Amantadyna – przeciwwskazania

Czym jest amantadyna i kiedy jej stosowanie może być przeciwwskazane?

Amantadyna to substancja czynna należąca do leków przeciwparkinsonowskich i przeciwwirusowych. Jej działanie polega na wspieraniu pracy układu nerwowego, szczególnie u osób z chorobą Parkinsona, a także na hamowaniu namnażania się wirusa grypy typu A¹²³. Amantadyna może być podawana w różnych postaciach – jako kapsułki, tabletki lub roztwór do infuzji. Jednak nie każdy pacjent może ją stosować. Wyróżniamy przeciwwskazania bezwzględne (gdy lek jest całkowicie zakazany) oraz względne (gdy wymaga ostrożności i indywidualnej oceny przez lekarza). W określonych sytuacjach stosowanie amantadyny wymaga także szczególnej ostrożności i ścisłego nadzoru lekarskiego.

Przeciwwskazania bezwzględne – kiedy nie wolno stosować amantadyny?

• Nadwrażliwość na amantadynę lub składniki pomocnicze – ryzyko wystąpienia reakcji alergicznych, które mogą być niebezpieczne dla zdrowia⁴⁵⁶.
• Ciężka niewydolność serca (stopień IV wg NYHA), kardiomiopatia lub zapalenie mięśnia sercowego – podanie amantadyny może nasilić niewydolność serca, prowadząc do poważnych powikłań kardiologicznych⁵⁶.
• Blok przedsionkowo-komorowy II lub III stopnia oraz bradykardia (poniżej 55 uderzeń na minutę) – lek może pogłębiać zaburzenia rytmu serca i powodować zagrażające życiu arytmie⁵⁶.
• Wydłużony odstęp QT, obecność fal U lub wrodzony zespół wydłużonego odstępu QT w rodzinie – amantadyna zwiększa ryzyko wystąpienia groźnych zaburzeń rytmu serca⁵⁶.
• Ciężkie komorowe zaburzenia rytmu serca, w tym torsade de pointes w wywiadzie – lek może nasilać arytmie i prowadzić do zatrzymania krążenia⁵⁶.
• Jednoczesne stosowanie leków wydłużających odstęp QT – ryzyko wystąpienia groźnych zaburzeń rytmu serca jest jeszcze większe⁵⁶.
• Obniżony poziom potasu lub magnezu we krwi – niedobory tych elektrolitów zwiększają ryzyko zaburzeń rytmu serca podczas terapii amantadyną⁵⁶.
• Drgawki w wywiadzie – lek może nasilać napady drgawkowe⁴.
• Choroba wrzodowa żołądka w wywiadzie – amantadyna może zwiększać ryzyko zaostrzenia choroby wrzodowej⁴.
• Ciężka choroba lub niewydolność nerek – grozi to kumulacją leku i poważnym zatruciem organizmu⁴.
• Ciąża i karmienie piersią – bezpieczeństwo stosowania nie zostało potwierdzone, istnieje ryzyko dla płodu i dziecka⁴⁵.
• Nietolerancja laktozy, galaktozy, galaktozemia lub zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy – preparaty amantadyny zawierają laktozę, której nie mogą przyjmować osoby z tymi schorzeniami⁷⁸.
• Nadwrażliwość na barwnik żółcień pomarańczowa (E 110) – dotyczy niektórych postaci tabletek – może powodować reakcje alergiczne⁵.

Przeciwwskazania względne – kiedy stosowanie amantadyny wymaga szczególnej oceny?

W niektórych przypadkach amantadyna może być stosowana tylko wtedy, gdy korzyści z leczenia przeważają nad ryzykiem i po dokładnej ocenie stanu zdrowia przez lekarza:

• Rozrost gruczołu krokowego – ryzyko zatrzymania moczu, szczególnie u mężczyzn w starszym wieku⁹¹⁰.
• Jaskra z wąskim kątem przesączania – amantadyna może nasilać objawy tej choroby⁹¹⁰.
• Niewydolność nerek o różnym stopniu nasilenia – lek może się kumulować, co zwiększa ryzyko działań niepożądanych. Konieczne może być dostosowanie dawki lub jej odstawienie⁹¹⁰.
• Stany pobudzenia, splątania, zespoły majaczeniowe, psychozy w wywiadzie – amantadyna może nasilać objawy psychiczne⁹¹⁰.
• Jednoczesne stosowanie memantyny – ryzyko interakcji lekowych i nasilenia działań niepożądanych⁹¹⁰.
• Pacjenci z rozrusznikami serca – trudności w monitorowaniu rytmu serca i ryzyko nieprawidłowości wymagają indywidualnej decyzji lekarskiej¹¹¹².
• Osoby starsze – większe ryzyko działań niepożądanych, szczególnie w przypadku splątania, stanów pobudzenia czy majaczenia. Zalecana ostrożność przy ustalaniu dawki¹³.

Kiedy należy zachować szczególną ostrożność podczas stosowania amantadyny?

Stosowanie amantadyny wymaga szczególnej ostrożności w następujących sytuacjach:

• Pacjenci z chorobami sercowo-naczyniowymi – mogą być bardziej narażeni na zaburzenia rytmu serca i inne powikłania, dlatego wymagają częstszego monitorowania, w tym EKG⁹¹⁰.
• Osoby z organicznym zespołem mózgowym lub skłonnością do drgawek – mogą wystąpić nasilenia objawów neurologicznych i drgawki¹⁴¹⁵.
• Pacjenci z zaburzeniami równowagi elektrolitowej – szczególnie osoby przyjmujące leki moczopędne, z biegunką, wymiotujące lub z anoreksją. Wymagane jest regularne monitorowanie poziomu potasu i magnezu¹⁶¹⁷.
• Pacjenci z obrzękiem rogówki lub zaburzeniami widzenia – w przypadku pojawienia się niewyraźnego widzenia należy natychmiast przerwać leczenie i skonsultować się z okulistą¹⁴¹⁵.
• Pacjenci z trudnościami w oddawaniu moczu – lek może pogłębiać te problemy¹⁸¹³.
• Pacjenci przyjmujący neuroleptyki – nagłe odstawienie amantadyny może prowadzić do zagrażającego życiu złośliwego zespołu neuroleptycznego¹¹¹².
• Pacjenci z chorobą Parkinsona – należy monitorować działania niepożądane, takie jak obniżone ciśnienie krwi, ślinotok, pocenie się czy depresja¹⁴¹⁵.
• Dzieci, szczególnie poniżej 5. roku życia – istnieje ryzyko wystąpienia hipotermii⁷.
• Pacjenci na diecie niskosodowej lub z ograniczeniem sodu – niektóre postacie amantadyny (np. roztwór do infuzji) zawierają znaczące ilości sodu¹³.

Tabela podsumowująca przeciwwskazania dla amantadyny

Amantadyna – ostrożność i przeciwwskazania kluczem do bezpiecznego leczenia

Amantadyna jest lekiem o udowodnionej skuteczności w leczeniu choroby Parkinsona i niektórych zaburzeń neurologicznych, a także w terapii zakażeń wirusem grypy typu A. Jednak jej stosowanie wiąże się z ryzykiem poważnych powikłań, zwłaszcza u osób z chorobami serca, nerek, zaburzeniami elektrolitowymi czy skłonnością do drgawek⁴⁵⁶. Przed rozpoczęciem leczenia konieczna jest dokładna ocena przeciwwskazań i indywidualnych czynników ryzyka. W przypadku wystąpienia niepokojących objawów lub wątpliwości, należy skonsultować się z lekarzem i nigdy nie modyfikować dawki na własną rękę. Bezpieczeństwo terapii zależy od przestrzegania zaleceń oraz regularnego monitorowania stanu zdrowia w trakcie leczenia amantadyną.