Wyciąg z grzybów Tremella fuciformis

Czym jest wyciąg z Tremella fuciformis i co zawiera?

Wyciąg z grzybów Tremella fuciformis – znanych jako grzyb śnieżny, srebrne ucho lub biały grzyb galaretowaty – pochodzi z jadanego grzyba o długiej historii stosowania w tradycyjnej medycynie chińskiej. Surowiec jest bogaty w unikalne polisacharydy o strukturze odmiennej od polisacharydów większości innych grzybów leczniczych¹. To właśnie one odpowiadają za większość opisywanych właściwości zdrowotnych.

Główny polisacharyd nosi nazwę glukuronoksylomanannu – jest to cząsteczka o dużej masie cząsteczkowej, zbudowana z liniowego szkieletu α-(1→3)-D-mannanowego z bocznym łańcuchem ksylozy i kwasu glukuronowego⁸. Poza nim w wyciągu obecne są beta-glukany, N-acetyloglukozamina, flawonoidy, polifenole, alkaloidy i kwasy organiczne⁹. Grzyb dostarcza też witaminy D₂ (ergosterol jako prekursor), witamin z grupy B (ryboflawina, niacyna), a także minerałów: żelaza, wapnia, potasu, selenu i magnezu¹⁰¹¹. W śladowych ilościach występuje ergotioneina – aminokwas o właściwościach antyoksydacyjnych, badany pod kątem ochrony komórek przed stresem oksydacyjnym¹².

Jak polisacharydy Tremella fuciformis działają na skórę?

Polisacharydy wyciągu z grzybów śnieżnych wiążą wodę do 500-krotności swojej masy, tworząc na skórze elastyczny film nawilżający i zmniejszając przeznaskórkową utratę wody¹³¹⁴. Mechanizm ten jest porównywalny z działaniem kwasu hialuronowego, przy czym mniejsza masa cząsteczkowa polisacharydów Tremella pozwala im wnikać w głębsze warstwy naskórka¹⁵.

Badania laboratoryjne na ludzkich fibroblastach skóry pokazały, że polisacharydy z Tremella fuciformis (TFPS) redukują poziom reaktywnych form tlenu (ROS) i aldehydu malonowego (MDA) po ekspozycji na promieniowanie UVA. Jednocześnie wzrasta aktywność enzymów antyoksydacyjnych – SOD, CAT i GSH-Px – oraz dochodzi do aktywacji szlaku Nrf2/Keap1, co skutkuje zwiększoną syntezą kolagenu I, elastyny i kwasu hialuronowego w skórze¹⁶. W badaniach in vitro wykazano też, że TFPS hamuje wywołaną nadtlenkiem wodoru apoptozę fibroblastów, aktywując białko SIRT1 – regulator starzenia komórkowego¹⁷. Wyniki te są obiecujące, jednak dotyczą badań komórkowych i wymagają potwierdzenia w badaniach klinicznych na większych grupach ludzi.

W jednym małym badaniu klinicznym (n = 20) żel do rąk z dodatkiem wyciągu z grzyba śnieżnego nawilżał skórę lepiej niż preparat placebo¹⁸. Dane dotyczące stosowania miejscowego u ludzi są więc wstępne i wymagają dalszych badań.

Jakie jest działanie immunomodulujące i przeciwzapalne wyciągu?

Polisacharydy Tremella fuciformis aktywują makrofagi, limfocyty T i B, a także komórki NK (naturalni zabójcy), stymulując zarówno odporność nieswoistą, jak i humoralną oraz komórkową²¹²². W badaniach laboratoryjnych wykazano wzrost wydzielania interferonu i interleukiny-2 (IL-2) pod wpływem polisacharydów grzyba²³. Polisacharydy hamują też ekspresję miR-155 – małego RNA regulującego szlak NFκB i zapalenie w makrofagach – co sugeruje złożony mechanizm działania przeciwzapalnego²⁴.

W badaniu na modelu mysim (DSS-indukowane wrzodziejące zapalenie jelita grubego) polisacharydy z Tremella zmniejszały naciek komórek zapalnych, przywracały integralność bariery nabłonkowej jelita i hamowały prozapalne cytokiny²⁵. To wyniki przedkliniczne – ich przełożenie na efekty u ludzi nie zostało jeszcze potwierdzone w dużych badaniach klinicznych.

Czy wyciąg z Tremella fuciformis wspiera zdrowie mózgu?

Polisacharydy grzyba śnieżnego wykazują właściwości neuroprotekcyjne w badaniach laboratoryjnych i na zwierzętach. Ekstrakt wodny Tremella (0,01–1 µg/ml) stymulował wzrost neurytów komórek PC12 w sposób zależny od dawki²⁶. W badaniach na szczurach suplementacja ekstraktem polisacharydowym (100 lub 400 mg/kg przez 14 dni) odwracała skopolaminą wywołane deficyty uczenia się i pamięci²⁶. Wyniki te dotyczą modeli zwierzęcych.

Na poziomie badań klinicznych jedno randomizowane badanie kontrolowane (RCT z 2018 roku) wykazało poprawę pamięci krótkotrwałej i funkcji wykonawczych u osób z subiektywnym upośledzeniem poznawczym po przyjmowaniu ekstraktu w dawce 600–1200 mg dziennie³. Inne badanie RCT (2024) wykazało, że napój na bazie Tremella zawierający 6,4 g beta-glukanów obniżył HbA1c i obwód talii u osób z nadwagą i stanem przedcukrzycowym³. Liczba badań klinicznych jest jednak nadal ograniczona i wymagane są dalsze potwierdzenia.

Dawkowanie i formy wyciągu z Tremella fuciformis

Podawane w źródłach dawki dla ogólnego utrzymania zdrowia wynoszą 5–10 g suszonego grzyba dziennie lub 1–2 g ekstraktu polisacharydowego dziennie. W badaniach dotyczących ochrony przed skutkami radioterapii stosowano wyższe dawki ekstraktu: 3–5 g polisacharydów dziennie⁴. Tradycyjnie w medycynie chińskiej stosuje się 3–10 g suszonego grzyba w odwarze, a maksymalna dawka dietetyczna wynosi do 15 g suszonego lub 30 g świeżego materiału²⁷.

Kiedy skontaktować się z lekarzem?

Wyciąg z Tremella fuciformis jest ogólnie uważany za bezpieczny – badania toksykologiczne na myszach nie wykazały toksyczności, mutagenności ani działania teratogennego przy doustnym podaniu polisacharydów nawet do 20 000 mg/kg³¹. Jednak w kilku sytuacjach konieczna jest konsultacja z lekarzem:

• Leki przeciwzakrzepowe (np. warfaryna, heparyna, acenokumarol): polisacharydy Tremella wykazują łagodne działanie przeciwzakrzepowe – wydłużają czas krzepnięcia i zmniejszają agregację płytek. Połączenie z lekami rozrzedzającymi krew może nasilić ich działanie⁵.
• Leki hipoglikemizujące (na cukrzycę): polisacharydy Tremella mogą łagodnie obniżać poziom glukozy we krwi. Osoby z cukrzycą przyjmujące metforminę, insulinę lub inne leki powinny monitorować glikemię³².
• Leki immunosupresyjne: ze względu na działanie immunomodulujące istnieje teoretyczne ryzyko interakcji z lekami stosowanymi po przeszczepach lub w chorobach autoimmunologicznych³².
• Ciąża: kilka źródeł zaleca kobietom w ciąży unikanie wyciągu z Tremella jako środek ostrożności, mimo braku doniesień o toksyczności⁶. Jedno źródło TCM uznaje go za ogólnie bezpieczny w ciąży przy odpowiednim dawkowaniu, jednak przed stosowaniem należy skonsultować się z lekarzem³³.
• Alergia na grzyby: osoby z alergią na grzyby mogą doświadczyć reakcji alergicznej po spożyciu lub zastosowaniu miejscowym preparatów z Tremella³⁴.
• Ostre infekcje (przeziębienie, grypa, biegunka): tradycyjna medycyna chińska odradza stosowanie w czasie ostrych infekcji przebiegających z dreszczami lub biegunką³⁵.
• Zepsute lub nieprawidłowo przechowywane grzyby: namoczone grzyby śnieżne przechowywane zbyt długo mogą być skażone bakteriami. Zawsze używaj świeżo namoczonego materiału³¹.

Jeśli po zastosowaniu wyciągu z Tremella fuciformis wystąpią objawy alergiczne (wysypka, obrzęk, trudności z oddychaniem), nieoczekiwane krwawienia lub silne dolegliwości żołądkowo-jelitowe – przerwij stosowanie i skontaktuj się z lekarzem.

Wyciąg z grzyba śnieżnego to surowiec o interesującym profilu aktywności biologicznej, poparty rosnącą liczbą badań. Jeśli chcesz go włączyć do codziennej diety, zacznij od niższych dawek i obserwuj reakcję organizmu. Osoby przyjmujące jakiekolwiek leki na stałe powinny przed rozpoczęciem suplementacji porozmawiać z farmaceutą lub lekarzem. Stosując preparaty miejscowe, zwróć uwagę na stężenie ekstraktu i pH kosmetyku – optymalne wartości to 5,0–5,5³⁶. Wyciąg z Tremella najlepiej działa jako uzupełnienie zdrowej diety, a nie jej substytut.