Dekslanzoprazol – porównanie substancji czynnych

Porównanie dekslanzoprazolu, lanzoprazolu i pantoprazolu – różnice we wskazaniach, bezpieczeństwie i zastosowaniu u różnych grup pacjentów.

Inhibitory pompy protonowej – porównanie dekslanzoprazolu, lanzoprazolu i pantoprazolu

Wszystkie trzy substancje – dekslanzoprazol, lanzoprazol i pantoprazol – należą do grupy inhibitorów pompy protonowej (IPP). Ich głównym zadaniem jest hamowanie wydzielania kwasu solnego w żołądku poprzez blokowanie działania tzw. pompy protonowej w komórkach okładzinowych żołądka¹²³. Dzięki temu łagodzą objawy związane z nadmierną kwaśnością soku żołądkowego, takie jak zgaga, ból czy pieczenie w przełyku.

• Wszystkie te leki są stosowane głównie w leczeniu chorób związanych z nadmiernym wydzielaniem kwasu, takich jak refluksowe zapalenie przełyku czy choroba wrzodowa żołądka i dwunastnicy⁴⁵⁶.
• Pod względem działania mechanizm ich działania jest bardzo zbliżony – różnice dotyczą głównie wskazań, dawkowania i szczegółowych zaleceń dla różnych grup pacjentów¹²³.

Wskazania – kiedy stosuje się dekslanzoprazol, lanzoprazol i pantoprazol?

Chociaż wszystkie trzy substancje mają podobny mechanizm działania, ich wskazania różnią się szczegółami.

• Dekslanzoprazol jest stosowany przede wszystkim u dorosłych i młodzieży od 12. roku życia w leczeniu nadżerkowego refluksowego zapalenia przełyku, jako leczenie podtrzymujące oraz w krótkotrwałym leczeniu zgagi i objawowej postaci choroby refluksowej przełyku (GERD)⁴.
• Lanzoprazol znajduje zastosowanie w leczeniu choroby wrzodowej żołądka i dwunastnicy, refluksowego zapalenia przełyku, a także w eradykacji bakterii Helicobacter pylori oraz w profilaktyce i leczeniu wrzodów związanych z przyjmowaniem niesteroidowych leków przeciwzapalnych (NLPZ)⁵⁷.
• Pantoprazol jest wykorzystywany w leczeniu refluksowego zapalenia przełyku, choroby wrzodowej żołądka i dwunastnicy, eradykacji Helicobacter pylori, a także w zespole Zollingera-Ellisona i innych stanach związanych z nadmiernym wydzielaniem kwasu⁶⁸.

Warto zauważyć, że:

• Dekslanzoprazol i pantoprazol mogą być stosowane od 12. roku życia, natomiast lanzoprazol nie jest zalecany u dzieci poniżej 12 lat, a u młodszych dzieci w ogóle nie powinno się go stosować⁹¹⁰¹¹.
• Pantoprazol występuje również w postaci dożylnej, co może mieć znaczenie w sytuacjach, gdy doustne przyjmowanie leków nie jest możliwe¹².

Mechanizm działania i różnice farmakokinetyczne

Dekslanzoprazol, lanzoprazol i pantoprazol hamują wydzielanie kwasu żołądkowego w bardzo podobny sposób – blokują aktywność enzymu ATP-azy H+/K+ w komórkach okładzinowych żołądka¹²³.

Jednak różnią się między sobą:

• Dekslanzoprazol jest tzw. enancjomerem lanzoprazolu, co oznacza, że ma nieco inną strukturę chemiczną, ale bardzo zbliżone działanie¹.
• Dekslanzoprazol występuje w postaci kapsułek o podwójnym, opóźnionym uwalnianiu, dzięki czemu lek utrzymuje się dłużej w organizmie i zapewnia bardziej równomierne hamowanie wydzielania kwasu przez całą dobę¹³.
• Pantoprazol i lanzoprazol są dostępne w postaci tabletek dojelitowych (czyli takich, które rozpuszczają się dopiero w jelicie), co chroni lek przed działaniem kwasu żołądkowego¹⁴¹⁵.
• Wchłanianie lanzoprazolu jest wyraźnie zależne od posiłku – najlepiej przyjmować go na czczo, co nie jest wymagane przy dekslanzoprazolu¹⁴¹³.
• Wszystkie trzy substancje są metabolizowane głównie w wątrobie, a ich wydalanie następuje przez nerki i przewód pokarmowy¹⁶¹⁴¹⁷.

Przeciwwskazania i środki ostrożności – podobieństwa i różnice

Najważniejsze przeciwwskazania dla wszystkich trzech substancji to:

• Nadwrażliwość na daną substancję czynną lub składniki pomocnicze¹⁸¹⁹²⁰.

Jednak istnieją różnice w szczególnych sytuacjach:

• Wszystkie IPP mogą maskować objawy nowotworu żołądka – przed rozpoczęciem leczenia należy wykluczyć raka żołądka, jeśli istnieje takie podejrzenie²¹²²²³.
• Nie zaleca się jednoczesnego stosowania z niektórymi lekami, których wchłanianie zależy od kwaśnego pH żołądka, np. inhibitorami proteazy HIV (takimi jak atazanawir czy nelfinawir)²¹²²²³.
• U pacjentów z ciężką niewydolnością wątroby nie zaleca się stosowania dekslanzoprazolu i należy ograniczyć dawki lanzoprazolu oraz pantoprazolu⁹¹⁰²⁴.
• Wszystkie IPP mogą zwiększać ryzyko hipomagnezemii (niedoboru magnezu), zakażeń przewodu pokarmowego oraz złamań kości przy długotrwałym stosowaniu²⁵²⁶²⁷.

Bezpieczeństwo stosowania u szczególnych grup pacjentów

Wszystkie trzy leki mają zbliżone zalecenia dotyczące stosowania u osób starszych i pacjentów z chorobami nerek – nie jest konieczna modyfikacja dawki, choć u osób starszych należy zachować ostrożność przy wyższych dawkach²⁸¹⁰²⁹.
W przypadku dzieci i młodzieży:

• Dekslanzoprazol i pantoprazol można stosować u młodzieży od 12. roku życia, natomiast lanzoprazol nie jest zalecany u dzieci⁹¹¹¹⁰.

W przypadku kobiet w ciąży i karmiących piersią:

• Nie ma wystarczających danych dotyczących bezpieczeństwa stosowania żadnego z tych leków w ciąży – zaleca się unikanie ich stosowania, jeśli nie jest to konieczne³⁰³¹³².
• Nie wiadomo, czy dekslanzoprazol przenika do mleka ludzkiego, ale wiadomo, że lanzoprazol i pantoprazol mogą przenikać do mleka – decyzję o stosowaniu leku lub karmieniu piersią należy podejmować indywidualnie³⁰³¹³².

Porównanie najważniejszych cech – tabela

Dekslanzoprazol, lanzoprazol i pantoprazol – podobieństwa i różnice w codziennej praktyce

Dekslanzoprazol, lanzoprazol i pantoprazol to skuteczne leki stosowane w chorobach przewodu pokarmowego związanych z nadmiernym wydzielaniem kwasu. Łączy je wspólny mechanizm działania, jednak różnią się szczegółami wskazań, możliwościami stosowania u dzieci i bezpieczeństwem u pacjentów z chorobami wątroby czy w ciąży. Wybór odpowiedniego leku zależy od konkretnej sytuacji pacjenta, wieku, chorób towarzyszących i indywidualnej tolerancji na leczenie. Stosując te leki, warto zwracać uwagę na zalecenia dotyczące szczególnych grup pacjentów oraz możliwe działania niepożądane.