Testy w miejscu opieki nad pacjentem (POCT) w diagnostyce RTI

Testy wykonywane w miejscu opieki nad pacjentem (Point-of-Care Testing – POCT) odgrywają kluczową rolę w szybkiej i dokładnej diagnostyce zakażeń układu oddechowego¹. Te innowacyjne rozwiązania diagnostyczne umożliwiają lekarzom pierwszego kontaktu podejmowanie świadomych decyzji terapeutycznych, co prowadzi do lepszych wyników leczenia pacjentów i ograniczenia niewłaściwego stosowania antybiotyków¹.

Znaczenie testów POCT w praktyce klinicznej

W podstawowej opiece zdrowotnej przepisywanie antybiotyków odbywało się głównie empirycznie, w oparciu o niespecyficzne objawy kliniczne i badanie fizykalne, a nie o precyzyjne narzędzia diagnostyczne, które są łatwo dostępne w opiece specjalistycznej². Testy POCT wypełniają tę lukę diagnostyczną, dostarczając lekarzom narzędzi umożliwiających podjęcie decyzji o antybiotykoterapii w czasie rzeczywistym.

Szybkie testy immunoenzymatyczne (RIA) mogą dostarczyć wyników w czasie krótszym niż 30 minut, nawet podczas wizyty pacjenta w gabinecie lekarskim, umożliwiając wczesne postępowanie i leczenie³. Ta natychmiastowość ma kluczowe znaczenie dla efektywności systemu opieki zdrowotnej i satysfakcji pacjentów, którzy otrzymują konkretną odpowiedź i plan leczenia już podczas jednej wizyty.

Test białka C-reaktywnego (CRP) – złoty standard POCT

Test białka C-reaktywnego w miejscu opieki nad pacjentem stanowi najlepiej udokumentowane narzędzie POCT w diagnostyce zakażeń układu oddechowego. Przytłaczająca liczba badań wykazała, że stosowanie testów CRP u pacjentów zgłaszających się z objawami RTI redukuje przepisywanie antybiotyków⁴. Lekarze i pacjenci zgłaszają dobrą akceptację dla testów CRP POCT, a analizy ekonomiczne wykazują opłacalność tych testów w porównaniu z dotychczasowym postępowaniem w podstawowej opiece zdrowotnej⁴.

Systematyczny przegląd badań oceniających diagnostyczną wartość CRP POCT w zakażeniach dolnych dróg oddechowych w podstawowej opiece zdrowotnej wykazał, że CRP jest silnym predyktorem w różnicowaniu zapalenia płuc od ostrego zapalenia oskrzeli⁵. Główny wkład testów CRP POCT polega na zmniejszeniu niepewności lekarza⁶, co ma kluczowe znaczenie w codziennej praktyce lekarzy rodzinnych.

Inne testy POCT w diagnostyce RTI

Oprócz CRP, dostępnych jest szereg innych testów POCT przydatnych w diagnostyce zakażeń układu oddechowego. Szybkie testy są dostępne do wykrywania niektórych patogenów bakteryjnych (np. L. pneumophila, S. pneumoniae, paciorkowce grupy A), wirusowych (np. wirus grypy, wirus syncytialny układu oddechowego, SARS-CoV-2) i grzybiczych (np. H. capsulatum)⁷.

Szczególnie przydatne są multipleksowe testy molekularne PCR dostępne w wersji POCT, które mogą jednocześnie wykrywać SARS-CoV-2, grype A/B i RSV⁸. Te testy umożliwiają jednoczesne różnicowanie między chorobami układu oddechowego i pomagają identyfikować przypadki współinfekcji⁸.

Rozwijane są również innowacyjne podejścia diagnostyczne, takie jak analiza oddechu. Urządzenie Breathspec zostało opracowane jako nowa, szybka metoda diagnostyczna RTI, mająca dostarczyć lekarzom szybkich, dokładnych, dostępnych, akceptowalnych i przystępnych cenowo narzędzi diagnostycznych do szybkiej identyfikacji, czy czynnik zakaźny ma charakter bakteryjny czy wirusowy⁹.

Korzyści kliniczne testów POCT

Testy POCT zwiększają precyzję diagnostyczną lekarzy pierwszego kontaktu w lepszym postępowaniu z pacjentami z RTI¹⁰. Największa wartość testów CRP POCT leży w wykluczaniu poważnych chorób, co jest kluczowym zadaniem lekarzy rodzinnych na co dzień⁶. Test CRP nie może być używany jako samodzielne narzędzie diagnostyczne zapalenia płuc, ale znacząco wspiera proces podejmowania decyzji⁶.

Wskazaniami do wykonania testu CRP są sytuacje, gdy poszukuje się dodatkowych informacji diagnostycznych lub prognostycznych, lub gdy chce się zapewnić dalsze uspokojenie pacjenta⁵. Test CRP POCT odgrywał rolę w przekonywaniu pacjentów do akceptacji strategii postępowania bez antybiotyków⁶, co ma szczególne znaczenie w edukacji pacjentów i budowaniu ich świadomości na temat właściwego stosowania antybiotyków.

Ograniczenia i wyzwania

Pomimo licznych zalet, testy POCT mają również swoje ograniczenia. Stosowanie testów CRP POCT w RTI w podstawowej opiece zdrowotnej powinno być zalecane tylko w przypadku infekcji dolnych dróg oddechowych i zapalenia zatok, i tylko wtedy, gdy poszukuje się dodatkowych informacji diagnostycznych lub prognostycznych⁵.

Jednym z głównych wyzwań jest dostępność i finansowanie testów POCT. Stosowanie testów CRP POCT może zmniejszyć niepotrzebne przepisywanie antybiotyków, ale wydaje się mało prawdopodobne bez sfinansowanego programu wdrażania¹¹. Potwierdzone koszty i brak centralnego finansowania rządowego są równie ważne, jeśli nie ważniejsze, niż fizyczne i operacyjne ograniczenia, nawet przy zaawansowanym szkoleniu i lokalnych championach AMR jako czynnikach ułatwiających⁹.

Kolejnym wyzwaniem jest potrzeba odpowiedniego szkolenia personelu medycznego w zakresie interpretacji wyników testów POCT. Niewłaściwa interpretacja może prowadzić do błędnych decyzji terapeutycznych, dlatego konieczne jest zapewnienie odpowiedniego wsparcia edukacyjnego dla lekarzy stosujących te testy.

Perspektywy rozwoju

Rozwój testów POCT koncentruje się na zwiększaniu dokładności, skracaniu czasu analizy i rozszerzaniu spektrum wykrywanych patogenów. Firmy zajmujące się diagnostyką medyczną odgrywają swoją rolę w walce z opornością na antymikrobiały związaną z RTI¹². Instytucje akademickie wnoszą wiedzę w zakresie rozwoju urządzeń diagnostycznych z myślą o redukcji przepisywania antybiotyków w podstawowej opiece zdrowotnej poprzez wykorzystanie szybkich mikrobiologicznych testów POCT do diagnozowania infekcji układu oddechowego¹².

Przyszłość testów POCT obejmuje również integrację z elektronicznymi systemami dokumentacji medycznej i algorytmami wspomagającymi podejmowanie decyzji klinicznych. Projekt Eurostars Respiotic ma na celu opracowanie nowej platformy POCT opartej na wirówkowym mikrofluidycznym LabDisk, która będzie wykrywać główne odpowiedzialne wirusy i bakterie za RTI nabyte w społeczności, w tym związane oporności i biomarkery gospodarza¹³.

Platforma diagnostyczna będzie używać kartridży PCR i immunoenzymatycznych na tym samym instrumencie i dostarczy połączonej analizy w czasie krótszym niż 1 godzina¹³. Elektroniczny algorytm kliniczny będzie współoceniać wyniki testów i działać jako narzędzie wspomagające podejmowanie decyzji dla lekarzy w postępowaniu z pacjentem i przepisywaniu leków¹³.