Naziemek ceglasty

Czym jest naziemek ceglasty i co zawiera?

Naziemek ceglasty to grzyb z rodzaju Albatrellus, rosnący na ziemi w lasach iglastych i mieszanych. Spośród gatunków tego rodzaju najlepiej przebadany pod kątem składu chemicznego jest Albatrellus ovinus (naziemek owczy), choć badania obejmują też pokrewne gatunki, jak A. confluens. Owocniki i grzybnia zawierają kilka grup związków bioaktywnych, które przyciągają uwagę naukowców¹.

Kluczowe składniki naziemka ceglastego to¹³:

• Gryfolin i neogrifolin – związki fenolowe hamujące wchłanianie cholesterolu z pożywienia (działają w jelicie, nie obniżają cholesterolu we krwi).
• Polisacharydy – frakcje bogate w beta-glukany, badane pod kątem aktywności immunomodulującej.
• Scutigeral, ilicicolin B, ovinal, ovinol i kwas gryfolowy – związki o wstępnie potwierdzonych właściwościach przeciwbakteryjnych i przeciwzapalnych.
• Polifenole i antyoksydanty – chronią komórki przed stresem oksydacyjnym.
• Witaminy z grupy B (B2, B3, B5) i witamina D₂ (ergokalcyferol) – ergosterol pod wpływem światła przekształca się w witaminę D₂.
• Minerały: potas (~400 mg/100 g), miedź, selen, cynk – wspierają funkcje enzymatyczne i odpornościowe⁶.

Jak naziemek ceglasty może wpływać na odporność?

Ekstrakty bogate w polisacharydy wykazały w wstępnych badaniach laboratoryjnych zdolność do pobudzania makrofagów – komórek układu odpornościowego – oraz zwiększania produkcji tlenku azotu, który odgrywa rolę w odpowiedzi immunologicznej³. Działanie to jest zbliżone do mechanizmów obserwowanych u innych grzybów leczniczych zawierających beta-glukany.

Warto jednak zachować ostrożność w interpretacji tych danych. Badania prowadzono wyłącznie na hodowlach komórkowych – nie wiadomo, czy podobne efekty wystąpią po spożyciu wyciągu przez człowieka, w jakich dawkach i jak długo⁴. Potrzebne są badania in vivo i badania kliniczne, zanim będzie można mówić o potwierdzonym działaniu immunomodulującym u ludzi.

Czy naziemek ceglasty działa przeciwzapalnie i przeciwbakteryjnie?

W badaniach laboratoryjnych ekstrakty z naziemka ceglastego wykazały aktywność przeciwzapalną i przeciwbakteryjną¹. Za właściwości przeciwbakteryjne odpowiadają scutigeral, ilicicolin B, ovinal i ovinol – związki aktywne wobec różnych szczepów bakterii. Działanie przeciwzapalne wiąże się z hamowaniem nadmiernego wydzielania tlenku azotu, który w nadmiarze przyczynia się do uszkodzenia tkanek⁷.

Ekstrakty testowano też pod kątem skuteczności w modelach reumatoidalnego zapalenia stawów i wstrząsu septycznego – wyniki były obiecujące, ale całkowicie przedkliniczne⁷. Nie oznacza to, że wyciąg leczy zapalenie stawów. Żaden z tych efektów nie został potwierdzony w badaniach na ludziach.

Co wiadomo o właściwościach antyoksydacyjnych i neuroprotekcyjnych?

Polifenole obecne w naziemku ceglastym neutralizują wolne rodniki i mogą chronić komórki przed stresem oksydacyjnym, który jest powiązany ze starzeniem się i neurodegeneracją⁸. Na tej podstawie prowadzone są wstępne rozważania nad zastosowaniem związków z rodzaju Albatrellus w suplementach o działaniu neuroprotekcyjnym.

Dane są jednak na bardzo wczesnym etapie badań. Aktywność antyoksydacyjna wykazana in vitro nie przekłada się automatycznie na ochronę neuronów u żywego człowieka⁸. Tradycyjne zastosowanie naziemka w szwedzkiej medycynie ludowej obejmowało herbaty z grzyba stosowane przy zmęczeniu poznawczym, ale brak naukowego potwierdzenia tej praktyki.

Kiedy skontaktować się z lekarzem?

Wyciąg z naziemka ceglastego zawiera związki o potencjalnym działaniu immunomodulującym. To oznacza, że niektóre grupy osób powinny bezwzględnie porozmawiać z lekarzem przed jego zastosowaniem⁵:

• Osoby poddawane chemioterapii lub immunoterapii – bioaktywne polisacharydy mogą potencjalnie wpływać na układ odpornościowy i zaburzać działanie leczenia.
• Osoby z chorobami autoimmunologicznymi (np. toczeń, stwardnienie rozsiane, reumatoidalne zapalenie stawów) – stymulacja układu odpornościowego może nasilić objawy.
• Osoby przyjmujące leki metabolizowane przez wątrobę – brak badań wykluczających wpływ na enzymy CYP450; ostrożność wymagana zwłaszcza przy stosowaniu ekstraktów w wysokich dawkach⁹.
• Kobiety w ciąży i karmiące piersią – brak danych o bezpieczeństwie w tych grupach.
• Dzieci – brak danych dotyczących stosowania u dzieci.

Jeśli po zastosowaniu wyciągu z naziemka ceglastego zauważysz objawy alergiczne (wysypka, świąd, obrzęk), dolegliwości żołądkowo-jelitowe lub inne niepokojące objawy – przerwij stosowanie i skonsultuj się z lekarzem lub farmaceutą.

Jak stosować wyciąg z naziemka ceglastego?

Wyciąg z naziemka ceglastego dostępny jest głównie jako suplement diety – w postaci proszku, kapsułek lub ekstraktu. Nie ma ustalonych dawek klinicznych, ponieważ brakuje badań na ludziach⁴. Producenci suplementów podają własne zalecenia dawkowania – zawsze stosuj się do informacji na opakowaniu i nie przekraczaj zalecanej porcji.

Jeśli rozważasz sięgnięcie po preparat z naziemkiem ceglastym, porozmawiaj wcześniej z farmaceutą. Warto sprawdzić, czy suplement nie wchodzi w interakcje z przyjmowanymi lekami i czy jest odpowiedni dla Twojego stanu zdrowia. Pamiętaj, że suplement diety to nie lek – nie zastąpi leczenia żadnej choroby.