Storczyk

Czym jest wyciąg z kwiatów storczyka i skąd pochodzi?

Wyciąg z kwiatów storczyka to surowiec kosmetyczny pozyskiwany z kwiatów rośliny Orchis mascula L. – storczyka wczesnego, zwanego też salepcowym – należącej do rodziny Orchidaceae. W Europejskim Wykazie Składników Kosmetycznych (CosIng) figuruje pod numerem referencyjnym 57903, numerem CAS 90082-24-9 oraz numerem EC 290-112-8⁵. Rodzina Orchidaceae obejmuje tysiące gatunków – do produkcji wyciągów kosmetycznych wykorzystuje się m.in. Orchis mascula, Dendrobium sulcatum oraz Vanda coerulea⁶.

Warto odróżnić wyciąg z kwiatów storczyka od tradycyjnego salepu – ten drugi pozyskuje się z bulw (kłączy) rośliny, nie z kwiatów, i ma inny profil składników oraz zastosowań. Wyciąg kwiatowy trafia przede wszystkim do formuł kosmetycznych: kremów, serum i preparatów pielęgnacyjnych.

Jakie związki aktywne zawiera wyciąg z kwiatów storczyka?

Profil fitochemiczny wyciągu z kwiatów storczyka obejmuje kilka klas związków bioaktywnych⁴⁷:

• Flawonoidy i związki fenolowe – wykazują aktywność antyoksydacyjną (zmiatanie wolnych rodników) oraz modulujące działanie na procesy zapalne⁸.
• Polisacharydy – naturalne cukry tworzące na powierzchni skóry film nawilżający, ograniczający przeznaskórkową utratę wody⁴.
• Antocyjany – barwniki roślinne działające jako silne antyoksydanty; w roślinie chronią ją przed promieniowaniem UV⁹.
• Alkaloidy – związki bioaktywne, którym przypisuje się działanie łagodzące na podrażnioną skórę².
• Minerały (cynk, wapń, magnez) – wspierają integralność strukturalną skóry⁴.

Kwiaty storczyka zawierają też lotne związki zapachowe – zidentyfikowano 35 składników aromatu, głównie monoterpeny, które decydują o charakterystycznym zapachu ekstraktu¹⁰.

Jak wyciąg z kwiatów storczyka działa na skórę?

Zarejestrowana w bazie CosIng funkcja wyciągu z kwiatów storczyka to działanie łagodzące – składnik ten stosuje się w kosmetykach, by redukować podrażnienia i poprawiać komfort skóry¹¹¹. Badania wskazują, że wyciągi ze storczyków mogą stymulować akwaporynę-3 (AQP3) – białko regulujące transport wody przez błony komórkowe – oraz białko LEKTI, które bierze udział w utrzymaniu bariery naskórkowej¹². To wstępne dane laboratoryjne, które wymagają potwierdzenia w badaniach na ludziach.

W praktyce kosmetycznej wyciąg z kwiatów storczyka pojawia się w produktach przeznaczonych do skóry wrażliwej, zmęczonej i wymagającej nawilżenia. Polisacharydy tworzą na naskórku delikatny film okluzyjny, antocyjany ograniczają stres oksydacyjny wywołany czynnikami środowiskowymi, a alkaloidy i związki fenolowe działają łagodząco na podrażnienia¹³.

Salep – tradycyjne zastosowanie bulw storczyka

Salep to sproszkowany preparat otrzymywany z bulw (nie kwiatów) storczyka, bogaty przede wszystkim w glukomannan – rozpuszczalny polisacharyd o wysokiej lepkości, który po podgrzaniu tworzy demulcentną, żelującą masę¹⁴. Jedna część salepu na pięćdziesiąt części wody wystarczy, by uzyskać łagodzący żel¹⁵.

W tradycyjnej medycynie salep stosowano pomocniczo przy¹⁶:

• podrażnieniach przewodu pokarmowego – gastritis, niestrawności, zespole jelita drażliwego;
• dolegliwościach układu oddechowego – przewlekłym zapaleniu oskrzeli, kaszlu;
• rekonwalescencji i osłabieniu – jako pożywna, lekkostrawna odżywka dla dzieci i dorosłych;
• łagodnym uspokojeniu – witaminy z grupy B zawarte w salepiе wspierają funkcje układu nerwowego.

Glukomannan ze salepu wykazuje w badaniach działanie prebiotyczne (stymuluje korzystne bakterie jelitowe) oraz wstępnie udokumentowane właściwości obniżania cholesterolu i stabilizacji glikemii¹⁷. Są to jednak dane głównie z badań przedklinicznych i przeglądów tradycyjnego stosowania – nie zastępują leczenia farmakologicznego.

W jakich produktach znajdziesz wyciąg z kwiatów storczyka?

Wyciąg z kwiatów storczyka trafia głównie do dermokosmetyków i kosmetyków pielęgnacyjnych segmentu premium. Znajdziesz go w⁶¹⁸:

• kremach nawilżających i przeciwstarzeniowych;
• serum do twarzy przeznaczonych dla skóry wrażliwej i zmęczonej;
• maseczkach i tonikach kojących;
• produktach do pielęgnacji skóry wokół oczu.

Na etykiecie szukaj nazwy INCI: Orchis Mascula Flower Extract. Stężenia stosowane w kosmetykach nie są ustandaryzowane regulacyjnie – producenci dobierają je indywidualnie do formuły.

Kiedy skontaktować się z lekarzem?

Wyciąg z kwiatów storczyka stosowany zewnętrznie w kosmetykach jest ogólnie uważany za bezpieczny, jednak w określonych sytuacjach warto zachować ostrożność lub skonsultować się ze specjalistą:

• Alergia na rośliny z rodziny Orchidaceae – jeśli wiesz, że reagujesz na storczyki lub pokrewne rośliny, unikaj produktów z tym składnikiem lub skonsultuj się z dermatologiem przed pierwszym użyciem.
• Reakcja alergiczna po zastosowaniu – jeśli po użyciu kosmetyku z wyciągiem storczyka pojawią się zaczerwienienie, swędzenie, obrzęk lub pokrzywka, przerwij stosowanie i skonsultuj się z lekarzem.
• Ciąża i karmienie piersią – wyciąg kwiatowy stosowany zewnętrznie nie jest przedmiotem szczególnych ostrzeżeń, jednak przy wszelkich wątpliwościach dotyczących składników kosmetycznych w ciąży warto skonsultować się z lekarzem lub farmaceutą.
• Skóra uszkodzona lub z chorobami dermatologicznymi – przed stosowaniem nowych składników kosmetycznych na skórę z atopowym zapaleniem skóry, łuszczycą lub innymi schorzeniami dermatologicznymi skonsultuj się z dermatologiem.

Jeśli rozważasz doustne stosowanie salepu (bulw storczyka) przy jakichkolwiek dolegliwościach zdrowotnych, skonsultuj się z lekarzem – tradycyjne zastosowania nie zastępują leczenia, a jakość i bezpieczeństwo dostępnych preparatów mogą się różnić.

Wyciąg z kwiatów storczyka to przede wszystkim składnik kosmetyczny o łagodzącym i antyoksydacyjnym potencjale. Jeśli szukasz produktu z tym składnikiem, sprawdź pełny skład INCI i zwróć uwagę na inne substancje aktywne w formule – to one często decydują o ostatecznym efekcie pielęgnacyjnym. W razie wątpliwości co do reakcji skóry, farmaceuta w aptece pomoże ocenić skład konkretnego dermokosmetyku.