Pralsetynib – porównanie substancji czynnych

Pralsetynib, selperkatynib i kryzotynib to nowoczesne inhibitory kinaz stosowane w leczeniu wybranych typów raka płuca. Różnią się mechanizmem działania, wskazaniami i bezpieczeństwem.

Porównywane substancje czynne – grupa i podobieństwa

W tym porównaniu zestawiamy trzy nowoczesne substancje czynne:

• Pralsetynib – stosowany głównie w leczeniu zaawansowanego niedrobnokomórkowego raka płuca (NDRP) z obecnością fuzji genu RET¹.
• Selperkatynib – również inhibitor kinazy RET, wykorzystywany nie tylko w NDRP, ale także w leczeniu nowotworów tarczycy oraz innych guzów litych z obecnością fuzji RET²³.
• Kryzotynib – inhibitor kinazy ALK oraz MET, przeznaczony dla pacjentów z NDRP, u których występuje rearanżacja genu ALK⁴⁵.

Wszystkie te leki należą do grupy inhibitorów kinaz białkowych, czyli leków hamujących aktywność wybranych białek odpowiedzialnych za rozwój nowotworów. Są to terapie celowane, stosowane u pacjentów, u których wykryto określone zmiany genetyczne w komórkach nowotworowych⁶⁷⁸.

Wskazania – kiedy stosuje się poszczególne substancje?

Choć pralsetynib, selperkatynib i kryzotynib są stosowane w leczeniu raka płuca, zakres ich zastosowań różni się w zależności od typu nowotworu i obecności konkretnych zmian genetycznych:

• Pralsetynib jest stosowany u dorosłych z zaawansowanym niedrobnokomórkowym rakiem płuca (NDRP) z fuzją genu RET, którzy nie byli wcześniej leczeni inhibitorem RET¹.
• Selperkatynib ma szersze wskazania: poza NDRP z fuzją RET, jest również stosowany w leczeniu zaawansowanego raka tarczycy (w tym raka rdzeniastego oraz brodawkowatego), a także innych guzów litych z obecnością fuzji RET, gdy inne metody leczenia nie przynoszą efektów²³.
• Kryzotynib jest dedykowany pacjentom z NDRP, u których wykryto rearanżację genu ALK. Nie stosuje się go w nowotworach z fuzją RET⁴⁵.

Wszystkie leki są przeznaczone do stosowania głównie u dorosłych. Selperkatynib jest dopuszczony także u młodzieży od 12 roku życia w wybranych wskazaniach związanych z nowotworami tarczycy²³. Kryzotynib i pralsetynib nie są zalecane dla dzieci i młodzieży ze względu na brak danych dotyczących skuteczności i bezpieczeństwa w tej grupie⁹¹⁰.

Mechanizm działania i różnice farmakokinetyczne

Wszystkie omawiane substancje są inhibitorami kinaz białkowych, jednak różnią się wybiórczością i zakresem działania:

• Pralsetynib działa wybiórczo na kinazę RET, hamując jej aktywność w komórkach nowotworowych z fuzją tego genu².
• Selperkatynib również blokuje kinazę RET, ale wykazuje aktywność także wobec innych izoform RET i niektórych innych kinaz (np. VEGFR1, VEGFR3, FGFR1-3), co może wpływać na jego szerokie zastosowanie w różnych nowotworach⁷¹¹.
• Kryzotynib hamuje kinazę ALK oraz MET, co sprawia, że jest skuteczny u pacjentów z NDRP z rearanżacją genu ALK, ale nie wykazuje aktywności wobec RET⁸¹².

Pod względem farmakokinetyki, pralsetynib i selperkatynib są podawane doustnie, a ich wchłanianie, metabolizm i wydalanie zależą m.in. od aktywności enzymów wątrobowych (szczególnie CYP3A4) oraz transporterów leków, takich jak P-gp. Kryzotynib również podawany jest doustnie i metabolizowany głównie przez CYP3A4/5¹³¹⁴¹⁵. Istotną różnicą jest czas osiągnięcia maksymalnego stężenia we krwi i okres półtrwania, które mogą wpływać na wybór leku w konkretnych sytuacjach klinicznych.

Przeciwwskazania i środki ostrożności – podobieństwa i różnice

Wszystkie trzy leki mają wspólne przeciwwskazanie: nie mogą być stosowane u osób z nadwrażliwością na substancję czynną lub którykolwiek składnik preparatu¹⁶¹⁷¹⁸.

Pralsetynib i selperkatynib mają zbliżone profile bezpieczeństwa – należy zachować szczególną ostrożność w przypadku:

• ciężkich reakcji płucnych (zapalenie płuc, śródmiąższowa choroba płuc)¹⁹²⁰,
• nadciśnienia tętniczego²¹²²,
• zwiększonej aktywności enzymów wątrobowych (AlAT, AspAT)²³²⁴,
• wydłużenia odstępu QT w zapisie EKG²⁵²⁶,
• ciężkich krwawień²⁷²⁸.

W przypadku kryzotynibu przeciwwskazaniem są także ciężkie zaburzenia czynności wątroby. U tego leku również należy uważać na ryzyko zapalenia płuc, wydłużenia odstępu QT oraz wzrostu enzymów wątrobowych²⁹³⁰.

Wszystkie omawiane leki mogą wchodzić w interakcje z innymi substancjami – szczególnie z lekami wpływającymi na aktywność enzymów wątrobowych i transporterów leków. Pralsetynib, selperkatynib i kryzotynib nie powinny być stosowane razem z silnymi inhibitorami lub induktorami CYP3A4, a także niektórymi lekami wydłużającymi odstęp QT³¹³²³³.

Bezpieczeństwo stosowania u szczególnych grup pacjentów

Dzieci i młodzież

Pralsetynib i kryzotynib nie są zalecane dla dzieci i młodzieży ze względu na brak odpowiednich badań⁹¹⁰. Selperkatynib może być stosowany u młodzieży od 12 roku życia w wybranych wskazaniach związanych z nowotworami tarczycy²³.

Kobiety w ciąży i karmiące piersią

Wszystkie omawiane substancje nie powinny być stosowane w czasie ciąży, chyba że korzyści z leczenia przewyższają potencjalne ryzyko dla płodu³⁴³⁵³⁶. U kobiet w wieku rozrodczym konieczne jest stosowanie skutecznej antykoncepcji podczas terapii i przez pewien czas po jej zakończeniu. Nie wiadomo, czy leki te przenikają do mleka, dlatego zaleca się przerwanie karmienia piersią podczas leczenia i przez kilka dni po jego zakończeniu³⁷³⁸³⁹.

Prowadzenie pojazdów i obsługa maszyn

Pralsetynib, selperkatynib i kryzotynib mogą powodować zmęczenie, zawroty głowy lub zaburzenia widzenia, dlatego należy zachować ostrożność podczas prowadzenia pojazdów lub obsługi maszyn⁴⁰⁴¹⁴².

Pacjenci z zaburzeniami czynności nerek i wątroby

Pralsetynib i selperkatynib mogą być stosowane u pacjentów z łagodnymi i umiarkowanymi zaburzeniami czynności nerek bez konieczności modyfikacji dawki. W przypadku ciężkich zaburzeń czynności wątroby zaleca się ostrożność, a dla pralsetynibu nie ma wystarczających danych dotyczących bezpieczeństwa w tej grupie⁹⁴³. Kryzotynib nie jest zalecany u pacjentów z ciężkimi zaburzeniami czynności wątroby, a jego stosowanie wymaga ostrożności u osób z łagodnymi i umiarkowanymi zaburzeniami⁴⁴⁴⁵.

Podsumowanie różnic i podobieństw – tabela

Pralsetynib, selperkatynib i kryzotynib – wybór leku zależny od sytuacji klinicznej

Pralsetynib i selperkatynib są skuteczne u pacjentów z nowotworami, w których wykryto obecność fuzji genu RET, natomiast kryzotynib działa u osób z rearanżacją genu ALK. Wybór odpowiedniego leku zależy od typu i zaawansowania nowotworu, wieku pacjenta, obecności innych schorzeń oraz wyników badań genetycznych. Wszystkie te substancje mają podobny profil działań niepożądanych i wymagają ostrożności u osób z zaburzeniami pracy wątroby, nerek, a także u kobiet w ciąży i kierowców. Różnice dotyczą przede wszystkim zakresu wskazań oraz możliwości stosowania u młodszych pacjentów w przypadku selperkatynibu. Decyzję o wdrożeniu konkretnego leczenia zawsze podejmuje lekarz na podstawie indywidualnej sytuacji pacjenta¹²³⁴⁵.