Eksemestan, anastrozol i letrozol to inhibitory aromatazy stosowane głównie u kobiet po menopauzie w leczeniu hormonozależnego raka piersi. Porównanie ich działania, wskazań i bezpieczeństwa.
Inhibitory aromatazy – charakterystyka porównywanych substancji
W tym porównaniu skupiamy się na trzech substancjach czynnych: eksemestanie, anastrozolu oraz letrozolu. Wszystkie należą do grupy inhibitorów aromatazy, czyli leków, które hamują produkcję estrogenów w organizmie kobiet po menopauzie. Estrogeny są hormonami, które mogą pobudzać rozwój niektórych nowotworów piersi. Zmniejszenie ich ilości w organizmie to ważny element leczenia tej choroby123.
- Eksemestan to steroidowy, nieodwracalny inhibitor aromatazy1.
- Anastrozol i letrozol to niesteroidowe, odwracalne inhibitory aromatazy23.
- Wszystkie stosuje się głównie doustnie, w postaci tabletek, u kobiet po menopauzie.
- Ich główne zastosowanie to leczenie hormonozależnego raka piersi.
Wskazania do stosowania – podobieństwa i różnice
Wszystkie trzy leki – eksemestan, anastrozol i letrozol – mają podobne wskazania. Są stosowane przede wszystkim u kobiet po menopauzie, u których rak piersi wykazuje obecność receptorów estrogenowych456.
- Eksemestan jest stosowany:
- jako leczenie uzupełniające w przypadku wczesnego raka piersi po 2-3 latach stosowania tamoksyfenu,
- w leczeniu zaawansowanego raka piersi, jeśli choroba postępuje po leczeniu antyestrogenowym4.
- Anastrozol i letrozol mogą być stosowane zarówno jako leczenie uzupełniające od początku, jak i po tamoksyfenie, oraz w leczeniu zaawansowanego raka piersi567.
- Letrozol ma dodatkowe wskazanie do tzw. leczenia neoadjuwantowego, czyli przed operacją, jeśli chemioterapia nie jest odpowiednia7.
Wszystkie wymienione substancje nie są przeznaczone dla dzieci i młodzieży. Wskazania dotyczą wyłącznie kobiet po menopauzie. Nie wykazano skuteczności tych leków u pacjentek, których nowotwór nie ma receptorów estrogenowych456.
Mechanizm działania i właściwości farmakokinetyczne
Wszystkie trzy leki działają poprzez hamowanie enzymu aromatazy, który odpowiada za produkcję estrogenów w organizmie kobiety po menopauzie. Zmniejszenie poziomu estrogenów prowadzi do zahamowania wzrostu nowotworu zależnego od tych hormonów123.
- Eksemestan jest steroidowym inhibitorem, działa nieodwracalnie i powoduje trwałe zablokowanie aromatazy1.
- Anastrozol i letrozol to niesteroidowe, odwracalne inhibitory aromatazy – ich działanie ustępuje po odstawieniu leku23.
- Eksemestan może wykazywać bardzo niewielkie działanie androgenowe przy wyższych dawkach, natomiast anastrozol i letrozol nie wykazują takiego działania823.
Jeśli chodzi o właściwości farmakokinetyczne (czyli jak lek wchłania się, rozprowadza i wydala z organizmu), różnice są niewielkie, ale warte zauważenia:
- Eksemestan wchłania się szybko po podaniu doustnym, a maksymalne stężenie we krwi osiąga po ok. 2 godzinach. Jest w dużej części metabolizowany w wątrobie, a jego okres półtrwania wynosi ok. 24 godziny. Wiąże się z białkami osocza w 90%9.
- Anastrozol również wchłania się szybko, maksymalne stężenie osiąga po 2 godzinach. Wiąże się z białkami osocza w 40%, a jego okres półtrwania to 40-50 godzin10.
- Letrozol charakteryzuje się bardzo dobrą biodostępnością (niemal 100%), wiąże się z białkami osocza w ok. 60%, a okres półtrwania to 2-4 dni1112.
Wszystkie leki są wydalane głównie po przemianie w wątrobie, a różnice dotyczą szczególnie osób z poważnymi zaburzeniami funkcji wątroby i nerek – w takich przypadkach należy zachować ostrożność, a czasami dostosować dawkowanie131011.
Przeciwwskazania i środki ostrożności – co różni eksemestan, anastrozol i letrozol?
Wszystkie te leki mają podobne przeciwwskazania:
- Nie należy ich stosować u kobiet przed menopauzą.
- Są przeciwwskazane w ciąży i podczas karmienia piersią141516.
- Nie należy ich stosować u osób z nadwrażliwością na substancję czynną lub inne składniki leku.
Wszystkie inhibitory aromatazy mogą powodować zmniejszenie gęstości mineralnej kości i zwiększać ryzyko złamań, dlatego u kobiet z osteoporozą lub ryzykiem jej wystąpienia zaleca się ocenę stanu kości i wdrożenie profilaktyki171819. U kobiet z niedoborem witaminy D przed rozpoczęciem leczenia eksemestanem zaleca się jej suplementację20.
Różnice dotyczą szczególnie funkcji wątroby i nerek:
- Eksemestan – nie wymaga zmiany dawkowania przy niewydolności wątroby lub nerek, choć u osób z ciężką niewydolnością może wzrosnąć stężenie leku w organizmie13.
- Anastrozol – zaleca się ostrożność u pacjentek z ciężkimi zaburzeniami wątroby lub nerek21.
- Letrozol – przeciwwskazany w ciężkiej niewydolności wątroby, a u osób z bardzo ciężką niewydolnością nerek stosuje się go z dużą ostrożnością1622.
Bezpieczeństwo stosowania u szczególnych grup pacjentów
Wszystkie trzy substancje nie są przeznaczone dla dzieci i młodzieży232425.
- Stosowanie w ciąży i podczas karmienia piersią jest bezwzględnie przeciwwskazane dla każdej z tych substancji141516.
- U kobiet w okresie okołomenopauzalnym lub mogących zajść w ciążę konieczne jest stosowanie skutecznej antykoncepcji podczas leczenia262728.
- U osób z zaburzeniami czynności nerek lub wątroby – eksemestan jest bezpieczniejszy, bo nie wymaga zmiany dawkowania, natomiast letrozol jest przeciwwskazany przy ciężkiej niewydolności wątroby, a anastrozol wymaga ostrożności132116.
Jeśli chodzi o zdolność prowadzenia pojazdów – eksemestan, letrozol i anastrozol mogą powodować zmęczenie, senność lub zawroty głowy, ale u większości pacjentek nie wpływają istotnie na zdolność do prowadzenia pojazdów. W przypadku wystąpienia takich objawów należy zachować ostrożność293031.
Podsumowanie: Porównanie eksemestanu, anastrozolu i letrozolu w leczeniu raka piersi
| Substancja czynna | Najważniejsze wskazania | Stosowanie u dzieci | Stosowanie w ciąży | Stosowanie u kierowców |
|---|---|---|---|---|
| Eksemestan | Leczenie uzupełniające i zaawansowanego raka piersi u kobiet po menopauzie, zwykle po tamoksyfenie | Nie zaleca się | Przeciwwskazane | Może powodować senność lub zawroty głowy – zachowaj ostrożność |
| Anastrozol | Leczenie uzupełniające i zaawansowanego raka piersi u kobiet po menopauzie, również od początku terapii | Nie zaleca się | Przeciwwskazane | Może powodować osłabienie lub senność – zachowaj ostrożność |
| Letrozol | Leczenie uzupełniające, zaawansowanego i neoadjuwantowego raka piersi u kobiet po menopauzie | Nie zaleca się | Przeciwwskazane | Może powodować zmęczenie lub zawroty głowy – zachowaj ostrożność |













