Co warto wiedzieć przed badaniem kolonoskopii, gastroskopii i USG?

Kolonoskopia

Kolonoskopia to badanie diagnostyczne umożliwiającym diagnostykę schorzeń jelita grubego. Procedura polega na wprowadzeniu elastycznego przewodu (tzw. kolonoskopu) do odbytu, odbytnicy, a następnie okrężnicy zstępującej, poprzecznej i wstępującej. Podczas badania pacjent odczuwa zwykle znaczny dyskomfort, przez co otrzymuje leki przeciwbólowe i/lub uspokajające. W pewnych przypadkach wykorzystuje się znieczulenie ogólne [2].

Warunkiem, który musi zostać spełniony, aby kolonoskopia wykazała ewentualne zmiany w świetle jelita, jest jego odpowiednie oczyszczenie. W tym celu na dwa dni przed planowanym terminem badania należy zrezygnować z owoców pestkowych i pestek, mięsa, ciemnego pieczywa, a także napojów gazowanych. Można spożyć lekkostrawne śniadanie, słabą herbatę oraz duże ilości wody [3].

Oprócz wprowadzenia diety ubogoresztkowej konieczne jest również zastosowanie środków przeczyszczających. Specjaliści zalecają preparaty na bazie makrogoli (tzw. PEG – polialkilenoglikole, np. Forlax, Olopeg, Fortrans), makrologoli z siarczanami (np. Moviprep), siarczanów (np. Eziclen), a także siarczanów z tlenkiem magnezu (np. CitraFleet).

Poszczególne środki należy przyjąć w formie wodnych roztworów w dwóch dawkach, stosując kilkugodzinny odstęp (w zależności od planowanej godziny badania). Pierwszą porcję zażywa się kilkanaście godzin przed planowanym badaniem, zaś ostatnią maksymalnie 2-3 godziny przed przeprowadzeniem diagnostyki. Aby wspomóc proces oczyszczania jelit, warto zadbać o umiarkowaną aktywność (np. krótki spacer) [4] (czytaj także: Zaparcia – jak je wyleczyć i przeciwdziałać?).

Europejskie Towarzystwo Endoskopii Przewodu Pokarmowego (ang. European Society of Gastrointestinal Endoscopy) zaleca ponadto przyjęcie 4 podzielonych dawek simetikonu (Espumisan Easy w saszetkach), który ułatwi pozbycie się piany i pęcherzyków gazu ze światła jelita grubego. Preparat stosuje się tuż przed wypiciem przeczyszczającego roztworu wodnego, wsypując proszek bezpośrednio na język. Simetikon nie wchłania się z przewodu pokarmowego, przez co jest uznawany za bezpieczny [5].

Gastroskopia

Badaniem diagnostycznym, dzięki któremu można wykryć schorzenia w obrębie górnego odcinka przewodu pokarmowego, jest gastroskopia. Procedurę przeprowadza się poprzez wprowadzenie endoskopu przez usta lub nos aż do przełyku, żołądka i dwunastnicy. Aby zwiększyć komfort pacjenta, a także poprawić jakość badania, stosuje się miejscowe znieczulenie gardła lidokainą (np. Lignox Spray). W niektórych sytuacjach zachodzi konieczność wykonania znieczulenia ogólnego [6].

Pacjent poddający się kolonoskopii uzyskuje szczegółowe zalecenia co do tego, w jaki sposób przygotować się do badania. W przypadku gastroskopii sprawa wygląda zgoła inaczej, ponieważ brak jest jasnych instrukcji. Jedną ze wskazówek, którą należy się kierować, jest powstrzymanie się od spożywania pokarmów na 6 godzin przed planowaną diagnostyką. Specjaliści zalecają również unikanie picia płynów (w tym wody) ok. 2 godziny przed przeprowadzeniem gastroskopii [7].

Badanie USG — ultrasonografia

Jednym z najbezpieczniejszych badań umożliwiających diagnostykę obrazową jest ultrasonografia. Specjalista (najczęściej radiolog) ocenia stan narządów wewnętrznych w czasie rzeczywistym. Badanie ultrasonograficzne jest nieinwazyjne i bardzo dokładne – z tego powodu może obejmować również struktury mięśniowo-stawowe, a także żyły oraz tętnice.

Na wynik ultrasonografii przeprowadzanej w obrębie jamy brzusznej ma wpływ spożyty wcześniej posiłek. Zaleca się, aby 2-3 dni przed diagnostyką nie stosować produktów wzdymających (gazy obecne w jelitach pogarszają jakość obrazu, dlatego warto wcześniej zażyć simetikon w dawce określonej przez lekarza), a ok. 6-8 godzin przed badaniem w ogóle nie spożywać pokarmów. Dopuszcza się picie wody (niegazowanej!) małymi porcjami. Co ważne, przed wykonaniem diagnostyki należy zrezygnować z palenia tytoniu i żucia gumy [8].

Uprzednie wypełnienie pęcherza moczowego jest zalecane w przypadku USG jamy brzusznej, a także ultrasonografii prostaty i ginekologicznej wykonywanych przez powłoki brzuszne. Optymalne spożycie niegazowanych płynów wynosi w tym przypadku ok. 1-1,5 litra. Jeżeli jednak pacjentka zamierza wykonać USG ciążowe, bezpośrednio przed badaniem powinna opróżnić pęcherz moczowy (czytaj także: Jak przygotować się do ciąży?).

Badanie USG obejmujące narządy moszny, prostatę (techniką transrektalną), żeńskie narządy płciowe (metodą transwaginalną), tętnice szyjne i kończyny (USG Doppler), mięśnie i stawy oraz tarczycę nie wymaga specjalnego przygotowania. Warto jednak zabrać ze sobą dotychczasowe wyniki badań (o ile takowe istnieją).

Jeśli chodzi o USG piersi, zaleca się, aby wykonywać je w pierwszej połowie cyklu. Jest to ważne szczególnie wtedy, gdy pacjentka zmaga się z nadmierną bolesnością gruczołów piersiowych przed menstruacją. Badanie jest całkowicie bezbolesne i bezpieczne nawet u kobiet w ciąży oraz w okresie laktacji [9].