Dawkowanie ceftazydymu – ogólne zasady
Ceftazydym jest podawany głównie dożylnie lub domięśniowo, a schemat dawkowania zależy od wieku, masy ciała pacjenta, rodzaju zakażenia oraz czynności nerek i wątroby123. Lek występuje w postaci proszku do sporządzania roztworu do wstrzykiwań lub infuzji, a także w postaci koncentratu do infuzji, również w połączeniu z innymi substancjami, np. awibaktamem4.
- Dorośli oraz dzieci o masie ciała ≥40 kg: najczęściej stosowana dawka to 1–2 g co 8 godzin w zależności od ciężkości zakażenia123.
- Dzieci o masie ciała <40 kg (powyżej 2 miesięcy): typowa dawka wynosi od 100 do 150 mg/kg masy ciała na dobę, podawana w trzech dawkach podzielonych, maksymalnie do 6 g na dobę56.
- Noworodki i niemowlęta do 2 miesięcy: zwykle 25–60 mg/kg masy ciała na dobę w dwóch dawkach podzielonych57.
- Infuzja ciągła: w ciężkich zakażeniach (np. gorączka neutropeniczna) stosuje się dawkę nasycającą, a następnie stały wlew (np. 4–6 g na 24 godziny u dorosłych)12.
Częstotliwość podawania to najczęściej co 8 godzin, jednak w niektórych przypadkach (np. przy mniejszych dawkach lub w zaburzeniach czynności nerek) odstępy między dawkami mogą być wydłużone do 12 lub 24 godzin8.
Dostępne drogi i postacie podania
- Wstrzyknięcie dożylne
- Infuzja dożylna (ciągła lub przerywana)
- Wstrzyknięcie domięśniowe (zalecane tylko wtedy, gdy podanie dożylne nie jest możliwe)
- W niektórych przypadkach (np. dializa otrzewnowa) – dodatek do płynu dializacyjnego9
Dawkowanie w szczególnych grupach pacjentów
Dzieci i młodzież
- Dzieci powyżej 2 miesięcy i o masie ciała <40 kg: 100–150 mg/kg mc./dobę w trzech dawkach podzielonych, maksymalnie do 6 g na dobę56.
- Noworodki i niemowlęta do 2 miesięcy: 25–60 mg/kg mc./dobę w dwóch dawkach podzielonych57.
U noworodków i niemowląt lek utrzymuje się dłużej w organizmie, dlatego odstępy między dawkami są odpowiednio wydłużane. U dzieci z niewydolnością nerek dawkowanie powinno być indywidualnie dostosowane przez lekarza8.
Pacjenci w podeszłym wieku
Osoby starsze, zwłaszcza po 80. roku życia, powinny przyjmować maksymalnie 3 g ceftazydymu na dobę, ze względu na wolniejsze usuwanie leku przez nerki1011.
Pacjenci z zaburzeniami czynności nerek
Ceftazydym jest wydalany przez nerki, dlatego u osób z ich niewydolnością konieczne jest zmniejszenie dawki. Zalecane są schematy dawkowania zależne od tzw. klirensu kreatyniny – wskaźnika określającego sprawność nerek812. Przykładowo:
- Klirens kreatyniny 50–31 ml/min: 1 g co 12 godzin
- Klirens kreatyniny 30–16 ml/min: 1 g co 24 godziny
- Klirens kreatyniny 15–6 ml/min: 0,5 g co 24 godziny
- Klirens kreatyniny <5 ml/min: 0,5 g co 48 godzin
U dzieci z niewydolnością nerek dawki oblicza się na podstawie masy ciała i powierzchni ciała, a w razie konieczności stosuje się dodatkowe modyfikacje w zależności od ciężkości zakażenia13.
Pacjenci z zaburzeniami czynności wątroby
Nie ma konieczności modyfikacji dawki ceftazydymu u osób z łagodnymi lub umiarkowanymi zaburzeniami czynności wątroby. Brakuje jednak danych dotyczących ciężkich uszkodzeń wątroby – w takich przypadkach wymagana jest ścisła obserwacja kliniczna1011.
Kobiety w ciąży i karmiące piersią
Dane dotyczące stosowania ceftazydymu w ciąży są ograniczone. Lek można stosować tylko wtedy, gdy przewidywane korzyści przewyższają ryzyko. Ceftazydym przenika w niewielkich ilościach do mleka matki, ale nie powinien wywoływać niepożądanych efektów u karmionego dziecka1415.
- Przy niewydolności nerek dawkowanie ceftazydymu musi być zawsze dostosowane do aktualnej czynności nerek, aby uniknąć poważnych działań niepożądanych, w tym powikłań neurologicznych.
- Podczas hemodializy konieczne jest podanie dodatkowej dawki po zakończeniu zabiegu.
- U dzieci z zaburzeniami czynności nerek dawkowanie powinno być bardzo precyzyjnie ustalone przez lekarza.
- W przypadku dializy otrzewnowej ceftazydym może być dodany bezpośrednio do płynu dializacyjnego.
Dawkowanie w zależności od wskazania
W zależności od rodzaju zakażenia oraz drogi podania, dawki ceftazydymu mogą się różnić. W leczeniu zakażeń dolnych dróg oddechowych u pacjentów z mukowiscydozą stosuje się wyższe dawki (do 150 mg/kg mc./dobę u dzieci lub do 9 g na dobę u dorosłych), natomiast w zakażeniach o umiarkowanym przebiegu możliwe są mniejsze dawki i dłuższe odstępy między podaniami13.
- Szpitalne zapalenie płuc, bakteryjne zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, bakteriemia: 1–2 g co 8 godzin u dorosłych1.
- Profilaktyka okołooperacyjna (np. TURP): 1 g podczas wprowadzenia do znieczulenia i druga dawka podczas wyjmowania cewnika1.
- Gorączka neutropeniczna: 2 g co 8 godzin u dorosłych; u dzieci 150 mg/kg mc./dobę w trzech dawkach podzielonych16.
Maksymalna dawka dobowa i ryzyko przedawkowania
U dorosłych z prawidłową czynnością nerek maksymalna dawka ceftazydymu wynosi 9 g na dobę. U dzieci nie powinna przekraczać 6 g na dobę16. Przedawkowanie może prowadzić do poważnych powikłań neurologicznych, takich jak drgawki, śpiączka czy encefalopatia, zwłaszcza u pacjentów z niewydolnością nerek1617. W razie przedawkowania stosuje się hemodializę lub dializę otrzewnową.
Podsumowanie – ceftazydym: schematy dawkowania w różnych grupach pacjentów
| Grupa pacjentów | Schemat dawkowania |
|---|---|
| Dorośli (masa ciała ≥40 kg) | 1–2 g co 8 godzin (maks. 9 g/dobę); w ciężkich zakażeniach możliwa infuzja ciągła 4–6 g na dobę |
| Dzieci (powyżej 2 miesięcy, masa ciała <40 kg) | 100–150 mg/kg mc./dobę w 3 dawkach podzielonych (maks. 6 g/dobę) |
| Noworodki i niemowlęta do 2 miesięcy | 25–60 mg/kg mc./dobę w 2 dawkach podzielonych |
| Osoby starsze (>80 lat) | Maks. 3 g/dobę |
| Pacjenci z niewydolnością nerek | Modyfikacja dawki w zależności od klirensu kreatyniny (np. 1 g co 12–24 h lub 0,5 g co 24–48 h) |
| Pacjenci z zaburzeniami czynności wątroby | Bez modyfikacji dawki w łagodnych/umiarkowanych zaburzeniach |
| Kobiety w ciąży i karmiące piersią | Stosować tylko, jeśli korzyść przeważa ryzyko; przenika do mleka w niewielkich ilościach |

















