Ogólne zasady dawkowania medroksyprogesteronu
Medroksyprogesteron jest dostępny w różnych postaciach, takich jak tabletki doustne oraz zawiesina do wstrzykiwań domięśniowych. Schemat dawkowania różni się w zależności od postaci leku, wskazania terapeutycznego oraz indywidualnych potrzeb pacjenta12.
Tabletki doustne
- Wtórny brak miesiączki: od 5 mg do 10 mg na dobę przez 5 do 10 dni. Krwawienie zazwyczaj pojawia się w ciągu 3–7 dni po odstawieniu leku13.
- Krwawienia z macicy na tle zaburzeń hormonalnych: od 5 mg do 10 mg na dobę przez 5 do 10 dni, rozpoczynając około 16. do 21. dnia cyklu. Kurację można powtórzyć przez 2–3 kolejne cykle13.
- Endometrioza (łagodna do umiarkowanej): 10 mg trzy razy na dobę przez 90 kolejnych dni, zaczynając od pierwszego dnia cyklu miesiączkowego13.
- Zapobieganie rozrostowi endometrium podczas przyjmowania estrogenów: najczęściej stosuje się 2,5–5 mg na dobę (schemat ciągły) lub 5–10 mg na dobę przez 10–14 dni w 28-dniowym cyklu (schemat sekwencyjny). Schemat ustala lekarz indywidualnie45.
Zawiesina do wstrzykiwań domięśniowych
- Antykoncepcja: 150 mg co 3 miesiące. Lek podaje się w głębokim wstrzyknięciu domięśniowym w mięsień pośladkowy lub naramienny. Pierwszą dawkę należy podać w ciągu pierwszych 5 dni cyklu miesiączkowego lub po porodzie (w zależności od tego, czy pacjentka karmi piersią)26.
- Leczenie wspomagające i paliatywne w onkologii:
- Rak endometrium lub nerek: początkowo 400–1000 mg tygodniowo domięśniowo, później dawka podtrzymująca 400 mg raz w miesiącu7.
- Rak piersi (kobiety po menopauzie): początkowo 500–1000 mg na dobę domięśniowo przez 28 dni, następnie 500 mg dwa razy w tygodniu tak długo, jak długo utrzymuje się efekt terapeutyczny7.
Dawkowanie w szczególnych grupach pacjentów
Dzieci i młodzież
- Zawiesina do wstrzykiwań nie jest wskazana przed wystąpieniem pierwszej miesiączki1011.
- U młodzieży (od 12 do 18 lat) stosowanie jest możliwe, ale zaleca się ostrożność z powodu ryzyka spadku gęstości mineralnej kości. Bezpieczeństwo i skuteczność w tej grupie są podobne jak u dorosłych kobiet1213.
- Nie określono dawkowania tabletek doustnych dla dzieci i młodzieży – lek nie jest przeznaczony do tej grupy wiekowej1.
Pacjenci w podeszłym wieku
- Nie ma szczegółowych zaleceń dotyczących modyfikacji dawki u osób starszych, jednak w przypadku zaburzeń czynności wątroby lub nerek należy zachować ostrożność12.
Pacjenci z zaburzeniami czynności nerek
- Nie określono konieczności modyfikacji dawki, ale należy zachować ostrożność, zwłaszcza przy retencji płynów lub innych schorzeniach nerek1415.
Pacjenci z zaburzeniami czynności wątroby
- Stosowanie medroksyprogesteronu jest przeciwwskazane w przypadku ciężkiej niewydolności wątroby1617.
Kobiety w ciąży i karmiące piersią
- Stosowanie medroksyprogesteronu jest przeciwwskazane w ciąży i nie zaleca się go w okresie karmienia piersią, chyba że lekarz zaleci inaczej1716.
Dawkowanie w zależności od wskazania
Dawkowanie medroksyprogesteronu zależy od leczonego schorzenia. W przypadku antykoncepcji domięśniowej podaje się 150 mg co 3 miesiące, natomiast w leczeniu onkologicznym stosuje się znacznie wyższe dawki, nawet do 1000 mg na tydzień lub na dobę w określonych sytuacjach27. W leczeniu endometriozy zalecane jest podawanie tabletek trzy razy dziennie przez 90 dni1.
Maksymalna dawka dobowa i przedawkowanie
- W przypadku tabletek doustnych dawki do 3 g na dobę były dobrze tolerowane, jednak leczenie przedawkowania ma charakter objawowy i wspomagający18.
- W przypadku zawiesiny do wstrzykiwań nie określono maksymalnej dawki dobowej. Przedawkowanie leczy się objawowo1920.
- Medroksyprogesteron może być stosowany zarówno samodzielnie, jak i w połączeniu z estrogenami, np. w hormonalnej terapii zastępczej. Schemat dawkowania jest wtedy ustalany indywidualnie, a najczęściej stosuje się tabletki zawierające oba składniki, przyjmowane w określonej kolejności zgodnie z cyklem miesięcznym21.
- W przypadku pominięcia dawki tabletek, nie należy jej nadrabiać, a pominięcie może skutkować krwawieniem śródcyklicznym21.
- Leków zawierających medroksyprogesteron nie należy stosować u osób z niektórymi schorzeniami, np. z ciężką niewydolnością wątroby, zakrzepicą, podejrzeniem lub rozpoznaniem nowotworów hormonozależnych1617.
Podsumowanie – dawkowanie medroksyprogesteronu w różnych grupach pacjentów
| Grupa pacjentów | Schemat dawkowania |
|---|---|
| Dorośli – tabletki doustne | 5–10 mg na dobę przez 5–10 dni (brak miesiączki, krwawienia); 10 mg 3x dziennie przez 90 dni (endometrioza); 2,5–10 mg na dobę wg schematu (profilaktyka rozrostu endometrium) |
| Dorośli – zawiesina do wstrzykiwań (antykoncepcja) | 150 mg co 3 miesiące domięśniowo |
| Dorośli – zawiesina do wstrzykiwań (onkologia) | 400–1000 mg na tydzień domięśniowo (rak endometrium/nerki); 500–1000 mg na dobę przez 28 dni, potem 500 mg 2x tygodniowo (rak piersi) |
| Dzieci i młodzież | Zawiesina nie jest wskazana przed pierwszą miesiączką; od 12. roku życia możliwe stosowanie jak u dorosłych, z zachowaniem ostrożności |
| Pacjenci w podeszłym wieku | Brak szczegółowych zaleceń, ostrożność w zaburzeniach czynności narządów |
| Pacjenci z niewydolnością nerek | Brak konieczności modyfikacji, zalecana ostrożność |
| Pacjenci z niewydolnością wątroby | Przeciwwskazane w ciężkiej niewydolności wątroby |
| Kobiety w ciąży i karmiące | Przeciwwskazane |













