Bewacyzumab – porównanie substancji czynnych

Bewacyzumab, aflibercept i ranibizumab to leki stosowane w chorobach siatkówki i nowotworach, różniące się mechanizmem działania, drogą podania i wskazaniami.

Porównanie bewacyzumabu, afliberceptu i ranibizumabu – podstawowe informacje

Bewacyzumab, aflibercept i ranibizumab to leki należące do grupy tzw. inhibitorów VEGF – czyli substancji hamujących czynnik wzrostu naczyń krwionośnych. Wszystkie te leki mają za zadanie blokować rozwój nowych naczyń krwionośnych, co jest istotne zarówno w leczeniu nowotworów, jak i niektórych chorób oczu. Różnią się jednak budową, mechanizmem działania, sposobem podania i wskazaniami do stosowania¹²³.

• Bewacyzumab to przeciwciało monoklonalne, podawane głównie dożylnie, wykorzystywane w leczeniu wielu rodzajów nowotworów, takich jak rak jelita grubego, piersi, płuca, jajnika czy nerki⁴.
• Aflibercept to białko fuzyjne, które podaje się do oka (wstrzyknięcie do ciała szklistego) w leczeniu chorób siatkówki, takich jak wysiękowa postać zwyrodnienia plamki żółtej⁵.
• Ranibizumab to fragment przeciwciała monoklonalnego, również stosowany w postaci wstrzyknięć do oka w leczeniu chorób siatkówki i plamki⁶.

Wszystkie te leki hamują VEGF, czyli białko odpowiedzialne za powstawanie nowych naczyń krwionośnych, co jest szczególnie ważne zarówno w nowotworach, jak i w niektórych chorobach oczu.

Wskazania do stosowania – kiedy stosuje się te substancje?

Choć bewacyzumab, aflibercept i ranibizumab należą do tej samej grupy leków, różnią się wskazaniami i grupą pacjentów, którym są podawane.

• Bewacyzumab stosuje się głównie u dorosłych pacjentów z różnymi rodzajami nowotworów, takimi jak rak jelita grubego, piersi, płuca, jajnika, jajowodu, otrzewnej, szyjki macicy i nerki. Jest zawsze podawany dożylnie, zwykle w połączeniu z chemioterapią⁴.
• Aflibercept i ranibizumab są wykorzystywane głównie w leczeniu chorób oczu, takich jak wysiękowa postać zwyrodnienia plamki żółtej, obrzęk plamki spowodowany cukrzycą lub zakrzepem żylnym siatkówki. Oba leki podaje się bezpośrednio do oka w formie wstrzyknięć⁵⁶.

W przypadku bewacyzumabu nie stosuje się go u dzieci i młodzieży w leczeniu nowotworów, natomiast aflibercept i ranibizumab są wykorzystywane także w leczeniu niektórych chorób siatkówki u wcześniaków⁵⁷.

Mechanizm działania i farmakokinetyka – jak działają i jak są wchłaniane?

Wszystkie trzy leki hamują VEGF, co prowadzi do ograniczenia wzrostu naczyń krwionośnych.

• Bewacyzumab blokuje VEGF w całym organizmie, co wpływa na zahamowanie rozwoju guza nowotworowego¹. Podaje się go dożylnie, a jego działanie jest długotrwałe – okres półtrwania w organizmie wynosi około 18-20 dni⁸.
• Aflibercept działa jako tzw. „pułapka” na VEGF i PlGF (łożyskowy czynnik wzrostu), co pozwala skutecznie blokować powstawanie nowych naczyń w siatkówce². Po podaniu do oka bardzo mała ilość leku przedostaje się do krwi, więc działania ogólnoustrojowe są ograniczone⁹.
• Ranibizumab jest fragmentem przeciwciała i również działa miejscowo w oku, blokując VEGF³. Podobnie jak aflibercept, jego działanie ogólnoustrojowe jest znikome¹⁰.

W przypadku bewacyzumabu lek jest rozprowadzany po całym organizmie i wydalany głównie przez rozkład białek, nie przez nerki czy wątrobę⁸. Dla afliberceptu i ranibizumabu po podaniu do oka działania ogólnoustrojowe są praktycznie nieobecne⁹¹⁰.

Przeciwwskazania i środki ostrożności – na co uważać?

Stosowanie każdego z tych leków wymaga zachowania ostrożności, jednak istnieją istotne różnice.

• Bewacyzumab nie powinien być stosowany u osób uczulonych na substancję czynną lub białka zwierzęce, a także u kobiet w ciąży¹¹. Nie stosuje się go u dzieci i młodzieży w leczeniu nowotworów. Dodatkowo nie zaleca się stosowania w przypadku niektórych zaburzeń gojenia ran, ryzyka krwawień, ciężkiego nadciśnienia, zaburzeń serca czy czynnych infekcji¹².
• Aflibercept i ranibizumab są przeciwwskazane u osób z czynną infekcją oka lub ciężkim zapaleniem wnętrza gałki ocznej¹³¹⁴. Przeciwwskazaniem jest także nadwrażliwość na składniki leku.

W przypadku bewacyzumabu należy zachować szczególną ostrożność u osób z chorobami serca, zaburzeniami krzepnięcia, wcześniejszymi poważnymi operacjami czy nadciśnieniem. Aflibercept i ranibizumab wymagają zachowania zasad jałowości podczas wstrzyknięć do oka i monitorowania po zabiegu pod kątem infekcji i wzrostu ciśnienia w oku¹⁵¹⁰.

Bezpieczeństwo stosowania u szczególnych grup pacjentów

Każda z omawianych substancji ma inne zalecenia dotyczące bezpieczeństwa stosowania u dzieci, kobiet w ciąży i podczas karmienia piersią, kierowców oraz osób z zaburzeniami pracy nerek lub wątroby.

• Bewacyzumab nie powinien być stosowany w ciąży i w czasie karmienia piersią oraz u kobiet w wieku rozrodczym bez skutecznej antykoncepcji. U pacjentów z zaburzeniami pracy nerek lub wątroby nie zaleca się jego stosowania, gdyż nie badano bezpieczeństwa w tych grupach¹⁶¹⁷. Dzieci i młodzież nie powinny być leczeni bewacyzumabem w nowotworach.
• Aflibercept i ranibizumab nie są zalecane u kobiet w ciąży i podczas karmienia piersią. Jednak po podaniu do oka działanie ogólnoustrojowe jest bardzo małe¹⁸¹⁰. U osób z zaburzeniami pracy nerek i wątroby nie ma konieczności zmiany dawkowania¹⁹²⁰. U dzieci i młodzieży, aflibercept i ranibizumab mogą być stosowane w określonych wskazaniach okulistycznych, np. u wcześniaków z retinopatią.

Dla kierowców – bewacyzumab nie ma istotnego wpływu na prowadzenie pojazdów, ale zgłaszano przypadki senności i omdleń. Po podaniu afliberceptu lub ranibizumabu do oka mogą wystąpić przejściowe zaburzenia widzenia, dlatego do czasu ich ustąpienia nie powinno się prowadzić samochodu²¹²²¹⁰.

Porównanie w praktyce – podsumowanie w tabeli

^456161810

Bewacyzumab, aflibercept i ranibizumab – podobieństwa i różnice w praktyce klinicznej

Porównując te trzy substancje, warto zwrócić uwagę na różnice w zastosowaniu i bezpieczeństwie. Bewacyzumab jest wykorzystywany głównie w leczeniu nowotworów i nie jest przeznaczony do stosowania w chorobach oczu w postaci iniekcji do ciała szklistego. Z kolei aflibercept i ranibizumab są lekami okulistycznymi, stosowanymi w różnych schorzeniach siatkówki – także u dzieci, w tym u wcześniaków. Wszystkie leki są przeciwwskazane w ciąży i podczas karmienia piersią oraz wymagają szczególnej ostrożności u osób z zaburzeniami pracy nerek, wątroby i u pacjentów z chorobami serca¹¹¹⁸¹⁰.