Wadadustat, roksadustat i darbepoetyna alfa to leki stosowane w leczeniu niedokrwistości u osób z przewlekłą chorobą nerek, różniące się mechanizmem działania, wskazaniami oraz profilem bezpieczeństwa.
Porównywane substancje czynne – co je łączy?
W niniejszym opisie porównujemy trzy substancje czynne stosowane w leczeniu niedokrwistości związanej z przewlekłą chorobą nerek: wadadustat, roksadustat oraz darbepoetyna alfa. Wszystkie te leki mają na celu zwiększenie liczby krwinek czerwonych i poprawę stężenia hemoglobiny u pacjentów z niedokrwistością, która często występuje w przebiegu przewlekłej choroby nerek123. Chociaż każdy z nich działa na innej zasadzie, ich wspólną cechą jest przynależność do grupy leków stosowanych w niedokrwistości oraz podobne cele terapeutyczne – poprawa samopoczucia pacjentów i zmniejszenie potrzeby transfuzji krwi45.
- Wszystkie stosowane są u dorosłych z przewlekłą chorobą nerek.
- Każdy z tych leków podnosi poziom hemoglobiny poprzez wpływ na procesy powstawania krwinek czerwonych45.
- Ich głównym celem jest poprawa jakości życia chorych i ograniczenie konieczności transfuzji krwi123.
Wskazania terapeutyczne – kiedy stosuje się te substancje?
Wadadustat jest wskazany do leczenia objawowej niedokrwistości u dorosłych poddawanych przewlekłej dializoterapii1. Roksadustat natomiast może być stosowany zarówno u pacjentów dializowanych, jak i tych, którzy nie są dializowani, pod warunkiem występowania objawowej niedokrwistości związanej z przewlekłą chorobą nerek2. Darbepoetyna alfa również znajduje zastosowanie w leczeniu niedokrwistości u osób dorosłych i dzieci z przewlekłą niewydolnością nerek, zarówno u pacjentów dializowanych, jak i niedializowanych3.
- Wadadustat – tylko u dorosłych poddawanych przewlekłej dializoterapii1.
- Roksadustat – u dorosłych z niedokrwistością związaną z przewlekłą chorobą nerek, niezależnie od dializoterapii2.
- Darbepoetyna alfa – u dorosłych i dzieci, zarówno dializowanych, jak i niedializowanych, a także w przypadku niedokrwistości związanej z chemioterapią3.
Warto zwrócić uwagę, że zakres stosowania darbepoetyny alfa jest najszerszy – obejmuje zarówno dorosłych, jak i dzieci, oraz pacjentów onkologicznych poddawanych chemioterapii. Roksadustat jest stosowany u dorosłych w obu grupach pacjentów z PChN, a wadadustat – tylko u osób dorosłych na dializach.
Mechanizm działania i wpływ na organizm
Wadadustat i roksadustat należą do nowoczesnej grupy leków, które pobudzają organizm do własnej produkcji erytropoetyny poprzez hamowanie enzymów odpowiedzialnych za rozkład czynnika indukowanego niedotlenieniem (HIF). W efekcie zwiększa się wytwarzanie naturalnej erytropoetyny, pobudzana jest mobilizacja żelaza oraz produkcja czerwonych krwinek84. Darbepoetyna alfa działa inaczej – jest białkiem, które naśladuje ludzką erytropoetynę, bezpośrednio pobudzając szpik kostny do produkcji czerwonych krwinek5.
- Wadadustat i roksadustat: pobudzają naturalną produkcję erytropoetyny w nerkach84.
- Darbepoetyna alfa: działa jak gotowa erytropoetyna, dostarczana do organizmu5.
Właściwości farmakokinetyczne (czyli sposób wchłaniania, dystrybucji i wydalania z organizmu) różnią się między tymi lekami:
- Wadadustat – podawany doustnie, działa przez ok. 9 godzin, jest wydalany głównie z moczem i kałem9.
- Roksadustat – również stosowany doustnie, działa ok. 15 godzin, wydalany przez nerki i wątrobę10.
- Darbepoetyna alfa – podawana w zastrzykach, ma najdłuższy czas działania (nawet do 73 godzin przy podaniu podskórnym)11.
Przeciwwskazania i środki ostrożności – różnice i podobieństwa
Podobnie jak wiele leków, wszystkie trzy substancje mają przeciwwskazania i wymagają szczególnej ostrożności u niektórych pacjentów.
- Wadadustat: nie powinien być stosowany u osób z nadwrażliwością na składniki leku oraz u pacjentów z ciężkimi zaburzeniami czynności wątroby12. Nie jest zalecany u dzieci i młodzieży6.
- Roksadustat: przeciwwskazany przy nadwrażliwości na składniki leku, w trzecim trymestrze ciąży i podczas karmienia piersią. Nie zaleca się stosowania w pierwszym i drugim trymestrze ciąży oraz u dzieci1314.
- Darbepoetyna alfa: nie należy jej stosować przy nadwrażliwości na substancję czynną oraz w przypadku niepoddającego się leczeniu nadciśnienia tętniczego. Ostrożność jest wskazana u pacjentów z chorobami wątroby, epilepsją czy schorzeniami sercowo-naczyniowymi1516.
Wszystkie trzy substancje wymagają regularnego monitorowania poziomu hemoglobiny i żelaza podczas leczenia. W przypadku braku efektów należy szukać innych przyczyn niedokrwistości, np. niedoboru żelaza, zakażeń czy innych chorób171816.
Bezpieczeństwo stosowania u szczególnych grup pacjentów
Bezpieczeństwo stosowania tych leków może być różne w zależności od wieku, stanu zdrowia i innych czynników:
- U dzieci: tylko darbepoetyna alfa jest zalecana (od 1. roku życia); wadadustat i roksadustat nie są przeznaczone dla tej grupy wiekowej673.
- U kobiet w ciąży: wszystkie trzy leki są niewskazane lub przeciwwskazane, zwłaszcza w późniejszych etapach ciąży. W przypadku roksadustatu nie wolno go stosować w trzecim trymestrze, a wadadustat powinien być unikany w okresie ciąży z powodu braku wystarczających danych191420.
- U kobiet karmiących piersią: roksadustat jest przeciwwskazany, natomiast przy stosowaniu wadadustatu i darbepoetyny alfa należy rozważyć, czy kontynuować karmienie piersią, czy leczenie191420.
- U pacjentów z chorobami wątroby: wadadustat nie jest zalecany przy ciężkich zaburzeniach funkcji wątroby, roksadustat również nie powinien być stosowany w takich przypadkach; darbepoetyna alfa wymaga ostrożności, ponieważ jest wydalana przez wątrobę6721.
- U kierowców: żaden z tych leków nie wpływa istotnie na zdolność prowadzenia pojazdów222324.
- Wszystkie trzy substancje mogą zwiększać ryzyko nadciśnienia tętniczego i zdarzeń zakrzepowo-zatorowych171816.
- Podczas leczenia konieczne jest regularne monitorowanie ciśnienia krwi i parametrów krwi1718.
- Wadadustat i roksadustat mogą powodować zaburzenia pracy wątroby, dlatego wymagają ostrożności u pacjentów z chorobami wątroby1725.
- Stosowanie u dzieci możliwe jest tylko dla darbepoetyny alfa3.
Podsumowanie: różnice i podobieństwa w codziennej praktyce
| Substancja czynna | Najważniejsze wskazania | Stosowanie u dzieci | Stosowanie w ciąży | Stosowanie u kierowców |
|---|---|---|---|---|
| Wadadustat | Niedokrwistość w PChN u dorosłych na dializach | Brak danych; nie zaleca się | Unikać stosowania | Brak przeciwwskazań |
| Roksadustat | Niedokrwistość w PChN u dorosłych (dializowani i niedializowani) | Nie zaleca się | Przeciwwskazany w III trymestrze, nie zaleca się w I/II trymestrze | Zachować ostrożność |
| Darbepoetyna alfa | Niedokrwistość w PChN u dorosłych i dzieci; niedokrwistość w chemioterapii | Od 1. roku życia | Zachować ostrożność | Brak przeciwwskazań |
Leki pobudzające erytropoezę – wybór zależy od indywidualnych potrzeb
Wadadustat, roksadustat i darbepoetyna alfa to leki o podobnych celach, ale różnych mechanizmach działania i profilu bezpieczeństwa. Wadadustat i roksadustat pobudzają organizm do produkcji własnej erytropoetyny, a darbepoetyna alfa dostarcza jej gotową formę. Wybór odpowiedniego leku zależy od wieku pacjenta, stanu zdrowia, ewentualnych chorób towarzyszących oraz indywidualnych przeciwwskazań. Darbepoetyna alfa wyróżnia się możliwością stosowania u dzieci i szerszym zakresem wskazań, natomiast nowsze substancje, takie jak wadadustat i roksadustat, umożliwiają doustne podanie, co może być wygodniejsze dla części pacjentów123.













