Krotonian metylu cytronellolu

Czym jest krotonian metylu cytronellolu i jaką rolę pełni w kosmetykach?

Krotonian metylu cytronellolu to organiczny ester – związek powstały z połączenia kwasu metylokrotonowego (kwasu 2-butenowego, 3-metylo-) z cytronellolem, czyli alkoholem terpenowym o przyjemnym, różano-cytrusowym zapachu. W nomenklaturze INCI (International Nomenclature of Cosmetic Ingredients) figuruje jako CITRONELLYL METHYLCROTONATE, a jego numer CAS to 20770-40-5⁴. W bazie europejskiej COSING zarejestrowany jest pod numerem referencyjnym 55471⁵.

W recepturach kosmetycznych substancja ta pełni dwie oficjalnie zadeklarowane funkcje: perfumowanie – wzbogacanie lub nadawanie produktowi zapachu – oraz maskowanie, czyli łagodzenie lub neutralizowanie niepożądanych zapachów lub smaków innych składników¹⁶. Dzięki temu producenci kosmetyków mogą zarówno budować pożądany profil zapachowy produktu, jak i ukrywać mniej atrakcyjne nuty surowcowe.

Właściwości chemiczne – co warto wiedzieć o tej substancji?

Krotonian metylu cytronellolu to ciecz (w temperaturze pokojowej), praktycznie nierozpuszczalna w wodzie – szacowana rozpuszczalność wynosi ok. 0,92 mg/l przy 25°C³. Dobrze natomiast rozpuszcza się w alkoholu etylowym, co jest typowe dla estrów zapachowych i ułatwia ich stosowanie w kompozycjach perfumiarskich. Masa cząsteczkowa związku wynosi 238,37 g/mol, a wzór sumaryczny to C₁₅H₂₆O₂⁷.

Wysoka lipofilowość (współczynnik podziału logP szacowany na ok. 5,4³) oznacza, że substancja chętnie wiąże się z fazami tłuszczowymi – co sprzyja jej trwałości w kremach, balsamach i dezodorantach. Substancja jest stabilna w normalnych warunkach, jednak ulega hydrolizie w środowisku silnie kwaśnym lub zasadowym oraz jest podatna na utlenianie⁷. Temperatura zapłonu sięga ok. 134°C, co klasyfikuje go jako produkt łatwopalny w warunkach przemysłowych³.

W jakich produktach można go spotkać?

Krotonian metylu cytronellolu należy do rzadkich składników kosmetycznych – pojawia się zaledwie w ok. 0,08% wszystkich kosmetyków dostępnych na rynku². Jego obecność jest wyraźnie wyższa w produktach do higieny osobistej (ok. 2,57%) oraz w dezodorantach – w dezodorantach w kulce sięga 0,91%, a w dezodorantach w sprayu 0,46%².

Przykładem produktu zawierającego ten ester jest krem dezodoryzujący 24-godzinny, w którym pełni rolę zarówno składnika zapachowego, jak i maskującego⁸. Związek jest też stosowany w kompozycjach perfumiarskich jako jeden z wielu składników mieszanin zapachowych. W perfumach stężenie substancji zapachowych wynosi zazwyczaj 15–30%, w wodach toaletowych 6–9%, a w kremach do skóry, szamponach i dezodorantach w sprayu – około 0,2–1%⁹.

Regulacje i bezpieczeństwo stosowania w UE

Krotonian metylu cytronellolu jest składnikiem dopuszczonym do stosowania w kosmetykach w Unii Europejskiej – figuruje w bazie CosIng Komisji Europejskiej jako substancja o funkcji perfumującej¹⁰. Kosmetyki wprowadzane do obrotu w UE podlegają obowiązkowej ocenie bezpieczeństwa, za którą odpowiada producent, a nadzór sprawują krajowe i europejskie organy regulacyjne¹¹.

Dla pokrewnego związku – krotonanu cytronellolu – organizacja IFRA (International Fragrance Association) rekomenduje maksymalne stężenie do 8% w koncentracie zapachowym i wyklucza jego stosowanie w produktach spożywczych¹². Dane toksykologiczne dotyczące krotonanu metylu cytronellolu (toksyczność doustna, skórna, inhalacyjna) nie są w dostępnych źródłach określone¹³. Oznacza to, że substancja nie jest sklasyfikowana jako niebezpieczna w systemie GHS, ale nie dysponujemy pełnymi danymi z badań klinicznych.

Kiedy skontaktować się z lekarzem?

Krotonian metylu cytronellolu jako składnik zapachowy może wywoływać reakcje skórne u osób z wrażliwą skórą lub predyspozycją do alergii kontaktowych. Przerwij stosowanie produktu i skonsultuj się z dermatologiem lub lekarzem, jeśli po użyciu kosmetyku zawierającego ten składnik zauważysz:

• zaczerwienienie, swędzenie lub pieczenie skóry w miejscu nałożenia,
• wysypkę, pokrzywkę lub pęcherzyki,
• obrzęk skóry lub tkanki podskórnej,
• nasilenie objawów po kolejnym kontakcie z produktem.

Jeśli dojdzie do przypadkowego kontaktu z oczami – przepłucz je dużą ilością wody i skontaktuj się z lekarzem. W razie przypadkowego spożycia (np. przez dziecko) skontaktuj się z Centrum Informacji Toksykologicznej lub lekarzem. Osoby z rozpoznaną alergią na substancje zapachowe powinny przed zakupem kosmetyku sprawdzić skład i w razie wątpliwości skonsultować się z dermatologiem lub alergologiem.

Krotonian metylu cytronellolu to składnik, który w codziennym użytkowaniu kosmetyków rzadko przykuwa uwagę – i słusznie, bo pojawia się w niewielkich stężeniach i w nielicznych produktach. Jeśli jednak masz wrażliwą skórę lub historię alergii kontaktowych, warto wyrobić nawyk czytania etykiet INCI. Szukaj go pod nazwą CITRONELLYL METHYLCROTONATE. Przy pierwszym użyciu nowego kosmetyku zapachowego możesz wykonać próbę uczuleniową – nałóż niewielką ilość produktu na wewnętrzną stronę nadgarstka i obserwuj skórę przez 24–48 godzin.