Szczepienia u dzieci z zespołem nerczycowym – wytyczne i bezpieczeństwo

Program szczepień ochronnych u dzieci z zespołem nerczycowym stanowi fundamentalny element prewencji infekcji, które mogą prowadzić do poważnych powikłań lub nawrotów choroby¹. Dzieci z tym schorzeniem mają zwiększone ryzyko zakażeń ze względu na utratę białek odpornościowych z moczem oraz immunosupresyjne działanie stosowanych leków².

Szczepienia przeciwko pneumokokom

Szczepienie przeciwko pneumokokom jest jednym z najważniejszych elementów profilaktyki u dzieci z zespołem nerczycowym. Amerykańska Akademia Pediatrii zaleca podawanie szczepionek przeciwko pneumokokom wszystkim dzieciom z zespołem nerczycowym, które nie były wcześniej immunizowane³. Indyjska Akademia Pediatrii rekomenduje podanie 2-4 dawek szczepionki koniugowanej przeciwko pneumokokom dla dzieci w wieku poniżej 2 lat³.

Dla dzieci w wieku 2-5 lat, które nie były wcześniej zaszczepione, zalecana jest dawka przygotowawcza szczepionki koniugowanej, a następnie po 8 tygodniach dawka PPSV23 (szczepionka polisacharydowa 23-walentna)³. Dzieci powyżej 5. roku życia wymagają jedynie pojedynczej dawki szczepionki polisacharydowej³. U dzieci poniżej 10. roku życia z aktywnym zespołem nerczycowym rozważa się ponowne szczepienie po 5 latach⁴.

Wprowadzenie powszechnych szczepień przeciwko pneumokokom znacząco zmniejszyło znaczenie kliniczne tej problematyki. Szacuje się, że około 110 dzieci z zespołem nerczycowym musiałoby być leczonych przez rok, aby zapobiec jednemu epizodowi infekcji pneumokokowej³.

Szczepienia przeciwko grypie

Coroczne szczepienie przeciwko grypie jest bezwzględnie zalecane dla wszystkich dzieci z zespołem nerczycowym⁴⁵. Znaczenie tego szczepienia jest szczególnie wysokie, ponieważ infekcja grypą stanowi istotną przyczynę śmiertelności u dzieci z zespołem nerczycowym⁶. Agresywne postępowanie obejmujące szczepienia przeciwko grypie i stosowanie leków przeciwwirusowych może znacząco obniżyć ogólną śmiertelność u dzieci z tym schorzeniem⁶.

Szczepienie przeciwko grypie powinno być przeprowadzane każdego roku, zgodnie z sezonowymi zaleceniami. Ważne jest, aby szczepienie zostało wykonane przed sezonem grypowym, co zapewni optymalną ochronę w okresie największego ryzyka zakażenia.

Szczepienia przeciwko ospie wietrznej

Amerykańska Akademia Pediatrii zaleca szczepienie przeciwko ospie wietrznej dla dzieci nieodpornych z zespołem nerczycowym⁴. W przypadku dzieci nieodpornych, które są immunokompromitowane, zalecana jest poekspozycyjna immunoglobulina⁴. Dla dzieci immunokompromitowanych z początkowymi zmianami skórnymi ospicy wietrznej rozważa się podanie dożylnego acyklowiru⁴.

Niektóre dzieci mogą otrzymać zalecenie szczepienia przeciwko ospie wietrznej w okresach między nawrotami choroby⁷. Decyzja o szczepieniu powinna być zawsze podejmowana indywidualnie przez lekarza prowadzącego, z uwzględnieniem aktualnego stanu klinicznego dziecka.

Timing szczepień – kluczowe znaczenie

Najważniejszym aspektem programu szczepień u dzieci z zespołem nerczycowym jest właściwy timing ich przeprowadzenia. Rutynowe szczepienia powinny być odłożone do momentu, gdy dziecko będzie w remisji i nie będzie przyjmować steroidów przez co najmniej 3 miesiące⁸⁹¹⁰.

To ograniczenie czasowe jest kluczowe dla bezpieczeństwa dziecka, ponieważ steroidy i inne leki immunosupresyjne mogą osłabiać odpowiedź immunologiczną na szczepionki oraz zwiększać ryzyko powikłań po szczepieniu żywymi szczepionkami. Decyzja o odpowiednim momencie szczepienia musi zawsze być skonsultowana z lekarzem prowadzącym dziecko⁸.

Rutynowe immunizacje są zalecane po zakończeniu kursu steroidowego¹¹. W przypadku planowanych szczepień należy upewnić się, że infekcja została odpowiednio leczona przed rozpoczęciem terapii steroidowej w przypadku nawrotu zespołu nerczycowego¹¹.

Inne szczepienia i interwencje profilaktyczne

Oprócz standardowych szczepień, badania naukowe oceniały skuteczność różnych innych interwencji profilaktycznych. Dożylna immunoglobulina (IVIG), tymozyna, doustny czynnik przenoszenia, szczepionka BCG, granulki Huangqi i TIAOJINING wykazały pewne pozytywne efekty w zapobieganiu infekcjom szpitalnym lub nieokreślonym u dzieci z zespołem nerczycowym, bez oczywistych poważnych działań niepożądanych¹²¹³.

Jednak jakość metodologiczna wszystkich badań była niska, próby małe, a wszystkie badania pochodziły z Chin, co oznacza brak silnych dowodów na skuteczność tych interwencji¹². Obecnie nie ma silnych dowodów naukowych pozwalających na rekomendację jakichkolwiek konkretnych interwencji w zapobieganiu infekcjom u dzieci z zespołem nerczycowym¹².

Tabletki mannanowe i szczepionka bakteryjna wielowalentna nie wykazały przewagi nad leczeniem podstawowym w redukcji ryzyka infekcji u dzieci z zespołem nerczycowym¹⁴. Nie zidentyfikowano żadnych randomizowanych badań kontrolowanych porównujących antybiotyki, profilaktykę niefarmakologiczną czy szczepienia przeciwko pneumokokom¹⁴.

Zalecenia ekspertów i wytyczne postępowania

Włoskie Towarzystwo Nefrologii Dziecięcej (SINePe) w swoim dokumencie konsensusu nie zaleca podawania ani dożylnej immunoglobuliny, ani antybiotyków profilaktycznych dzieciom z zespołem nerczycowym¹⁵. Eksperci sugerują, że najskuteczniejszymi interwencjami są szybka diagnoza i leczenie antybiotykowe infekcji¹⁵.

Mimo braku silnych dowodów naukowych, programy szczepień obejmujące szczepionki przeciwko pneumokokom, grypie A, ospie wietrznej i odrze wykazały skuteczność w zapobieganiu infekcjom u dzieci z zespołem nerczycowym¹. Jednak aby wyciągnąć definitywne wnioski, potrzebne są randomizowane badania kontrolowane¹.