Substancje czynne
Schorzenia
Poradniki
Zapytaj farmaceutę
Kalkulatory
Interakcje- Jak Lactobacillus sakei działa w jelitach i zatokach?
- Jakie efekty kliniczne potwierdzono w badaniach z randomizacją?
- W jakich formach i dawkach stosuje się ten probiotyk?
- Kto powinien zachować ostrożność lub skonsultować się z lekarzem?
- Na jakie interakcje z lekami warto zwrócić uwagę?
Czym jest Lactobacillus sakei i skąd pochodzi?
Lactobacillus sakei (najnowsza nazwa taksonomiczna: Latilactobacillus sakei) to gram-dodatnia, beztlenowa bakteria kwasu mlekowego, od dawna związana z fermentacją żywności1. Swą nazwę zawdzięcza sake – japońskiemu winu ryżowemu, z którego po raz pierwszy ją wyizolowano. Dziś zidentyfikowano ponad 230 szczepów tego gatunku, pozyskiwanych z mięsa, owoców morza i warzyw; szczególnie bogata jest w nie koreańska kiszonka kimchi8. W przemyśle spożywczym stosuje się ją jako kulturę startową do wyrobu kiełbas i jako naturalny konserwant hamujący wzrost groźnych patogenów, takich jak Listeria9.
Bakteria ta jest naturalnie obecna w jelitach zdrowych dorosłych oraz w zatokach przynosowych osób bez przewlekłego zapalenia zatok. U chorych na przewlekłe zapalenie zatok jej poziom jest wyraźnie obniżony lub szczep ten jest wręcz nieobecny2. Ta obserwacja stała się punktem wyjścia dla badań nad jej zastosowaniem jako probiotyku uzupełniającego mikrobiotę zatok.
Jak Lactobacillus sakei działa w organizmie?
Główny mechanizm działania bakterii polega na produkcji kwasu mlekowego podczas fermentacji węglowodanów. Kwas mlekowy zakwasza środowisko jelitowe, co utrudnia namnażanie szkodliwych drobnoustrojów10. Jednocześnie bakteria wytwarza substancje przeciwdrobnoustrojowe, które bezpośrednio hamują wzrost patogenów – wykazuje działanie antybakteryjne, bakteriostatyczne i bakteriobójcze wobec wielu gatunków, w tym Staphylococcus aureus9.
W jelitach L. sakei przyczynia się ponadto do wzmocnienia bariery nabłonkowej. Badania sugerują, że może hamować produkcję lipopolisacharydu (LPS) – toksyny bakteryjnej nasilającej stan zapalny – oraz zwiększać ekspresję białek tworzących ścisłe połączenia (ang. tight junctions) między komórkami jelita11. Innym proponowanym mechanizmem jest wzrost stężenia krótkołańcuchowych kwasów tłuszczowych (SCFA), zwłaszcza maślanu, który działa przeciwzapalnie i może poprawiać wrażliwość na insulinę12.
W zatokach przynosowych mechanizm jest podobny: L. sakei konkuruje z patogenami o receptory na powierzchni komórek i wytwarza metabolity przeciwbakteryjne, przywracając różnorodność mikrobioty sinonosowej13.
Co mówią badania kliniczne – otyłość i tkanka tłuszczowa?
Najlepiej udokumentowany obszar to wpływ L. sakei na skład ciała. W 12-tygodniowym, randomizowanym, podwójnie zaślepionym badaniu kontrolowanym placebo (n = 114 dorosłych z BMI ≥ 25 kg/m²) uczestnicy przyjmowali dwie porcje dziennie po 5 × 10⁹ CFU szczepu CJLS03 – łącznie około 10 miliardów CFU na dobę14. Po 12 tygodniach masa tkanki tłuszczowej w grupie probiotyku zmniejszyła się o 0,2 kg, podczas gdy w grupie placebo wzrosła o 0,6 kg – różnica 0,8 kg była istotna statystycznie (p = 0,018)3.
Obwód talii był o 0,8 cm mniejszy w grupie L. sakei niż w grupie kontrolnej (p = 0,013), a trzewna tkanka tłuszczowa w jamie brzusznej nie zmieniła się w grupie probiotyku, lecz wzrosła w placebo (p = 0,035)15. Masa ciała i BMI nie różniły się istotnie między grupami. Wśród markerów metabolicznych jedynie poziom wolnych kwasów tłuszczowych obniżył się znamiennie w grupie probiotyku (p = 0,041)16. Compliance wynosiła ponad 95%, co świadczy o dobrej tolerancji17.
| Parametr | Zmiana – L. sakei (CJLS03) | Zmiana – placebo | Wartość p |
|---|---|---|---|
| Masa tłuszczu (kg) | −0,2 | +0,6 | 0,018 |
| Obwód talii (cm) | −0,8 | bez zmian | 0,013 |
| Trzewna tkanka tłuszczowa (cm²) | bez zmian | wzrost | 0,035 |
| Wolne kwasy tłuszczowe (μEq/L) | ↓ (675 → 570) | bez zmian | 0,041 |
Atopowe zapalenie skóry – co wykazały badania u dzieci?
Szczep L. sakei proBio65 był przedmiotem kilku badań klinicznych dotyczących atopowego zapalenia skóry (AZS). W randomizowanym, podwójnie zaślepionym badaniu kontrolowanym placebo (n = 58 dzieci i nastolatków w wieku 3–18 lat) doustne podawanie zarówno żywych, jak i inaktywowanych termicznie komórek przez 12 tygodni skutkowało obniżeniem łącznego wyniku SCORAD (wskaźnik nasilenia AZS) w obu grupach probiotyku, podczas gdy w grupie placebo wynik nie zmienił się istotnie. Wzrosła też zawartość sebum w skórze, co świadczy o poprawie funkcji bariery naskórkowej4.
W kolejnym badaniu u 75 dzieci (wiek 2–10 lat) z ciężką postacią atopowego wyprysku doustny probiotyk przyniósł 31-procentową (13,1 pkt.) poprawę aktywności choroby po 12 tygodniach, wobec 13% (5,2 pkt.) w grupie placebo. Leczenie wiązało się też z niższymi stężeniami chemokin CCL17 i CCL27 w surowicy – biomarkerów stanu zapalnego charakterystycznych dla AZS5. W odrębnym, podwójnie zaślepionym badaniu z podziałem ciała (ang. split-body, n = 28 dorosłych) emolient zawierający L. sakei proBio65 stosowany miejscowo przez 4 tygodnie obniżył przeznaskórkową utratę wody (TEWL) i zwiększył pojemność wodną skóry w porównaniu z kontrolną stroną ciała18.
- Doustna (kapsułki, saszetki): najlepiej zbadana; dawki w badaniach wynosiły ok. 5–10 miliardów CFU dziennie19.
- Donosowa (płukanie zatok, aplikacja na błonę śluzową): badana w kontekście przewlekłego zapalenia zatok; preparat miesza się z wodą destylowaną lub przegotowaną i stosuje raz lub dwa razy dziennie2021.
- Miejscowa (kremy, emolenty): oceniana w badaniach nad AZS; wykazano poprawę bariery skórnej18.
- Żywe vs. inaktywowane komórki: w badaniach nad AZS obie formy były skuteczne, co daje elastyczność w doborze preparatu4.
Przewlekłe zapalenie zatok – co wiemy na dziś?
Przewlekłe zapalenie zatok (CRS) dotyka wiele osób po operacjach endoskopowych zatok, u których standardowe leczenie antybiotykami i glikokortykosteroidami donosowymi nie przynosi trwałej poprawy. L. sakei jest obecnie badana jako alternatywne podejście, które zamiast eliminować bakterie antybiotykiem, stara się przywrócić zdrowy ekosystem mikrobioty nosa22. Trwające randomizowane badanie kliniczne (NCT05427695, faza 4) porównuje dwutygodniowe, dwukrotne w ciągu dnia płukanie nosa z probiotykiem ze zwykłą solą fizjologiczną u 60 dorosłych po operacji zatok6. Oceniane są zarówno subiektywne wyniki (kwestionariusz SNOT-22, skala bólu) jak i obiektywne (endoskopia, liczba bakterii w posiewie zatokowym). Wyniki spodziewane są w połowie 2026 roku23.
Dostępne dane sugerują, że krótkoterminowa kolonizacja zatok przez L. sakei trwa od kilku tygodni do miesięcy i że korzystne efekty mogą utrzymywać się nawet po odstawieniu preparatu24. Są to jednak na razie obserwacje kliniczne i dane przedkliniczne – nie zastępują wyników zakończonych badań z randomizacją.
Inne obszary badań – jelita i stany zapalne
W badaniach laboratoryjnych i na zwierzętach L. sakei wykazywała działanie przeciwzapalne w modelu zapalenia jelita grubego: zmniejszała stężenie markerów zapalenia i łagodziła objawy zapalenia okrężnicy u myszy25. Proponowane mechanizmy to produkcja krótkołańcuchowych kwasów tłuszczowych i modulacja cytokin. Jednak w tej chwili brakuje solidnych badań klinicznych u ludzi z nieswoistymi chorobami zapalnymi jelit (IBD), a siła dowodów dla tego wskazania jest oceniana jako niska25. Odrębne badania obserwacyjne odnotowały niższe poziomy L. sakei w jelitach pacjentów po udarze niedokrwiennym w porównaniu z grupą kontrolną, ale związek przyczynowo-skutkowy nie został udowodniony26.
Działania niepożądane i profil bezpieczeństwa
W badaniach klinicznych L. sakei była dobrze tolerowana. Najczęstsze działania niepożądane – dyskomfort żołądkowo-jelitowy, luźne stolce, wzdęcia i parcie na stolec – występowały z podobną częstością w grupie probiotyku i placebo (ok. 31–38% w obu grupach), co sugeruje, że nie były bezpośrednio związane z suplementem27. Poważne działania niepożądane nie były odnotowywane w opisanych badaniach28.
Rzadko, głównie u osób z ciężką immunosupresją (np. chorych na nowotwory, leczonych chemioterapią), opisywano przypadki zakażeń wywoływanych przez probiotyczne bakterie, które przedostały się do krwiobiegu (translokacja bakteryjna). Ryzyko to dotyczy probiotyków w ogóle, w tym L. sakei7.
Kiedy skontaktować się z lekarzem?
Przed zastosowaniem L. sakei skonsultuj się z lekarzem lub farmaceutą, jeśli:
- masz obniżoną odporność – np. chorujesz na nowotwór, jesteś w trakcie chemioterapii lub leczenia immunosupresyjnego (np. po przeszczepie narządu)7,
- masz założony centralny cewnik żylny lub inne urządzenie naczyniowe7,
- cierpisz na chorobę autoimmunologiczną7,
- jesteś w ciąży lub karmisz piersią29,
- przyjmujesz antybiotyki – mogą one znacząco zmniejszać skuteczność probiotyku; optymalny odstęp między ich przyjęciem a podaniem L. sakei warto ustalić z farmaceutą30.
Przerwij stosowanie i skontaktuj się z lekarzem, jeśli wystąpią: silny ból brzucha, wysoka gorączka, dreszcze, nasilające się biegunki lub inne niepokojące objawy, które pojawiły się po rozpoczęciu suplementacji.
Jeśli rozważasz stosowanie L. sakei jako płukania nosa przy przewlekłym zapaleniu zatok, pamiętaj, że metoda ta jest nadal badana klinicznie. Nie zastępuje konsultacji ze specjalistą laryngologiem ani standardowego leczenia przepisanego przez lekarza.
Suplementy z L. sakei przechowuj w lodówce – niska temperatura pomaga zachować aktywność bakterii. Sprawdź na opakowaniu datę ważności i deklarowaną liczbę CFU, bo to ona decyduje o potencjalnej skuteczności preparatu.
Pytania i odpowiedzi
Co to jest Lactobacillus sakei?
Lactobacillus sakei (znana też jako Latilactobacillus sakei) to gram-dodatnia bakteria kwasu mlekowego, naturalnie obecna w jelitach i zatokach zdrowych ludzi oraz w fermentowanych produktach spożywczych, takich jak kimchi i kiełbasy1. Stosowana jest jako probiotyk w suplementach diety i badana klinicznie pod kątem kilku wskazań zdrowotnych31.
Na co stosuje się probiotyk Lactobacillus sakei?
Najlepiej przebadanymi obszarami są: redukcja tkanki tłuszczowej u osób z otyłością, łagodzenie atopowego zapalenia skóry u dzieci oraz wspomaganie zdrowia zatok przynosowych432. Trwają też badania kliniczne nad jego zastosowaniem w przewlekłym zapaleniu zatok6.
Jaka dawka Lactobacillus sakei była stosowana w badaniach?
W badaniu nad otyłością uczestnicy przyjmowali dwie porcje dziennie po 5 × 10⁹ CFU szczepu CJLS03, co daje łącznie około 10 miliardów CFU na dobę przez 12 tygodni19. Dawkowanie może się różnić w zależności od szczepu i wskazania – zawsze warto sprawdzić zalecenia producenta i skonsultować się z farmaceutą.
Czy Lactobacillus sakei pomaga na zatoki?
L. sakei jest naturalnie obecna w zatokach zdrowych osób i jej poziom jest obniżony u chorych na przewlekłe zapalenie zatok2. Trwa randomizowane badanie kliniczne fazy 4 (NCT05427695) oceniające skuteczność płukania nosa z tym probiotykiem – wyniki spodziewane są w 2026 roku6. Na razie nie ma wystarczających dowodów z zakończonych badań, by potwierdzić skuteczność tej metody.
Czy Lactobacillus sakei jest bezpieczna?
U zdrowych osób suplement jest ogólnie dobrze tolerowany – działania niepożądane (wzdęcia, luźne stolce) były w badaniach porównywalne z placebo27. Rzadko, u osób z ciężką immunosupresją, opisywano poważne zakażenia; te grupy powinny skonsultować stosowanie z lekarzem7.
Czy Lactobacillus sakei można stosować u dzieci?
W badaniach klinicznych nad atopowym zapaleniem skóry L. sakei proBio65 podawano dzieciom w wieku od 2 do 18 lat i wykazano jej skuteczność oraz dobrą tolerancję45. Przed podaniem dziecku jakiegokolwiek probiotyku warto skonsultować się z pediatrą.
Czy Lactobacillus sakei można łączyć z antybiotykami?
Antybiotyki mogą znacząco zmniejszać liczbę żywych bakterii probiotycznych, co ogranicza skuteczność suplementu. Interakcje L. sakei z antybiotykami nie są w pełni poznane30. Farmaceuta pomoże ustalić optymalny odstęp czasowy między przyjęciem antybiotyku a probiotykiem.
Czy Lactobacillus sakei jest w kimchi?
Tak – L. sakei jest jednym z drobnoustrojów odpowiedzialnych za fermentację kimchi i była izolowana z większości koreańskich marek tej kiszonki8. Szczepy stosowane w suplementach są jednak zazwyczaj selekcjonowane i standaryzowane, co odróżnia je od szczepów naturalnie obecnych w żywności.
Jak długo Lactobacillus sakei utrzymuje się w zatokach po odstawieniu preparatu?
Dostępne obserwacje sugerują, że bakteria może przebywać w zatokach od kilku tygodni do kilku miesięcy po ostatnim podaniu, a korzystne efekty dla zdrowia zatok mogą utrzymywać się nawet dłużej24. Długoterminowa kolonizacja nie jest jednak pewna i wymaga dalszych badań.
Czy Lactobacillus sakei pomaga na atopowe zapalenie skóry?
W dwóch randomizowanych badaniach kontrolowanych placebo u dzieci z AZS doustne podawanie L. sakei proBio65 przez 12 tygodni prowadziło do istotniejszej poprawy wskaźnika SCORAD i niższych stężeń chemokin zapalnych (CCL17, CCL27) w porównaniu z placebo5. Miejscowe stosowanie w kremie zmniejszało przeznaskórkową utratę wody i poprawiało nawilżenie skóry18.
Czy Lactobacillus sakei wpływa na masę ciała?
W 12-tygodniowym badaniu z randomizacją masa tłuszczu zmniejszyła się o 0,2 kg w grupie probiotyku, podczas gdy w placebo wzrosła o 0,6 kg (różnica 0,8 kg, p = 0,018)3. Masa ciała i BMI nie zmieniły się istotnie – efekt dotyczył przede wszystkim składu ciała, nie całkowitej wagi.
Kto nie powinien stosować Lactobacillus sakei?
Szczególną ostrożność powinny zachować osoby z obniżoną odpornością (np. po chemioterapii, z chorobami autoimmunologicznymi, z centralnym cewnikiem żylnym) oraz kobiety w ciąży i karmiące piersią – te grupy powinny skonsultować stosowanie z lekarzem przed rozpoczęciem suplementacji729.
Czy Lactobacillus sakei jest dostępna bez recepty?
Tak, suplementy diety zawierające L. sakei są dostępne bez recepty w różnych formach: proszku, kapsułek i preparatów do stosowania donosowego31. Warto sprawdzić deklarowaną liczbę CFU i warunki przechowywania (zazwyczaj zalecane jest przechowywanie w lodówce)33.
Produkty
Poradniki
Porady
