Reklama

Fosaprepitant, aprepitant i netupitant to leki przeciwwymiotne stosowane w zapobieganiu nudnościom i wymiotom wywołanym chemioterapią. Różnią się m.in. drogą podania i zastosowaniem u dzieci.

Fosaprepitant, aprepitant i netupitant – co je łączy?

Fosaprepitant, aprepitant oraz netupitant to substancje czynne należące do tej samej grupy leków przeciwwymiotnych, tzw. antagonistów receptora neurokininowego 1 (NK1). Ich głównym zadaniem jest zapobieganie nudnościom i wymiotom wywołanym przez chemioterapię nowotworową, zarówno o wysokim, jak i umiarkowanym ryzyku wystąpienia tych objawów12. Stosowane są zazwyczaj w skojarzeniu z innymi lekami, takimi jak glikokortykosteroidy (np. deksametazon) oraz antagoniści receptora 5-HT334. Wszystkie trzy substancje działają poprzez blokowanie receptorów w mózgu, które są odpowiedzialne za wywoływanie odruchu wymiotnego pod wpływem substancji P56.

  • Wszystkie są stosowane głównie w zapobieganiu nudnościom i wymiotom podczas chemioterapii nowotworowej12.
  • Należą do tej samej grupy leków (antagoniści NK1)56.
  • Stosowane są w połączeniu z innymi lekami przeciwwymiotnymi34.
  • Ich celem jest poprawa komfortu pacjentów poddawanych chemioterapii12.

Kiedy stosuje się fosaprepitant, aprepitant i netupitant?

Wskazania do stosowania wszystkich trzech substancji są bardzo podobne – zapobieganie nudnościom i wymiotom związanym z chemioterapią o wysokim lub umiarkowanym ryzyku wystąpienia tych objawów12. Jednak istnieją istotne różnice w szczegółach:

  • Fosaprepitant jest podawany dożylnie i może być stosowany zarówno u dorosłych, jak i dzieci od 6. miesiąca życia1. Jest szczególnie polecany, gdy doustne podanie leku nie jest możliwe lub niewskazane.
  • Aprepitant dostępny jest głównie w postaci doustnej (kapsułki, proszek do zawiesiny) i przeznaczony dla dorosłych oraz młodzieży powyżej 12. roku życia. W przypadku młodszych dzieci stosuje się specjalne formy leku lub odpowiednie przeliczenie dawki7.
  • Netupitant (stosowany w połączeniu z palonosetronem) jest dostępny w postaci kapsułek doustnych lub roztworu do infuzji dożylnej, ale wskazany wyłącznie u dorosłych28. Nie jest przeznaczony dla dzieci i młodzieży.

Różnice dotyczą również zakresu zastosowania u pacjentów z zaburzeniami funkcji nerek lub wątroby. Wszystkie trzy substancje mogą być stosowane u pacjentów z łagodnymi zaburzeniami tych narządów, jednak przy cięższych schorzeniach zalecana jest ostrożność lub brak odpowiednich danych, szczególnie w przypadku netupitantu910.

Ważne: Fosaprepitant jako jedyny z porównywanych leków może być stosowany już u niemowląt powyżej 6. miesiąca życia i jest dostępny w formie dożylnej, co pozwala na jego użycie nawet wtedy, gdy pacjent nie może przyjmować leków doustnie. To sprawia, że jest szczególnie przydatny w leczeniu dzieci oraz osób z trudnościami w połykaniu lub wymiotujących. Aprepitant i netupitant są stosowane głównie u dorosłych, a aprepitant – w zależności od preparatu – także u młodzieży17.

Jak działają te substancje czynne?

Wszystkie trzy substancje – fosaprepitant, aprepitant i netupitant – blokują receptory neurokininowe NK1 w mózgu, które są aktywowane przez substancję P i odpowiadają za wywoływanie nudności oraz wymiotów. Fosaprepitant jest tzw. prolekiem, co oznacza, że po podaniu dożylnym bardzo szybko przekształca się w aprepitant, który wywiera właściwe działanie w organizmie511. Netupitant, często stosowany w połączeniu z palonosetronem, działa na ten sam mechanizm, ale dodatkowo blokuje inny szlak odpowiedzialny za nudności (receptory 5-HT3, przez palonosetron)6.

Najważniejsze różnice dotyczą:

  • Sposobu podania – fosaprepitant jest podawany dożylnie, aprepitant i netupitant najczęściej doustnie (netupitant także dożylnie w postaci fosnetupitantu)344.
  • Farmakokinetyki – fosaprepitant szybko przekształca się w aprepitant, który utrzymuje się w organizmie przez ok. 11 godzin12, aprepitant działa ok. 9-13 godzin13, a netupitant ma najdłuższy czas działania – nawet do 88 godzin14.
  • Wydalania – wszystkie trzy substancje są wydalane głównie przez wątrobę i żółć, a nie przez nerki1514.

Oznacza to, że netupitant może być wygodny w stosowaniu (jednorazowe podanie na cykl chemioterapii), podczas gdy aprepitant i fosaprepitant wymagają częstszego podawania lub schematów skojarzonych.

Właściwości farmakokinetyczne w praktyce

Fosaprepitant i aprepitant mają bardzo podobny profil działania, ponieważ fosaprepitant zamienia się w aprepitant w organizmie11. Netupitant, choć działa dłużej, stosowany jest wyłącznie u dorosłych i zawsze w połączeniu z inną substancją czynną (palonosetronem), co daje podwójny mechanizm działania przeciwwymiotnego6.

Przeciwwskazania i środki ostrożności – podobieństwa i różnice

Wszystkie trzy substancje mają podobne przeciwwskazania:

  • Nadwrażliwość na którąkolwiek z substancji czynnych lub pomocniczych1617.
  • Nie wolno ich stosować jednocześnie z lekami takimi jak pimozyd, terfenadyna, astemizol, cyzapryd – ryzyko groźnych interakcji przez wpływ na enzymy wątrobowe CYP3A4161817.

Dodatkowe różnice:

  • Netupitant jest przeciwwskazany w ciąży – nie należy go stosować u kobiet w ciąży ani podczas karmienia piersią19.
  • W przypadku aprepitantu i fosaprepitantu, brak jest pełnych danych dotyczących bezpieczeństwa stosowania w ciąży – nie zaleca się ich stosowania, chyba że jest to bezwzględnie konieczne2021.
  • Fosaprepitant oraz aprepitant mogą być stosowane u pacjentów z łagodnymi zaburzeniami wątroby lub nerek, jednak w przypadku ciężkich zaburzeń zalecana jest ostrożność lub brak jest odpowiednich danych910.
  • Netupitant (oraz jego dożylna forma – fosnetupitant) nie jest przeznaczony dla dzieci i młodzieży108.

Wspólną cechą dla wszystkich leków jest także konieczność zachowania szczególnej ostrożności w przypadku jednoczesnego stosowania z innymi lekami metabolizowanymi przez enzym CYP3A4, takimi jak niektóre leki immunosupresyjne, środki przeciwbólowe czy doustne środki antykoncepcyjne2223. W przypadku stosowania hormonalnych środków antykoncepcyjnych zalecane jest stosowanie dodatkowej, niehormonalnej metody zabezpieczenia przez 2 miesiące po zakończeniu leczenia2419.

Ważne: Stosowanie fosaprepitantu, aprepitantu i netupitantu może wpływać na skuteczność doustnych środków antykoncepcyjnych – zarówno w trakcie terapii, jak i przez kilka tygodni po jej zakończeniu. Dlatego w tym okresie zaleca się stosowanie dodatkowej, niehormonalnej metody zabezpieczenia przed ciążą2419.

Bezpieczeństwo stosowania u szczególnych grup pacjentów

Pod względem bezpieczeństwa u szczególnych grup pacjentów, leki te różnią się następująco:

  • Dzieci i młodzież: Fosaprepitant może być stosowany już od 6. miesiąca życia, aprepitant od 12. roku życia (lub młodsi w odpowiedniej postaci), natomiast netupitant – wyłącznie u dorosłych1710.
  • Kobiety w ciąży i karmiące piersią: Netupitant jest przeciwwskazany w ciąży. Fosaprepitant i aprepitant nie są zalecane, chyba że jest to konieczne. Wszystkie trzy nie powinny być stosowane podczas karmienia piersią2019.
  • Kierowcy i obsługujący maszyny: Fosaprepitant i aprepitant mogą powodować niewielkie zawroty głowy lub zmęczenie, jednak wpływ ten jest oceniany jako łagodny. Netupitant (w połączeniu z palonosetronem) może mieć umiarkowany wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn, zwłaszcza jeśli wystąpią objawy takie jak senność czy zawroty głowy2526.
  • Osoby z zaburzeniami nerek lub wątroby: Wszystkie trzy substancje mogą być stosowane u osób z łagodnymi zaburzeniami funkcji tych narządów, jednak w przypadku ciężkich zaburzeń zalecana jest ostrożność lub brak jest wystarczających danych, szczególnie dla netupitantu910.

Podsumowanie – wybór leku przeciwwymiotnego

Poniższa tabela przedstawia najważniejsze różnice i podobieństwa między fosaprepitantem, aprepitantem i netupitantem:

Substancja czynna Najważniejsze wskazania Stosowanie u dzieci Stosowanie w ciąży Stosowanie u kierowców
Fosaprepitant Zapobieganie nudnościom i wymiotom podczas chemioterapii o wysokim i umiarkowanym ryzyku (u dorosłych i dzieci od 6. miesiąca życia) Od 6. miesiąca życia Nie zaleca się, chyba że konieczne Może powodować niewielkie zawroty głowy i zmęczenie
Aprepitant Zapobieganie nudnościom i wymiotom podczas chemioterapii o wysokim i umiarkowanym ryzyku (dorośli, młodzież od 12 lat) Od 12. roku życia (lub młodsi w odpowiedniej postaci) Nie zaleca się, chyba że konieczne Może powodować niewielkie zawroty głowy i zmęczenie
Netupitant Zapobieganie nudnościom i wymiotom podczas chemioterapii o wysokim i umiarkowanym ryzyku (tylko dorośli, zawsze z palonosetronem) Nie stosować u dzieci i młodzieży Przeciwwskazane Może mieć umiarkowany wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługę maszyn

Wybór odpowiedniego leku przeciwwymiotnego zależy od wieku pacjenta, rodzaju chemioterapii, możliwości przyjmowania leków doustnych lub dożylnych oraz od innych chorób współistniejących. Fosaprepitant wyróżnia się możliwością stosowania już u bardzo małych dzieci i wygodną formą dożylną. Aprepitant sprawdzi się zarówno u dorosłych, jak i młodzieży, natomiast netupitant jest lekiem przeznaczonym wyłącznie dla dorosłych pacjentów, ale dzięki dłuższemu działaniu może być wygodny dla osób preferujących prostszy schemat leczenia172.

Pytania i odpowiedzi

Czym różni się fosaprepitant od aprepitantu?

Fosaprepitant jest prolekiem aprepitantu, podawanym dożylnie. Po podaniu szybko przekształca się w aprepitant, który działa w organizmie511.

Kto może stosować netupitant?

Netupitant (w połączeniu z palonosetronem) jest przeznaczony wyłącznie dla dorosłych pacjentów, nie stosuje się go u dzieci i młodzieży2.

Czy te leki są bezpieczne dla dzieci?

Fosaprepitant może być stosowany u dzieci od 6. miesiąca życia, aprepitant od 12. roku życia, a netupitant tylko u dorosłych17.

Czy podczas stosowania tych leków można prowadzić samochód?

Fosaprepitant i aprepitant mogą powodować niewielkie zawroty głowy, natomiast netupitant może mieć umiarkowany wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów. W przypadku wystąpienia takich objawów należy zachować ostrożność2526.

Jak długo działa netupitant?

Netupitant ma najdłuższy czas działania spośród tych trzech leków – jego efekt utrzymuje się nawet do 88 godzin14.

Reklama
Reklama