczne:

  • Dalbawancyna podawana jest wyłącznie dożylnie – nie występuje w postaci tabletek czy syropu.
  • Dzięki długiemu działaniu, jedna lub dwie dawki mogą wystarczyć na cały okres leczenia niektórych zakażeń.
  • Wiązanie z białkami osocza jest bardzo wysokie, co wydłuża czas działania leku w organizmie.
  • Zmiany w funkcji nerek lub wątroby mogą wpływać na stężenie leku, dlatego lekarz monitoruje leczenie u takich pacjentów.

Co wiemy z badań przedklinicznych?

Przedkliniczne badania dalbawancyny, czyli te prowadzone na zwierzętach przed rozpoczęciem leczenia ludzi, pokazały, że lek może wpływać na nerki i wątrobę w przypadku bardzo dużych dawek, większych niż te stosowane u ludzi2122. U zwierząt zauważono również przejściowe reakcje po infuzji, takie jak zaczerwienienie skóry, ślinotok czy spadek ciśnienia, ale te objawy szybko ustępowały. Badania nie wykazały działania rakotwórczego ani uszkadzającego materiał genetyczny2324.

W testach na płodność i rozwój potomstwa u szczurów i królików, bardzo wysokie dawki dalbawancyny mogły zmniejszać płodność i powodować straty ciążowe, ale nie stwierdzono działania uszkadzającego płód w dawkach terapeutycznych2324.

Dalbawancyna – skuteczność i długie działanie w leczeniu zakażeń

Dalbawancyna to antybiotyk o nowoczesnym i wydłużonym działaniu, który skutecznie zwalcza poważne zakażenia skóry i tkanek miękkich wywołane przez bakterie Gram-dodatnie2526. Jej unikalny mechanizm polegający na blokowaniu budowy ściany komórkowej bakterii, połączony z bardzo długim czasem utrzymywania się w organizmie, pozwala na wygodne schematy leczenia oraz wysoką skuteczność. Dalbawancyna jest dobrze tolerowana przez dorosłych, dzieci i osoby starsze, a jej bezpieczeństwo zostało potwierdzone w licznych badaniach. Dzięki temu jest wartościową opcją w leczeniu poważnych zakażeń bakteryjnych, zwłaszcza gdy inne antybiotyki zawodzą.

Pytania i odpowiedzi

Jak działa dalbawancyna?

Dalbawancyna hamuje budowę ściany komórkowej bakterii Gram-dodatnich, co prowadzi do ich śmierci.12

Na jakie bakterie działa dalbawancyna?

Działa na bakterie Gram-dodatnie, takie jak gronkowce i paciorkowce. Nie działa na bakterie Gram-ujemne.132

Jak długo działa dalbawancyna w organizmie?

Jej okres półtrwania to około 15 dni, dlatego można ją podawać rzadko, nawet raz w tygodniu.78

Jak dalbawancyna jest wydalana z organizmu?

Dalbawancyna wydalana jest głównie z moczem i częściowo z kałem.1314