Nirmatrelwir – porównanie substancji czynnych

Nirmatrelwir, remdesiwir i oseltamiwir to nowoczesne leki przeciwwirusowe stosowane w leczeniu zakażeń wirusowych, różniące się mechanizmem działania, wskazaniami oraz profilem bezpieczeństwa.

Przegląd porównywanych substancji czynnych

W niniejszym opisie porównujemy trzy substancje czynne należące do grupy nowoczesnych leków przeciwwirusowych: nirmatrelwir (stosowany wyłącznie w skojarzeniu z rytonawirem), remdesiwir oraz oseltamiwir. Wszystkie te leki są wykorzystywane w leczeniu zakażeń wirusowych, ale każdy z nich działa na inne wirusy i w innych sytuacjach klinicznych¹²³.

• Nirmatrelwir oraz remdesiwir są stosowane w terapii COVID-19, ale w odmiennych sytuacjach klinicznych¹².
• Oseltamiwir jest lekiem przeciwwirusowym przeznaczonym do leczenia i zapobiegania grypie³.
• Wszystkie trzy substancje są klasyfikowane jako leki przeciwwirusowe do stosowania ogólnego, ale należą do różnych podgrup w zależności od mechanizmu działania⁴⁵⁶.

Wskazania do stosowania – kiedy się je wykorzystuje?

Podstawową różnicą pomiędzy nirmatrelwirem, remdesiwirem a oseltamiwirem są wskazania do stosowania oraz grupy pacjentów, dla których są przeznaczone:

• Nirmatrelwir (w skojarzeniu z rytonawirem) jest przeznaczony do leczenia COVID-19 u dorosłych pacjentów, którzy nie wymagają tlenoterapii, ale są w grupie zwiększonego ryzyka progresji do ciężkiej postaci choroby¹.
• Remdesiwir stosuje się w leczeniu COVID-19 u dorosłych, młodzieży i dzieci (od 4 tygodnia życia i masie ciała co najmniej 3 kg) z zapaleniem płuc wymagających tlenoterapii lub u osób z grupy ryzyka progresji, które nie wymagają tlenoterapii².
• Oseltamiwir jest wskazany do leczenia i zapobiegania grypie u dorosłych i dzieci, w tym u noworodków urodzonych w terminie, jeżeli występują objawy typowe dla grypy i wirus grypy krąży w środowisku³.

Wskazania różnią się więc zarówno pod względem rodzaju leczonej infekcji, jak i grupy wiekowej pacjentów. Oseltamiwir ma najszersze zastosowanie wiekowe, natomiast nirmatrelwir nie jest przeznaczony dla dzieci i młodzieży poniżej 18 roku życia⁷. Remdesiwir może być stosowany u dzieci już od 4. tygodnia życia².

¹²³⁷

Mechanizm działania i właściwości farmakokinetyczne

Wszystkie trzy substancje wykazują działanie przeciwwirusowe, jednak różnią się mechanizmem działania:

• Nirmatrelwir hamuje główną proteazę wirusa SARS-CoV-2, co uniemożliwia namnażanie się wirusa w organizmie⁴.
• Remdesiwir jest prolekiem, który w komórkach przekształca się do aktywnej postaci i hamuje enzym odpowiedzialny za kopiowanie materiału genetycznego wirusa SARS-CoV-2, co blokuje jego dalszą replikację⁵.
• Oseltamiwir jest również prolekiem, który po przekształceniu w organizmie hamuje enzym neuraminidazę wirusa grypy, uniemożliwiając wirusowi wydostanie się z zakażonej komórki i dalsze rozprzestrzenianie się infekcji⁶.

Pod względem farmakokinetyki (czyli tego, jak organizm wchłania, rozprowadza, metabolizuje i wydala lek) leki te także się różnią:

• Nirmatrelwir stosowany z rytonawirem jest szybko wchłaniany z przewodu pokarmowego i wydalany głównie przez nerki, w postaci niezmienionej¹¹.
• Remdesiwir podawany dożylnie wiąże się z białkami osocza, metabolizowany jest w wątrobie i wydalany głównie z moczem w postaci metabolitu¹².
• Oseltamiwir podawany doustnie jest szybko przekształcany w wątrobie do aktywnej formy i wydalany przez nerki¹³.

Przeciwwskazania i środki ostrożności

Mimo podobieństwa jako leki przeciwwirusowe, nirmatrelwir, remdesiwir i oseltamiwir mają różne przeciwwskazania i wymagania dotyczące ostrożności:

• Nirmatrelwir nie powinien być stosowany u osób z ciężkimi zaburzeniami czynności nerek (eGFR < 30 ml/min) ani ciężkimi zaburzeniami wątroby¹⁴. Ważna jest także duża liczba możliwych interakcji z innymi lekami, szczególnie tymi metabolizowanymi przez enzymy wątrobowe¹⁵.
• Remdesiwir nie ma przeciwwskazań związanych z zaburzeniami czynności nerek czy wątroby, jednak dane dotyczące bezpieczeństwa u osób z ciężką niewydolnością nerek są ograniczone i zaleca się ścisłą obserwację¹⁶¹⁷.
• Oseltamiwir jest przeciwwskazany tylko w przypadku nadwrażliwości na substancję czynną lub składniki pomocnicze. U osób z ciężką niewydolnością nerek należy odpowiednio zmniejszyć dawkę¹⁸.

Wszystkie trzy substancje mogą wywoływać reakcje nadwrażliwości, w tym reakcje alergiczne¹⁴¹⁹¹⁸. Oseltamiwir wymaga dodatkowej ostrożności u dzieci z ciężką niewydolnością nerek, a u dzieci w wieku poniżej 1 roku należy stosować odpowiednie dawkowanie²⁰.

^{14151617191820}

Bezpieczeństwo stosowania w szczególnych grupach pacjentów

Wybór odpowiedniego leku przeciwwirusowego zależy także od wieku, stanu zdrowia oraz sytuacji życiowej pacjenta. Oto najważniejsze różnice:

• Dzieci:
  • Nirmatrelwir nie jest przeznaczony dla pacjentów poniżej 18 roku życia⁷.
  • Remdesiwir można stosować już u niemowląt od 4. tygodnia życia².
  • Oseltamiwir można stosować nawet u noworodków urodzonych w terminie³.
• Kobiety w ciąży i karmiące piersią:
  • Dla nirmatrelwiru nie ma wystarczających danych dotyczących bezpieczeństwa w ciąży i podczas karmienia piersią, dlatego nie jest on zalecany, chyba że potencjalna korzyść przewyższa ryzyko²¹.
  • Remdesiwir może być rozważany w drugim i trzecim trymestrze ciąży, jeśli stan kobiety tego wymaga²².
  • Oseltamiwir może być stosowany w ciąży i podczas karmienia piersią, jeśli jest to konieczne i po rozważeniu korzyści oraz ryzyka²³.
• Prowadzenie pojazdów:
  • Żaden z tych leków nie wpływa istotnie na zdolność prowadzenia pojazdów lub obsługę maszyn²⁴²⁵²⁶.
• Osoby z zaburzeniami funkcji nerek lub wątroby:
  • Nirmatrelwir nie jest zalecany u osób z ciężkimi zaburzeniami funkcji nerek i wątroby²⁷.
  • Remdesiwir może być stosowany w tych grupach, ale wymaga ścisłej obserwacji, szczególnie u osób z ciężkimi zaburzeniami nerek¹⁶.
  • Oseltamiwir wymaga zmniejszenia dawki u osób z ciężką niewydolnością nerek²⁸.

Podsumowanie: najważniejsze różnice i podobieństwa