Maści majerankowa

Co to jest maść majerankowa i co zawiera?

Maść majerankowa to preparat do stosowania zewnętrznego, którego substancją czynną jest wyciąg z ziela majeranku (Majoranae herbae extractum) w bazie z białej wazeliny (Vaselinum album)⁸. Wyciąg uzyskuje się przez ekstrakcję alkoholową suszonego ziela – stosunek surowca do ekstraktu wynosi zazwyczaj 1:5 lub 2:1, w zależności od producenta⁸⁹. Biała wazelina pełni rolę nośnika: tworzy okluzyjną warstwę ochronną na skórze i ułatwia wnikanie składników aktywnych.

Za działanie biologiczne preparatu odpowiadają przede wszystkim składniki olejku eterycznego majeranku. Najważniejszy z nich to terpinen-4-ol, który stanowi 30–45% olejku. Towarzyszy mu hydrat sabinenu (5–15%), linalyl octan (4–12%), linalool (2–8%), γ-terpinen (2–7%) i α-terpinen (1–5%)¹. Poza terpenami ziele majeranku dostarcza też flawonoidów, glikozydów fenylopropanowych, garbników lamiaceous oraz kwasów triterpenowych².

Jak działa maść majerankowa na skórę i błonę śluzową?

Preparat działa wielokierunkowo dzięki synergii składników olejku eterycznego. Terpinen-4-ol – ten sam związek, który odpowiada za skuteczność olejku z drzewa herbacianego – działa antybakteryjnie poprzez bezpośrednie uszkodzenie błon komórkowych drobnoustrojów oraz przeciwzapalnie przez hamowanie syntezy prostaglandyn¹⁰. Po nałożeniu na skórę lipofiolowe terpeny przenikają przez warstwę rogową naskórka i docierają do mikrokrążenia skórnego, gdzie wywołują łagodne rozszerzenie naczyń krwionośnych i poprawiają miejscowe ukrwienie¹⁰.

Działanie przeciwbakteryjne potwierdzają badania in vitro z użyciem olejku majerankowego, który hamuje wzrost wybranych szczepów bakterii, drożdży i pleśni¹¹. Warto jednak wiedzieć, że większość danych pochodzi właśnie z badań laboratoryjnych – dużych, kontrolowanych badań klinicznych na ludziach jest jak dotąd niewiele⁵. Preparat wzmacnia też ściany naczyń krwionośnych, hamuje nadmierne rogowacenie naskórka i przyspiesza tworzenie tkanki ziarninowej¹².

Kiedy stosuje się maść majerankową?

Główne wskazanie to pomocnicze leczenie stanów zapalnych błony śluzowej nosa – zarówno u dorosłych, jak i u dzieci powyżej 1. roku życia¹⁴. W praktyce oznacza to przede wszystkim łagodzenie podrażnienia i przekrwienia okolic nosa podczas przeziębień i kataru. Tradycyjnie preparat stosowany jest też zewnętrznie przy bólach mięśni i stawów, dolegliwościach reumatycznych oraz drobnych urazach skóry¹⁵¹⁶.

Jak prawidłowo stosować maść majerankową?

Preparat przeznaczony jest wyłącznie do użytku zewnętrznego. Przy stanach zapalnych błony śluzowej nosa nakłada się niewielką ilość maści na okolice nosa 2–4 razy dziennie³. Ważne jest, aby maść nie dostawała się do wnętrza jamy nosowej – nakładamy ją na skórę wokół nosa, a nie głęboko do nozdry¹⁷. Przy stosowaniu na skórę ciała nakłada się niewielką ilość preparatu na zmieniony obszar kilka razy dziennie¹⁸.

Kto nie powinien stosować maści majerankowej? Przeciwwskazania

Preparatu nie wolno stosować w kilku sytuacjach. Bezwzględne przeciwwskazania to nadwrażliwość na majeranek lub inne składniki maści, uszkodzona skóra oraz ostry stan zapalny skóry w miejscu planowanego zastosowania⁶. Preparat jest przeznaczony dla dzieci powyżej 1. roku życia – u niemowląt poniżej 12. miesiąca życia nie należy go stosować¹⁷. Jeśli masz wątpliwości dotyczące stosowania u małego dziecka, skonsultuj się z pediatrą lub farmaceutą.

Możliwe działania niepożądane

Maść majerankowa jest ogólnie dobrze tolerowana, jednak u niektórych osób może powodować miejscowe podrażnienie skóry, szczególnie w okolicach oczu lub przy skórze wrażliwej⁷. Reakcja alergiczna na składniki preparatu jest możliwa, choć rzadka. Jeśli po nałożeniu pojawi się zaczerwienienie, swędzenie, pieczenie lub nasilenie objawów, należy przerwać stosowanie i skonsultować się z farmaceutą lub lekarzem²¹.

Kiedy skontaktować się z lekarzem?

Maść majerankowa to preparat pomocniczy – nie zastępuje leczenia przyczynowego. Skontaktuj się z lekarzem, jeśli:

• objawy kataru lub stanu zapalnego błony śluzowej nosa nie ustępują po kilku dniach stosowania lub nasilają się;
• pojawi się gorączka, silny ból głowy, ból ucha lub żółtozielona wydzielina z nosa – mogą to być oznaki zakażenia bakteryjnego wymagającego leczenia;
• po zastosowaniu maści wystąpi wyraźne podrażnienie skóry, wysypka, obrzęk lub inne objawy reakcji alergicznej⁶⁷;
• chcesz stosować preparat u niemowlęcia lub u dziecka z chorobą przewlekłą skóry;
• stosujesz inne preparaty miejscowe na tę samą okolicę i nie wiesz, czy można je łączyć.

Maść majerankowa sprawdzi się jako praktyczny, apteczny środek pomocniczy przy katarze i podrażnieniu skóry wokół nosa. Nakładaj ją cienko, unikaj kontaktu z oczami i wnętrzem jamy nosowej, a przy pierwszych oznakach nietolerancji przerwij stosowanie. Przy dolegliwościach trwających dłużej niż kilka dni warto zasięgnąć porady lekarza lub farmaceuty.