Jak działa gemtuzumab ozogamycyny?
Gemtuzumab ozogamycyny należy do grupy leków przeciwnowotworowych, a dokładniej – jest koniugatem przeciwciało-lek (ADC). Oznacza to, że łączy w sobie przeciwciało monoklonalne skierowane przeciwko antygenowi CD33, obecnemu na powierzchni komórek białaczkowych, oraz substancję cytotoksyczną (N-acetylo-gamma-kalicheamycynę), która niszczy te komórki12. Po związaniu z komórką nowotworową, lek jest wchłaniany do jej wnętrza i powoduje uszkodzenie DNA, co prowadzi do śmierci komórki nowotworowej3.
Wskazania do stosowania gemtuzumabu ozogamycyny
Wskazania u dorosłych
Gemtuzumab ozogamycyny jest stosowany przede wszystkim w leczeniu ostrej białaczki szpikowej (AML) z ekspresją antygenu CD33. Lek podaje się w skojarzeniu z innymi substancjami czynnymi: daunorubicyną i cytarabiną4. Terapia jest przeznaczona dla osób dorosłych (od 15 roku życia) z nowo rozpoznaną, wcześniej nieleczoną postacią AML, z wyłączeniem ostrej białaczki promielocytowej (APL)4.
- Leczenie ostrej białaczki szpikowej (AML) de novo z ekspresją antygenu CD33 – stosowany u pacjentów od 15. roku życia, w połączeniu z daunorubicyną i cytarabiną4.
- Wyłączenie z terapii: ostra białaczka promielocytowa (APL) – ten rodzaj białaczki nie jest wskazaniem do stosowania gemtuzumabu ozogamycyny4.
Wskazania u dzieci i młodzieży
Gemtuzumab ozogamycyny może być stosowany u dzieci i młodzieży w leczeniu ostrej białaczki szpikowej z ekspresją antygenu CD33, zarówno w nowo rozpoznanych przypadkach, jak i w nawrotach lub opornej na leczenie postaci choroby56. Wskazania oraz sposób stosowania różnią się w zależności od wieku pacjenta, schematu leczenia i sytuacji klinicznej:
- Leczenie nowo rozpoznanej ostrej białaczki szpikowej (AML) de novo z ekspresją antygenu CD33 – stosowane w połączeniu z intensywną chemioterapią u dzieci, młodzieży i młodych dorosłych (w badaniach średnia wieku wynosiła około 8–9 lat, z zakresem od 0 do 29 lat)5.
- Leczenie AML u dzieci z grupy wysokiego ryzyka lub z izolowanym mięsakiem szpikowym – u dzieci powyżej 12 miesięcy i poniżej 18 lat, gemtuzumab ozogamycyny stosuje się w połączeniu z cytarabiną oraz mitoksantronem lub liposomalną daunorubicyną w fazie indukcji choroby6.
- Leczenie nawrotów lub opornej na leczenie AML – możliwe jest zastosowanie gemtuzumabu ozogamycyny zarówno w monoterapii, jak i w połączeniu z cytarabiną u dzieci i młodzieży w wieku od 0 do 22 lat, jednak skuteczność oraz bezpieczeństwo zależą od indywidualnej sytuacji pacjenta7.
- Ograniczenia wiekowe i dawkowanie – w niektórych badaniach lek stosowano u dzieci już od pierwszego roku życia, jednak optymalna dawka dla tej grupy nie została jeszcze ustalona6.
Wskazania przeciwwskazane u dzieci
Stosowanie gemtuzumabu ozogamycyny nie jest zalecane u dzieci w ostrych białaczkach innych niż AML z ekspresją antygenu CD33 oraz w ostrej białaczce promielocytowej (APL)4.
Inne szczególne grupy pacjentów
W ChPL znajdują się szczegółowe informacje dotyczące ryzyka i konieczności szczególnej ostrożności u osób z zaburzeniami czynności wątroby oraz u pacjentów poddawanych przeszczepieniu krwiotwórczych komórek macierzystych (HSCT)89. Nie podano natomiast odrębnych wskazań dla osób starszych czy pacjentów z niewydolnością nerek.
- Gemtuzumab ozogamycyny stosuje się wyłącznie w ostrej białaczce szpikowej (AML) z ekspresją antygenu CD33.
- Wskazania różnią się w zależności od wieku pacjenta, a w przypadku dzieci i młodzieży – także od typu choroby i ryzyka nawrotu.
- W leczeniu dorosłych i dzieci gemtuzumab ozogamycyny zawsze podaje się w skojarzeniu z innymi lekami przeciwnowotworowymi.
- Nie jest wskazany do leczenia innych rodzajów białaczek, w tym ostrej białaczki promielocytowej (APL).
- W przypadku dzieci optymalna dawka nie została jeszcze jednoznacznie określona.
Tabela wskazań dla różnych grup pacjentów
| Wskazanie | Dorośli | Dzieci > 12 lat | Dzieci < 12 lat | Osoby starsze | Pacjenci z niewydolnością nerek |
|---|---|---|---|---|---|
| Ostra białaczka szpikowa (AML) de novo z ekspresją antygenu CD33 | Tak, w połączeniu z daunorubicyną i cytarabiną | Tak, w połączeniu z intensywną chemioterapią | Tak, w połączeniu z intensywną chemioterapią | Tak | Brak danych |
| Ostra białaczka promielocytowa (APL) | Nie | Nie | Nie | Nie | Nie |
| Nawrotowa lub oporna na leczenie AML | Tak, w wybranych przypadkach | Tak, w monoterapii lub w połączeniu z cytarabiną | Tak, w monoterapii lub w połączeniu z cytarabiną | Tak, w wybranych przypadkach | Brak danych |
Gemtuzumab ozogamycyny w terapii ostrej białaczki szpikowej
Gemtuzumab ozogamycyny odgrywa istotną rolę w leczeniu ostrej białaczki szpikowej z ekspresją antygenu CD33, zarówno u dorosłych, jak i u dzieci45. Stosowanie tego leku w połączeniu z innymi lekami przeciwnowotworowymi zwiększa szanse na uzyskanie remisji i wydłuża czas przeżycia wolnego od nawrotu choroby. Warto pamiętać, że gemtuzumab ozogamycyny nie jest odpowiedni dla wszystkich typów białaczek, a decyzja o jego zastosowaniu zależy od indywidualnej sytuacji pacjenta, wieku oraz ekspresji antygenu CD33 na komórkach nowotworowych. U dzieci i młodzieży optymalna dawka oraz schemat leczenia są jeszcze przedmiotem badań, dlatego leczenie powinno odbywać się pod ścisłą kontrolą specjalistów.













