Wyciąg z korzenia kokoryczki wielokwiatowej

Czym jest kokoryczka wielokwiatowa i skąd pochodzi?

Kokoryczka wielokwiatowa (Polygonatum multiflorum) to wieloletnia roślina z rodziny szparagowatych, rosnąca dziko w lasach liściastych i zaroślach Europy, Azji i Afryki Północnej. Preferuje gleby wilgotne, próchniczne i stanowiska półcieniste. Surowcem leczniczym i kosmetycznym jest jej kłącze – charakterystyczny, regularnie ukształtowany korzeń z wyraźnymi „pieczęciami Salomona”, czyli bliznami pozostawianymi przez łodygę co roku. Liczba blizn zdradza wiek rośliny. Kłącza zbiera się jesienią, po co najmniej 3–4 latach wzrostu, a następnie suszy w niskiej temperaturze – około 50°C – by zachować cenne składniki aktywne.

Warto od razu zaznaczyć ważną kwestię bezpieczeństwa: jagody kokoryczki są trujące i mogą wywoływać nudności oraz wymioty. Lecznicze właściwości wykazuje wyłącznie korzeń.

Co zawiera korzeń kokoryczki? Skład i substancje aktywne

Bogactwo składu kłącza kokoryczki tłumaczy jej wszechstronne działanie. Znajdziemy w nim:

• Śluz (polisacharydy śluzowe) – nawilżają skórę i błony śluzowe, tworzą ochronną warstwę, działają łagodząco i ściągająco.
• Polifenole i flawonoidy – silne przeciwutleniacze, chroniące komórki przed uszkodzeniami wywołanymi przez wolne rodniki i promieniowanie UV; w tym resweratrol i kwercetyna.
• Saponiny – wykazują działanie przeciwzapalne i wykrztuśne.
• Glikotynina (glikokininy) – związki wpływające korzystnie na gospodarkę glukozową.
• Alkaloidy – w tym konwalaryna (w małych ilościach), substancja o działaniu nasercowym, wymagająca ostrożności przy stosowaniu.
• Sterole i związki fenolowe – wspierają działanie przeciwzapalne i antyoksydacyjne.

Tak bogaty skład sprawia, że wyciąg z korzenia kokoryczki znalazł zastosowanie zarówno w fitoterapii, jak i w kosmetyce aptecznej.

Jak działa wyciąg z kokoryczki stosowany zewnętrznie?

Zewnętrzne zastosowanie to zdecydowanie najlepiej poznany i najbezpieczniejszy obszar działania tego wyciągu. Preparaty z korzeniem kokoryczki stosuje się na skórę przy:

• Bólach stawowych i reumatycznych – wyciąg działa miejscowo przeciwzapalnie, łagodząc stany zwyrodnieniowe, artretyzm i osteoartrozę.
• Stłuczeniach, siniakach i urazach – przyspiesza gojenie, zmniejsza obrzęk i łagodzi ból po urazach sportowych czy przypadkowych.
• Zerwanych ścięgnach i dolegliwościach więzadeł – tradycyjnie uważano, że kokoryczka reguluje napięcie ścięgien i tkanek łącznych.
• Hemoroidach i żylakach – okłady z naparu łagodzą swędzenie, stan zapalny i dyskomfort.

Za działanie na skórę odpowiadają przede wszystkim śluzowate polisacharydy – pokrywają powierzchnię skóry ochronną warstwą, zmniejszają stan zapalny i wspierają regenerację tkanek. Maści z wyciągiem kokoryczki stosuje się zazwyczaj 2–3 razy dziennie, wcierając w obolałe miejsca.

Kokoryczka w pielęgnacji skóry – od renesansu po współczesne kosmetyki

Historia kosmetycznego zastosowania kokoryczki jest zaskakująco długa. Już w II wieku n.e. Galen zalecał korzeń tej rośliny do usuwania piegów i plam na twarzy. W XVI wieku John Gerard opisywał okłady z korzenia na siniaki i stłuczenia, a włoskie kobiety epoki renesansu używały go do rozjaśniania cery. Dziś wyciąg z korzenia kokoryczki pojawia się w kremach, tonikach, serach i mleczkach do ciała, gdzie działa:

• Rozjaśniająco – normalizuje wymianę pigmentacyjną, zmniejsza plamy starcze, piegi i przebarwienia potrądzikowe.
• Nawilżająco i ściągająco – śluz zawarty w korzeniu doskonale sprawdza się przy cerze suchej, atopowej i z trądzikiem różowatym; nawilża bez uczucia tłustości.
• Przeciwdrobnoustrojowo i przeciwzapalnie – łagodzi stany zapalne skóry, działa antyseptycznie.
• Antyoksydacyjnie – polifenole i flawonoidy chronią komórki skóry przed stresem oksydacyjnym i przedwczesnym starzeniem.

Domowy tonik z korzenia kokoryczki można przygotować, zalewając rozdrobnione kłącze letnią wodą, gotując kilka minut pod przykryciem, a po ostudzeniu i przecedzeniu stosując do przecierania twarzy. Ważne: do ekstrakcji nie używaj kwasów – niszczą cenny śluz.

Tradycyjne zastosowanie wewnętrzne – co warto wiedzieć?

W tradycyjnej fitoterapii napary i odwary z korzenia kokoryczki stosowano przy kaszlu suchym, biegunce, niestrawności, braku apetytu oraz w rekonwalescencji po chorobach. Odwary wykazują działanie moczopędne – wspomagają usuwanie obrzęków. Glikotynina zawarta w korzeniu wpływa na gospodarkę glukozową, co było wykorzystywane w tradycyjnym leczeniu stanów związanych z podwyższonym poziomem cukru we krwi.

Na układ sercowo-naczyniowy kokoryczka działa przez wzmocnienie siły skurczu serca przy jednoczesnym zmniejszeniu tętna, co poprawia dotlenienie organizmu i zmniejsza zastój w krążeniu żylnym. Wykazuje też potencjalne działanie przeciwmiażdżycowe.

Dawkowanie wewnętrzne (napar): 1–2 łyżeczki suszonego kłącza zalewa się szklanką wrzącej wody, przykrywa i pozostawia na 30 minut. Pije się małymi porcjami w ciągu dnia. Po 2 miesiącach stosowania zaleca się zrobienie przerwy. Stosowanie wewnętrzne wymaga jednak ostrożności ze względu na obecność konwalaryny – nie przekraczaj zalecanych ilości.

Podsumowanie – praktyczne wskazówki

Wyciąg z korzenia kokoryczki wielokwiatowej jest przede wszystkim bezpieczny i skuteczny stosowany zewnętrznie – w maściach, kremach i tonikach. Sprawdzi się przy bólach stawowych, urazach sportowych, pielęgnacji skóry z przebarwieniami oraz w preparatach wzmacniających włosy. W kosmetyce aptecznej często łączony jest z innymi składnikami roślinnymi, co wzmacnia jego działanie. Przed stosowaniem wewnętrznym skonsultuj się z farmaceutą lub lekarzem – zwłaszcza jeśli przyjmujesz leki nasercowe lub na cukrzycę. Pamiętaj o próbie uczuleniowej przy pierwszym użyciu kosmetyku z tym składnikiem. Jagody kokoryczki są trujące – wyciąg leczniczy pochodzi wyłącznie z korzenia.