Jak działa atowakwon?
Atowakwon należy do leków przeciwmalarycznych i jest stosowany w połączeniu z proguanilem. Obie substancje wzajemnie się uzupełniają, działając na różne etapy cyklu życiowego pasożyta Plasmodium falciparum, który wywołuje malarię. Atowakwon zaburza funkcjonowanie mitochondriów pasożyta, co uniemożliwia mu dalszy rozwój. Połączenie z proguanilem wzmacnia to działanie i zwiększa skuteczność terapii, szczególnie wobec szczepów opornych na inne leki przeciwmalaryczne123.
Wskazania do stosowania atowakwonu (w połączeniu z proguanilem)
Atowakwon nie jest stosowany samodzielnie – zawsze podaje się go razem z proguanilem, ponieważ takie połączenie jest skuteczniejsze i zalecane w oficjalnych wytycznych. Wskazania do stosowania tej kombinacji mogą się różnić w zależności od postaci leku oraz wieku lub masy ciała pacjenta456.
- Kombinacja atowakwonu z proguanilem jest skuteczna w leczeniu i zapobieganiu malarii wywołanej przez Plasmodium falciparum, w tym szczepy oporne na inne leki.
- Nie jest skuteczna wobec innych form pasożytów, takich jak hipnozoity Plasmodium vivax czy Plasmodium ovale, dlatego w przypadku tych zakażeń konieczne jest zastosowanie dodatkowych leków.
- Nie zaleca się stosowania tego leczenia u dzieci o masie ciała poniżej 11 kg oraz w profilaktyce u osób o masie poniżej 40 kg.
- Przy ciężkiej niewydolności nerek (klirens kreatyniny <30 ml/min) należy wybrać inny lek.
Wskazania u dorosłych
U dorosłych atowakwon z proguanilem stosuje się w następujących sytuacjach:
- Profilaktyka (zapobieganie) malarii – zwłaszcza w podróży do krajów, gdzie występują szczepy Plasmodium falciparum oporne na inne leki przeciwmalaryczne456.
- Leczenie ostrej, niepowikłanej malarii wywołanej przez Plasmodium falciparum – dotyczy to zarówno szczepów wrażliwych, jak i opornych na inne leki przeciwmalaryczne456.
Wskazania u dzieci
Wskazania do stosowania atowakwonu z proguanilem u dzieci zależą od masy ciała:
- Leczenie ostrej, niepowikłanej malarii u dzieci o masie ciała 11 kg lub większej456.
- Profilaktyka malarii u dzieci o masie ciała powyżej 40 kg (czyli zwykle u nastolatków lub starszych dzieci)456.
- Leczenie i profilaktyka nie są zalecane u dzieci o masie poniżej 11 kg (leczenie) oraz poniżej 40 kg (profilaktyka), ponieważ nie ustalono bezpieczeństwa i skuteczności takiego postępowania789.
Połączenie atowakwonu z proguanilem – dlaczego jest stosowane?
Połączenie tych dwóch substancji działa silniej niż każdy z nich osobno. Dzięki temu możliwe jest skuteczne zwalczanie zarówno pasożytów w fazie krwi, jak i wątroby, co przekłada się na lepsze efekty leczenia i profilaktyki malarii wywołanej przez Plasmodium falciparum123. Szczególnie ważne jest to w regionach, gdzie istnieje ryzyko zakażenia szczepami opornymi na inne leki.
- Atowakwon z proguanilem nie jest skuteczny w leczeniu malarii mózgowej oraz ciężkich powikłanych postaci malarii.
- Nie działa na formy „uśpione” pasożyta (hipnozoity) obecne przy zakażeniu Plasmodium vivax i Plasmodium ovale – w takich przypadkach zaleca się dodatkowe leczenie innym lekiem.
- W przypadku biegunki lub wymiotów w trakcie przyjmowania leku może dojść do osłabienia wchłaniania, ale nie zaobserwowano wyraźnego spadku skuteczności w profilaktyce. Jeśli jednak wystąpią wymioty w ciągu godziny od zażycia dawki, należy ją powtórzyć.
- Nie zaleca się stosowania tego leczenia u pacjentów z ciężką niewydolnością nerek.
Wskazania w szczególnych grupach pacjentów
- Osoby starsze: Brak odrębnych wskazań czy przeciwwskazań w ChPL, zalecenia są takie same jak dla dorosłych.
- Pacjenci z ciężką niewydolnością nerek: Zaleca się stosowanie innych leków w leczeniu ostrej malarii, jeśli klirens kreatyniny wynosi poniżej 30 ml/min789.
Tabela wskazań
| Wskazanie | Dorośli | Dzieci > 12 lat | Dzieci < 12 lat | Osoby starsze | Pacjenci z niewydolnością nerek |
|---|---|---|---|---|---|
| Profilaktyka malarii (Plasmodium falciparum) | Tak | Tak, jeśli masa ciała > 40 kg | Nie | Tak | Nie, jeśli ciężka niewydolność |
| Leczenie ostrej, niepowikłanej malarii (Plasmodium falciparum) | Tak | Tak, jeśli masa ciała > 11 kg | Nie, jeśli masa ciała < 11 kg | Tak | Nie, jeśli ciężka niewydolność |
Atowakwon z proguanilem – skuteczna profilaktyka i leczenie malarii
Atowakwon w połączeniu z proguanilem to obecnie jedno z najskuteczniejszych rozwiązań w profilaktyce oraz leczeniu niepowikłanej malarii wywołanej przez Plasmodium falciparum, także w przypadku szczepów opornych na inne leki. Stosowanie tej kombinacji jest precyzyjnie określone i zależne od wieku, masy ciała oraz ogólnego stanu zdrowia pacjenta. To ważna opcja zarówno dla dorosłych, jak i dla dzieci, które spełniają kryteria masy ciała. Przestrzeganie wytycznych dotyczących dawkowania oraz odpowiedni dobór pacjentów do leczenia zapewnia wysoką skuteczność i bezpieczeństwo terapii456.


















