Dawkowanie mometazonu – ogólne zasady

Mometazon jest dostępny w różnych postaciach farmaceutycznych, takich jak kremy, maści, emulsje na skórę, aerozole do nosa oraz proszki do inhalacji. W zależności od postaci leku oraz drogi podania, dawkowanie jest dostosowane do potrzeb pacjenta i wskazań terapeutycznych.

Dawkowanie u dorosłych

  • Miejscowo na skórę (krem, maść, emulsja): cienką warstwę nakłada się na zmienione chorobowo miejsca raz na dobę. Nie stosuje się opatrunków okluzyjnych oraz nie zaleca się długotrwałego stosowania bez przerw (zazwyczaj do 2-3 tygodni). Na skórę twarzy stosowanie ogranicza się do maksymalnie 5 dni.
  • Aerozol do nosa: zwykle stosuje się 2 dawki (50 µg każda) do każdego otworu nosowego raz na dobę, co daje łączną dawkę 200 µg. Po poprawie można zmniejszyć dawkę do jednej dawki do każdego otworu nosowego (100 µg). W razie potrzeby dawkę można zwiększyć do 4 dawek na otwór nosowy (400 µg). Maksymalny czas stosowania bez konsultacji to zwykle 3 miesiące.
  • Wziewnie (proszek do inhalacji): dawka początkowa w leczeniu astmy to zazwyczaj 400 µg raz na dobę. U pacjentów z cięższą astmą dawkę można zwiększyć do 400 µg dwa razy na dobę. Po uzyskaniu poprawy, dawkę należy zmniejszyć do najmniejszej skutecznej.
  • W skojarzeniu z innymi lekami (np. indakaterol, glikopironium) – dawkowanie ustalane indywidualnie, zazwyczaj jedna inhalacja raz na dobę.

Dawkowanie u dzieci i młodzieży

Bezpieczeństwo i skuteczność stosowania mometazonu u dzieci zależą od postaci leku oraz wieku:

  • Miejscowo na skórę: nie zaleca się stosowania u dzieci poniżej 2 lat. U dzieci powyżej 2 lat stosowanie jest możliwe, ale z dużą ostrożnością, na niewielkie powierzchnie i przez krótki czas (do 3 tygodni). Nie stosować na twarz u dzieci.
  • Aerozol do nosa: nie zaleca się stosowania u dzieci poniżej 3 lat (lub 6 lat w niektórych produktach). Dzieci w wieku 3-11 lat zwykle stosują połowę dawki dorosłych, czyli 1 dawkę (50 µg) do każdego otworu nosowego raz na dobę (100 µg łącznie).
  • Wziewnie (proszek do inhalacji): nie stosować u dzieci poniżej 12 lat ze względu na brak danych.

Dawkowanie u osób starszych

U pacjentów w podeszłym wieku nie jest zazwyczaj konieczna modyfikacja dawki, jednak należy zachować ostrożność, zwłaszcza w przypadku zaburzeń czynności nerek lub wątroby.

Dawkowanie u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek i wątroby

Nie ma konieczności dostosowywania dawki u pacjentów z łagodnymi i umiarkowanymi zaburzeniami czynności nerek lub wątroby. W przypadku ciężkich zaburzeń należy stosować lek ostrożnie i tylko wtedy, gdy korzyści przewyższają ryzyko.

Ważne: Stosowanie mometazonu na dużą powierzchnię skóry, pod opatrunek okluzyjny lub na uszkodzoną skórę zwiększa ryzyko działań niepożądanych, w tym zahamowania czynności nadnerczy. U dzieci ze względu na większy stosunek powierzchni ciała do masy istnieje większe ryzyko toksyczności ogólnoustrojowej. Należy unikać długotrwałej terapii bez nadzoru lekarza.
Ważne: Po nagłym odstawieniu silnie działających kortykosteroidów miejscowych może wystąpić tzw. efekt „z odbicia” objawiający się nasileniem stanu zapalnego i świądu skóry. Aby temu zapobiec, dawkę leku należy stopniowo zmniejszać, np. stosując leczenie przerywane.

Zmiany dawkowania w zależności od wskazań

Dawkowanie mometazonu jest dostosowane do rodzaju schorzenia oraz postaci leku:

  • W leczeniu atopowego zapalenia skóry i łuszczycy miejscowo na skórę, stosuje się zazwyczaj jedną aplikację raz na dobę, z ograniczeniem czasu terapii do 2-3 tygodni.
  • W leczeniu alergicznego zapalenia błony śluzowej nosa aerozolem, dawka początkowa to zwykle 200 µg na dobę, podawane jako 2 dawki do każdego otworu nosowego. Po poprawie dawkę zmniejsza się do 100 µg na dobę.
  • W leczeniu polipów nosa dawkę można zwiększyć do 400 µg na dobę, stosując 4 dawki do każdego otworu nosowego. Po uzyskaniu kontroli objawów dawkę należy zmniejszyć do najmniejszej skutecznej.
  • W leczeniu astmy wziewnej dawka jest ustalana indywidualnie, zwykle zaczynając od 200-400 µg raz na dobę, z możliwością zwiększenia do 800 µg na dobę, a następnie zmniejszenia do najmniejszej skutecznej dawki.
  • W produktach złożonych (np. Enerzair Breezhaler, Atectura Breezhaler) dawkowanie jest ustalone na jedną inhalację raz na dobę, z dawką mometazonu furoinianu od 62,5 µg do 260 µg w zależności od preparatu i potrzeb pacjenta.

Maksymalna dawka dobowa i ostrzeżenia

Maksymalne dawki dobowe różnią się w zależności od postaci leku:

  • Aerozole do nosa: maksymalnie 400 µg mometazonu furoinianu na dobę.
  • Wziewne preparaty do leczenia astmy: maksymalna dawka to 800-1360 µg mometazonu furoinianu na dobę, w zależności od preparatu.
  • Miejscowe preparaty na skórę: zaleca się stosowanie najmniejszej skutecznej dawki, unikanie długotrwałego stosowania oraz nie przekraczanie zaleconego czasu terapii.

Przedawkowanie może prowadzić do zahamowania czynności osi podwzgórze-przysadka-nadnercza, objawów zespołu Cushinga, hiperglikemii oraz innych działań niepożądanych. W razie podejrzenia przedawkowania konieczne jest monitorowanie i odpowiednie leczenie objawowe.

Tabela dawkowania mometazonu dla różnych grup pacjentów

Grupa pacjentów Schemat dawkowania
Dorośli (miejscowo na skórę) Cienka warstwa raz na dobę, do 2-3 tygodni, nie stosować na twarz dłużej niż 5 dni
Dorośli (aerozol do nosa) 200 µg/dobę (2 dawki do każdego otworu nosowego), po poprawie 100 µg/dobę, maks. 400 µg/dobę
Dorośli (wziewnie, astma) 400 µg raz na dobę, w cięższych przypadkach do 800 µg raz lub dwa razy na dobę
Dzieci powyżej 2 lat (miejscowo na skórę) Stosować ostrożnie, na niewielką powierzchnię, raz na dobę, do 3 tygodni, nie na twarz
Dzieci 3-11 lat (aerozol do nosa) 100 µg/dobę (1 dawka do każdego otworu nosowego), nie stosować u dzieci poniżej 3 lat
Dzieci powyżej 12 lat (wziewnie) Stosowanie jak u dorosłych; brak danych poniżej 12 lat
Osoby starsze Dawkowanie jak u dorosłych; ostrożność przy zaburzeniach nerek i wątroby
Pacjenci z zaburzeniami nerek i wątroby Brak konieczności modyfikacji w łagodnych i umiarkowanych zaburzeniach; ostrożność w ciężkich przypadkach

Pytania i odpowiedzi

Jak często należy stosować mometazon w kremie na skórę?

Zazwyczaj cienką warstwę kremu nakłada się na zmienione miejsca raz na dobę, nie dłużej niż 2-3 tygodnie.

Czy mometazon można stosować u dzieci?

Mometazon nie jest zalecany u dzieci poniżej 2-3 lat. U starszych dzieci stosuje się go ostrożnie, na niewielkie powierzchnie i przez krótki czas.

Jaka jest maksymalna dawka mometazonu w aerozolu do nosa?

Maksymalna dawka to 400 mikrogramów na dobę, podawane jako 4 dawki do każdego otworu nosowego.

Czy trzeba modyfikować dawkę mometazonu u osób starszych lub z chorobami nerek?

Zazwyczaj nie ma potrzeby modyfikacji dawki u osób starszych i przy łagodnych lub umiarkowanych zaburzeniach czynności nerek, ale należy zachować ostrożność.

Jak postępować w przypadku pominięcia dawki mometazonu wziewnego?

Należy przyjąć pominiętą dawkę jak najszybciej, ale nie stosować dwóch dawek jednocześnie.