Epidemiologia złośliwej hipertermii – częstość występowania i rozkład

Złośliwa hipertermia jest rzadkim, ale potencjalnie śmiertelnym zaburzeniem farmakogenetycznym, które może wystąpić podczas stosowania określonych leków znieczulających¹. Dokładna częstość występowania tego schorzenia nie jest w pełni poznana ze względu na brak uniwersalnego systemu zgłaszania przypadków oraz fakt, że wiele osób podatnych na złośliwą hipertermię nigdy nie zostało narażonych na wyzwalające czynniki².

Częstość występowania epizodów złośliwej hipertermii

Badania epidemiologiczne wskazują, że epizody złośliwej hipertermii komplikują około 1 na 100 000 zabiegów chirurgicznych u dorosłych oraz 1 na około 30 000 procedur chirurgicznych u dzieci³⁴. Inne źródła podają szerszy zakres częstości występowania – od 1 na 5000 do nawet 1 na 250 000 znieczuleń⁵⁶. Te różnice w danych wynikają z odmiennych metodologii badawczych oraz geograficznego zróżnicowania występowania rodzin podatnych na złośliwą hipertermię.

W Stanach Zjednoczonych szacuje się, że rocznie występuje około 700 przypadków podejrzenia złośliwej hipertermii²⁷. Analiza bazy danych szpitalnych w stanie Nowy Jork wykazała częstość występowania na poziomie 1 na 100 000 procedur chirurgicznych, choć prawdopodobnie jest to zaniżone oszacowanie⁶. Badanie pediatrycznej bazy danych KID wykazało częstość występowania diagnozy złośliwej hipertermii na poziomie 3 na 100 000 wypisów szpitalnych⁸.

Podatność genetyczna na złośliwą hipertermię

Chociaż kliniczne epizody złośliwej hipertermii są stosunkowo rzadkie, podatność genetyczna na to schorzenie jest znacznie bardziej rozpowszechniona w populacji. Szacuje się, że około 1 na 2000 osób posiada patogenne warianty w genach odpowiedzialnych za podatność na złośliwą hipertermię³⁹. Niektóre nowsze analizy sugerują jeszcze wyższą częstość – nawet 1 na 400 osób może być nosicielem genetycznych zmian predysponujących do tego schorzenia⁶¹⁰.

Badania populacji francuskiej przewidują rozpowszechnienie genetycznej podatności na poziomie 1 na 4000 osób, podczas gdy najnowsze analizy danych genomicznych populacyjnych szacują częstość występowania na nie mniej niż 1 na 1500, a nawet tak wysoko jak 1 na 300 osób⁸. Ta niepełna penetracja i zmienna ekspresja genowa powoduje, że rzeczywista liczba przypadków złośliwej hipertermii jest znacznie niższa niż można by oczekiwać na podstawie częstości występowania mutacji Zobacz więcej: Genetyczna podatność na złośliwą hipertermię – rozpowszechnienie w populacji.

Charakterystyka demograficzna

Złośliwa hipertermia wykazuje wyraźne preferencje demograficzne. Reakcje rozwijają się częściej u mężczyzn niż u kobiet w stosunku około 2:1⁵¹¹. Ta przewaga mężczyzn jest obserwowana również w testach in vitro oceniających podatność na złośliwą hipertermię⁸. Badanie stanu Nowy Jork wykazało, że częstość występowania złośliwej hipertermii była 2,5-4,5 razy wyższa u mężczyzn niż u kobiet¹².

Najwyższa częstość występowania dotyczy osób młodych, ze średnim wiekiem wszystkich reakcji wynoszącym 18,3 lat⁵¹¹. Dzieci poniżej 15 roku życia stanowią 52,1% wszystkich odnotowanych reakcji⁵¹¹. Chociaż opisywano przypadki u noworodków, najwcześniejsza reakcja potwierdzona testami wystąpiła u dziecka w wieku 6 miesięcy, natomiast najstarszy pacjent miał 78 lat¹¹. Pacjenci młodsi niż 19 lat stanowią około 50% wszystkich zgłoszonych przypadków⁴ Zobacz więcej: Charakterystyka wieku i płci w epidemiologii złośliwej hipertermii.

Rozkład geograficzny i etniczny

Złośliwa hipertermia występuje na całym świecie i dotyka wszystkie grupy etniczne⁵¹¹¹³. Jednak częstość występowania różni się w zależności od koncentracji rodzin podatnych na złośliwą hipertermię w danym regionie geograficznym³. W Stanach Zjednoczonych obszarami o wysokiej częstości występowania są Wisconsin, Nebraska, Wirginia Zachodnia i Michigan³. Szczególnie wysoka koncentracja rodzin podatnych na złośliwą hipertermię występuje w Wisconsin i górnym środkowym zachodzie¹¹⁴.

Niektóre populacje wykazują szczególnie wysoką częstość występowania podatności na złośliwą hipertermię. W populacjach francuskich i japońskich odnotowuje się częstość występowania na poziomie 1 na 2000-3000 osób¹⁵. Najbardziej uderzającym przykładem jest region Manawatu w Nowej Zelandii, gdzie nawet 1 na 200 osób jest podatna na złośliwą hipertermię lub spokrewniona z osobą podatną¹³¹⁵.

Śmiertelność i rokowanie

Wskaźnik śmiertelności z powodu złośliwej hipertermii uległ dramatycznemu zmniejszeniu na przestrzeni ostatnich dziesięcioleci. Wcześniej wynosił on 70-80%, obecnie spadł do 2-5% dzięki zwiększonej świadomości, lepszym standardom monitorowania i dostępności dantrolenu¹⁶¹⁷. Nawet przy właściwym leczeniu śmiertelność wynosi 3-5%¹¹⁸.

Badanie 291 epizodów złośliwej hipertermii zarejestrowanych w Północnoamerykańskim Rejestrze Złośliwej Hipertermii między 1987 a 2006 rokiem wykazało osiem zatrzymań krążenia i cztery zgony, przy czym mediana wieku pacjentów doświadczających zatrzymania krążenia lub zgonu wynosiła 20 lat². Śmiertelność spadła z 16% do 6% w analizowanym okresie⁸.

Znaczenie rejestrów medycznych

Północnoamerykański Rejestr Złośliwej Hipertermii prowadzony przez Stowarzyszenie Złośliwej Hipertermii Stanów Zjednoczonych (MHAUS) stanowi bazę danych o pacjentach i ich rodzinach, którzy doświadczyli epizodów złośliwej hipertermii¹. Pracownicy służby zdrowia są zachęcani do zgłaszania przypadków złośliwej hipertermii i podobnych epizodów do tego rejestru. Takie inicjatywy są kluczowe dla lepszego zrozumienia epidemiologii tego rzadkiego, ale potencjalnie śmiertelnego schorzenia.