Selperkatynib – porównanie substancji czynnych

Selperkatynib, pralsetynib i larotrektynib to nowoczesne leki przeciwnowotworowe, stosowane u dorosłych i dzieci w wybranych guzach litych. Różnią się zakresem wskazań i bezpieczeństwem u szczególnych grup pacjentów.

Jakie substancje czynne porównujemy i co je łączy?

W tej analizie skupiamy się na trzech nowoczesnych substancjach czynnych stosowanych w leczeniu nowotworów:

• Selperkatynib – inhibitor kinazy RET, stosowany głównie u dorosłych i młodzieży w leczeniu określonych nowotworów z obecnością zmian w genie RET¹.
• Pralsetynib – także selektywny inhibitor kinazy RET, zbliżony pod względem mechanizmu działania do selperkatynibu, lecz o nieco węższym zakresie zastosowań².
• Larotrektynib – selektywny inhibitor kinaz TRK (rodziny białek kodowanych przez geny NTRK), przeznaczony do leczenia różnych guzów litych z fuzją genu NTRK, zarówno u dorosłych, jak i dzieci³.

Wszystkie trzy substancje należą do grupy leków przeciwnowotworowych ukierunkowanych na konkretne zmiany genetyczne obecne w komórkach nowotworowych. Działają poprzez blokowanie określonych białek (kinaz), które – gdy są nieprawidłowo aktywowane – prowadzą do wzrostu i rozwoju nowotworów⁴⁵⁶.

Ich wspólną cechą jest to, że są stosowane wtedy, gdy inne, tradycyjne metody leczenia nie przyniosły oczekiwanych efektów lub nie są dostępne. Dzięki temu dają szansę na leczenie pacjentom z rzadkimi lub trudnymi do leczenia nowotworami.

Kiedy stosuje się te substancje czynne?

Choć selperkatynib, pralsetynib i larotrektynib są lekami nowoczesnymi i celowanymi, różnią się wskazaniami oraz grupami pacjentów, dla których są przeznaczone.

• Selperkatynib jest stosowany w leczeniu dorosłych i młodzieży (od 12. roku życia) z zaawansowanym niedrobnokomórkowym rakiem płuca (NDRP) z fuzją genu RET, zaawansowanymi guzami litymi z fuzją genu RET oraz rakiem tarczycy (w tym rdzeniastym) z mutacją/fuzją genu RET, gdy inne opcje leczenia zawodzą lub nie są możliwe¹.
• Pralsetynib jest wskazany u dorosłych z zaawansowanym NDRP z fuzją genu RET, którzy nie byli wcześniej leczeni innym inhibitorem RET². Nie jest natomiast przeznaczony do leczenia dzieci ani innych nowotworów.
• Larotrektynib to lek przeznaczony do leczenia dorosłych, dzieci i młodzieży z guzami litymi, które wykazują fuzję genu NTRK – niezależnie od lokalizacji nowotworu³. Stosuje się go, gdy guz jest miejscowo zaawansowany, przerzutowy lub operacja byłaby bardzo okaleczająca, a inne opcje leczenia są wyczerpane lub nieskuteczne.

Warto podkreślić, że tylko larotrektynib jest szeroko dopuszczony do stosowania u dzieci, co czyni go szczególnie ważnym w leczeniu nowotworów pediatrycznych³. Selperkatynib może być stosowany u młodzieży od 12. roku życia w określonych wskazaniach, natomiast pralsetynib nie ma zatwierdzonych wskazań pediatrycznych⁷⁸.

Mechanizm działania i różnice w sposobie działania

Selperkatynib i pralsetynib to leki ukierunkowane na blokowanie aktywności kinazy RET, która odgrywa kluczową rolę w rozwoju niektórych nowotworów złośliwych. Oba leki wykazują silne i selektywne działanie hamujące na białka RET – zarówno w ich postaci naturalnej, jak i zmutowanej⁴⁵. Larotrektynib natomiast blokuje rodzinę kinaz TRK, które są aktywowane przez fuzje genów NTRK – prowadząc do powstawania onkogennych białek fuzyjnych i rozwoju różnych nowotworów⁶.

Właściwości farmakokinetyczne, czyli to, jak organizm wchłania, rozprowadza, metabolizuje i wydala dany lek, również się różnią:

• Selperkatynib – dobrze wchłania się po podaniu doustnym, osiąga maksymalne stężenie w osoczu po ok. 2 godzinach, jest metabolizowany głównie przez enzym CYP3A4 i wydalany głównie z kałem⁹.
• Pralsetynib – również szybko się wchłania, osiągając maksymalne stężenie po 2-4 godzinach, a jego metabolizm odbywa się głównie przez CYP3A4. Wydalany jest głównie z kałem i w niewielkim stopniu przez nerki¹⁰.
• Larotrektynib – szybko osiąga najwyższe stężenie w osoczu (ok. 1 godzina po podaniu), jest metabolizowany przez CYP3A4, a wydalanie następuje zarówno z moczem, jak i z kałem¹¹.

Chociaż mechanizm działania selperkatynibu i pralsetynibu jest bardzo podobny (oba są inhibitorami RET), larotrektynib działa na inną grupę białek (TRK), co przekłada się na różnice w zastosowaniach klinicznych oraz skuteczności w różnych typach nowotworów.

Przeciwwskazania i środki ostrożności – podobieństwa i różnice

Wszystkie trzy substancje mają podobne przeciwwskazania podstawowe – nie powinny być stosowane w przypadku uczulenia na substancję czynną lub inne składniki preparatu¹²¹³¹⁴.

Wśród szczególnych środków ostrożności i zagrożeń dla pacjenta można wskazać:

• Ryzyko choroby śródmiąższowej płuc (zapalenia płuc): zarówno selperkatynib, jak i pralsetynib mogą powodować poważne stany zapalne płuc, czasem prowadzące do zagrożenia życia. W przypadku larotrektynibu takie powikłania są rzadziej opisywane¹⁵¹⁶.
• Zwiększenie aktywności enzymów wątrobowych (AlAT, AspAT): wszystkie trzy substancje mogą powodować wzrost tych parametrów, co wymaga regularnego monitorowania czynności wątroby podczas terapii¹⁷¹⁸¹⁹.
• Nadciśnienie tętnicze: zarówno selperkatynib, jak i pralsetynib mogą powodować podwyższenie ciśnienia krwi. W przypadku larotrektynibu to działanie jest mniej istotne klinicznie²⁰²¹.
• Wydłużenie odstępu QT: wszystkie leki mogą wydłużać odstęp QT w EKG, co może prowadzić do zaburzeń rytmu serca. Konieczna jest ostrożność u pacjentów z zaburzeniami elektrolitowymi lub innymi czynnikami ryzyka²²²³⁶.
• Krwotoki: zarówno selperkatynib, jak i pralsetynib mogą powodować poważne, nawet śmiertelne krwotoki. Larotrektynib nie jest z tym powikłaniem aż tak silnie związany²⁴¹⁸.
• Niedoczynność tarczycy: typowa dla selperkatynibu, wymaga regularnych badań czynności tarczycy podczas leczenia²⁵.
• Możliwość wystąpienia zaburzeń neurologicznych: larotrektynib może powodować zawroty głowy, zaburzenia chodu i parestezje, szczególnie na początku terapii²⁶.

Warto pamiętać, że niektóre działania niepożądane mogą być powodem do czasowego wstrzymania lub trwałego przerwania leczenia. Decyzję o dalszej terapii zawsze podejmuje lekarz na podstawie indywidualnej oceny pacjenta.

Bezpieczeństwo stosowania u dzieci, kobiet w ciąży, kierowców i osób z zaburzeniami narządów

Bezpieczeństwo stosowania tych leków różni się w zależności od grupy pacjentów:

• Dzieci i młodzież: larotrektynib jest dopuszczony do stosowania już u bardzo małych dzieci i młodzieży w szerokim zakresie guzów litych³. Selperkatynib można stosować u młodzieży od 12. roku życia w określonych wskazaniach⁷. Pralsetynib nie jest zalecany dla osób poniżej 18. roku życia⁸.
• Kobiety w ciąży: nie zaleca się stosowania żadnego z tych leków w ciąży, chyba że korzyści przeważają nad ryzykiem. Wszystkie mogą wpływać niekorzystnie na rozwój płodu²⁷²⁸²⁹.
• Karmienie piersią: podczas leczenia należy przerwać karmienie piersią. Brak jest danych o przenikaniu leków do mleka, ale nie można wykluczyć zagrożenia dla dziecka³⁰³¹³².
• Prowadzenie pojazdów: wszystkie trzy leki mogą powodować uczucie zmęczenia lub zawroty głowy, dlatego należy zachować ostrożność podczas prowadzenia pojazdów i obsługi maszyn³³³⁴³⁵.
• Zaburzenia funkcji wątroby i nerek: w przypadku łagodnych i umiarkowanych zaburzeń czynności nerek i wątroby zwykle nie jest konieczna modyfikacja dawki selperkatynibu i larotrektynibu, ale w ciężkich przypadkach może być wymagana jej redukcja. Pralsetynib nie jest zalecany przy umiarkowanych i ciężkich zaburzeniach wątroby, a dane dotyczące ciężkiej niewydolności nerek są ograniczone³⁶⁸³⁷.

Każda z tych substancji wymaga indywidualnej oceny bezpieczeństwa przed rozpoczęciem terapii.

Podsumowanie: Różnice i podobieństwa – kiedy który lek?

Nowoczesne terapie celowane – wybór zależy od genu i typu nowotworu

Selperkatynib i pralsetynib to leki ukierunkowane na zmiany w genie RET i są stosowane głównie u dorosłych z określonymi typami raka płuca oraz, w przypadku selperkatynibu, także raka tarczycy i innych guzów litych. Larotrektynib działa na inną grupę zmian genetycznych (fuzje NTRK) i jest wyjątkowy ze względu na możliwość stosowania zarówno u dorosłych, jak i dzieci z szerokim spektrum guzów litych. Wszystkie te leki są ważną opcją w leczeniu nowotworów z określonymi zmianami genetycznymi, zwłaszcza gdy inne metody leczenia zawodzą¹²³.