Reklama

Wandetanib, afatynib i erlotynib to nowoczesne leki przeciwnowotworowe, które różnią się wskazaniami, działaniem i bezpieczeństwem. Sprawdź najważniejsze różnice!

Porównywane substancje czynne – co je łączy?

W tym opisie przyjrzymy się trzem substancjom czynnym: wandetanibowi, afatynibowi oraz erlotynibowi. Wszystkie te leki należą do nowoczesnej grupy inhibitorów kinaz tyrozynowych, które hamują działanie określonych białek odpowiedzialnych za wzrost i podział komórek nowotworowych123. Działają one przede wszystkim na szlaki związane z receptorem dla naskórkowego czynnika wzrostu (EGFR), jednak różnią się szczegółami działania oraz zakresem blokowanych receptorów.

  • Wandetanib blokuje receptory VEGFR, EGFR i RET, hamując wzrost naczyń krwionośnych w guzie oraz sygnały do wzrostu komórek nowotworowych1.
  • Afatynib jest silnym i nieodwracalnym inhibitorem całej rodziny receptorów ErbB (EGFR, HER2, ErbB3, ErbB4), co sprawia, że działa szeroko na różne szlaki wzrostu komórek2.
  • Erlotynib blokuje głównie EGFR, przez co zatrzymuje podziały komórek nowotworowych i sprzyja ich obumieraniu3.

Wszystkie trzy substancje są stosowane doustnie w postaci tabletek powlekanych i przeznaczone do leczenia nowotworów u dorosłych pacjentów, jednak różnią się szczegółowymi wskazaniami i profilem bezpieczeństwa456.

  • Wszystkie są inhibitorami kinaz tyrozynowych.
  • Stosowane są w leczeniu nowotworów o różnym pochodzeniu.
  • Podawane są doustnie w formie tabletek.
Ważne: Chociaż wandetanib, afatynib i erlotynib należą do tej samej grupy leków przeciwnowotworowych, różnią się istotnie pod względem zastosowań, przeciwwskazań i bezpieczeństwa. Wybór odpowiedniego leku zależy od rodzaju nowotworu, wieku pacjenta, obecności określonych mutacji genetycznych oraz innych chorób towarzyszących789.

Wskazania – kiedy stosuje się wandetanib, afatynib i erlotynib?

Różnice między tymi substancjami dotyczą przede wszystkim rodzaju nowotworu, w którym są stosowane, a także wieku i stanu pacjenta.

  • Wandetanib jest wykorzystywany głównie w leczeniu agresywnego, objawowego, nieoperacyjnego, miejscowo zaawansowanego lub przerzutowego raka rdzeniastego tarczycy z mutacją RET. Może być stosowany zarówno u dorosłych, jak i u dzieci od 5. roku życia7.
  • Afatynib jest wskazany w leczeniu dorosłych pacjentów z niedrobnokomórkowym rakiem płuca (NDRP) z aktywującą mutacją EGFR, a także w leczeniu NDRP o histologii płaskonabłonkowej po niepowodzeniu chemioterapii opartej na związkach platyny8. Nie zaleca się stosowania u dzieci i młodzieży.
  • Erlotynib również stosuje się u dorosłych w niedrobnokomórkowym raku płuca z mutacją EGFR – zarówno jako leczenie pierwszego rzutu, podtrzymujące, jak i w przypadku niepowodzenia wcześniejszej chemioterapii. Erlotynib można także łączyć z gemcytabiną w leczeniu przerzutowego raka trzustki9. Lek nie jest przeznaczony dla dzieci i młodzieży.

Wandetanib wyróżnia się możliwością stosowania u dzieci od 5. roku życia, podczas gdy afatynib i erlotynib są zarezerwowane wyłącznie dla dorosłych101112. Dodatkowo wandetanib wymaga potwierdzenia obecności mutacji RET, natomiast afatynib i erlotynib – mutacji EGFR.

Mechanizm działania i właściwości farmakokinetyczne

Choć wszystkie trzy substancje należą do inhibitorów kinaz tyrozynowych, istnieją między nimi istotne różnice w mechanizmie działania:

  • Wandetanib hamuje trzy rodzaje receptorów: VEGFR, EGFR oraz RET, co wpływa na zahamowanie wzrostu naczyń krwionośnych guza oraz bezpośrednio na komórki nowotworowe1.
  • Afatynib nieodwracalnie blokuje całą rodzinę receptorów ErbB, czyli EGFR, HER2, ErbB3 i ErbB4, co daje szerokie działanie przeciwnowotworowe, zwłaszcza w przypadku określonych mutacji genetycznych2.
  • Erlotynib działa głównie na EGFR, hamując jego aktywność i blokując sygnały prowadzące do podziałów komórkowych3.

Właściwości farmakokinetyczne (czyli wchłanianie, metabolizm i wydalanie) tych leków także się różnią:

  • Wandetanib powoli się wchłania (szczytowe stężenie po 4–10 godzinach), długo utrzymuje się w organizmie (okres półtrwania ok. 19 dni) i jest wydalany głównie z kałem oraz moczem13.
  • Afatynib osiąga maksymalne stężenie po 2–5 godzinach, ma okres półtrwania ok. 37 godzin i wydalany jest głównie z kałem. Jedzenie istotnie zmniejsza jego wchłanianie, dlatego powinien być przyjmowany na czczo14.
  • Erlotynib wchłania się w ciągu ok. 4 godzin, a jego okres półtrwania wynosi ok. 36 godzin. Jest wydalany głównie z kałem, a jedzenie zwiększa jego wchłanianie15.

Przeciwwskazania i środki ostrożności – różnice i podobieństwa

Wszystkie trzy leki mają wspólne przeciwwskazania:

  • Nadwrażliwość na substancję czynną lub składniki pomocnicze161718.

Jednak istnieją ważne różnice:

  • Wandetanib nie może być stosowany u pacjentów z wrodzonym zespołem wydłużonego odstępu QTc, z wydłużonym czasem trwania odstępu QTc powyżej 480 ms oraz u osób przyjmujących leki, które także wydłużają QTc lub wywołują arytmie typu Torsades de Pointes. Wandetanib jest przeciwwskazany podczas karmienia piersią16.
  • Afatynib jest przeciwwskazany jedynie w przypadku nadwrażliwości na substancję czynną lub składniki pomocnicze17. Jednak u osób z ciężkimi zaburzeniami czynności wątroby lub nerek nie zaleca się jego stosowania.
  • Erlotynib również nie powinien być stosowany w przypadku nadwrażliwości na lek lub składniki pomocnicze18. Nie jest zalecany u osób z ciężkimi zaburzeniami czynności wątroby lub nerek.

Wszystkie trzy leki wymagają ostrożności przy stosowaniu u pacjentów z zaburzeniami funkcji wątroby lub nerek, jednak wandetanib wykazuje szczególne ryzyko wydłużenia odstępu QTc, co może prowadzić do groźnych arytmii serca19. Afatynib i erlotynib mogą powodować biegunkę, reakcje skórne oraz zaburzenia czynności wątroby, a afatynib dodatkowo zwiększa ryzyko działań niepożądanych u kobiet, osób z niską masą ciała i zaburzeniami czynności nerek20.

Bezpieczeństwo stosowania u szczególnych grup pacjentów

Wandetanib, afatynib i erlotynib różnią się zaleceniami dotyczącymi bezpieczeństwa w szczególnych grupach pacjentów:

  • Dzieci i młodzież: Tylko wandetanib można stosować u dzieci od 5. roku życia w określonych przypadkach raka rdzeniastego tarczycy10. Afatynib i erlotynib nie są zalecane u dzieci i młodzieży1112.
  • Kobiety w ciąży i karmiące piersią: Wszystkie trzy leki mogą być potencjalnie szkodliwe dla płodu, dlatego ich stosowanie w ciąży możliwe jest tylko wtedy, gdy korzyści przewyższają ryzyko. Wandetanib i erlotynib są przeciwwskazane w okresie karmienia piersią2122, a afatynib – nie zaleca się karmienia piersią podczas leczenia23.
  • Prowadzenie pojazdów: Wandetanib może powodować zmęczenie i niewyraźne widzenie, dlatego wymaga ostrożności podczas prowadzenia pojazdów24. Afatynib i erlotynib mają niewielki wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów, ale mogą powodować działania niepożądane ze strony oczu2526.
  • Osoby z zaburzeniami czynności nerek i wątroby: Wandetanib nie jest zalecany u osób z ciężkimi zaburzeniami czynności nerek lub wątroby, a w przypadku umiarkowanych zaburzeń konieczne jest zmniejszenie dawki i ścisłe monitorowanie27. Afatynib i erlotynib również nie powinny być stosowane w ciężkich zaburzeniach, ale w umiarkowanych i łagodnych przypadkach mogą być stosowane z zachowaniem ostrożności2812.
Warto wiedzieć:

  • Afatynib i erlotynib nie są przeznaczone dla dzieci i młodzieży, natomiast wandetanib ma potwierdzoną skuteczność i bezpieczeństwo u dzieci od 5. roku życia z rakiem rdzeniastym tarczycy10.
  • Wszystkie trzy leki mogą wywoływać biegunkę, wysypkę i inne działania niepożądane, ale wandetanib wiąże się dodatkowo z ryzykiem zaburzeń rytmu serca.
  • W przypadku zaburzeń czynności wątroby i nerek, konieczna jest szczególna ostrożność oraz indywidualna ocena bezpieczeństwa stosowania.

Podsumowanie: Wandetanib, afatynib i erlotynib – najważniejsze różnice i podobieństwa

Substancja czynna Najważniejsze wskazania Stosowanie u dzieci Stosowanie w ciąży Stosowanie u kierowców
Wandetanib Rak rdzeniasty tarczycy z mutacją RET (agresywny, nieoperacyjny, przerzutowy) Od 5. roku życia7 Nie zaleca się; możliwe tylko w wyjątkowych przypadkach21 Ostrożność przy zmęczeniu i zaburzeniach widzenia24
Afatynib Niedrobnokomórkowy rak płuca z mutacją EGFR; NDRP płaskonabłonkowy po chemioterapii Nie zaleca się11 Nie zaleca się; tylko gdy korzyści przewyższają ryzyko23 Możliwe zaburzenia widzenia; zachować ostrożność25
Erlotynib Niedrobnokomórkowy rak płuca z mutacją EGFR; rak trzustki (z gemcytabiną) Nie zaleca się12 Nie zaleca się; możliwe tylko w wyjątkowych przypadkach22 Brak istotnego wpływu, ale mogą wystąpić działania niepożądane ze strony oczu26

Pytania i odpowiedzi

Czym różni się wandetanib od afatynibu i erlotynibu?

Wandetanib stosuje się w raku rdzeniastym tarczycy z mutacją RET, także u dzieci. Afatynib i erlotynib są przeznaczone dla dorosłych z niedrobnokomórkowym rakiem płuca z mutacją EGFR.

Czy wandetanib można stosować u dzieci?

Tak, wandetanib jest dopuszczony do leczenia dzieci od 5. roku życia z rakiem rdzeniastym tarczycy z mutacją RET.

Który lek jest bezpieczniejszy w ciąży – wandetanib, afatynib czy erlotynib?

Żaden z tych leków nie jest zalecany w ciąży. Można je stosować tylko w wyjątkowych przypadkach, gdy korzyść przewyższa ryzyko.

Czy wszystkie trzy leki mają takie same działania niepożądane?

Nie. Wszystkie mogą powodować biegunkę i wysypkę, ale wandetanib dodatkowo zwiększa ryzyko zaburzeń rytmu serca.

Czy afatynib i erlotynib można stosować u dzieci?

Nie, afatynib i erlotynib nie są zalecane do stosowania u dzieci i młodzieży.

Reklama
Reklama