Epidemiologia zakażeń Clostridioides difficile – częstość występowania

Zakażenia Clostridioides difficile (CDI) reprezentują jeden z najpoważniejszych problemów epidemiologicznych współczesnej medycyny. W ciągu ostatnich dwóch dekad obserwowano dramatyczne zmiany w częstości występowania tych infekcji, które przekształciły C. difficile z relatywnie rzadkiego patogenu szpitalnego w jedną z najważniejszych przyczyn zakażeń związanych z opieką zdrowotną¹.

Globalne obciążenie zakażeń C. difficile

Według najnowszych danych Centrów Kontroli i Prewencji Chorób (CDC), zakażenia C. difficile dotykają rocznie około pół miliona osób w Stanach Zjednoczonych²³. Szacunki wskazują, że około 29 000 pacjentów umiera w ciągu miesiąca od diagnozy, przy czym 15 000 zgonów jest bezpośrednio związanych z zakażeniem C. difficile⁴. Te liczby czyniąc CDI jedną z najpoważniejszych infekcji w systemie opieki zdrowotnej.

Ekonomiczne obciążenie związane z CDI jest ogromne. W 2008 roku bezpośrednie koszty opieki nad pacjentami z CDI w placówkach opieki ostrej w USA oszacowano na 4,8 miliarda dolarów⁵. Rzeczywiste koszty są prawdopodobnie jeszcze wyższe, gdy uwzględni się koszty pośrednie związane z zarządzaniem CDI.

Trendy epidemiologiczne w ostatnich dekadach

Historia epidemiologiczna CDI pokazuje wyraźne fazy rozwoju. Historycznie uważane za infekcję szpitalną związaną z ekspozycją na antybiotyki, CDI obecnie występuje także w społeczności u populacji wcześniej uważanych za mało narażone¹. Od początku XXI wieku obserwowano znaczący wzrost częstości i ciężkości zakażeń, występujący nieproporcjonalnie częściej u pacjentów w podeszłym wieku.

Przełomowym momentem był okres od 2000 do 2009 roku, kiedy liczba hospitalizowanych pacjentów z CDI jako diagnozą wypisową więcej niż podwoiła się, z około 139 000 do 336 600 przypadków⁶. Liczba pacjentów z pierwotną diagnozą CDI potroiła się w tym samym okresie, z 33 000 do 111 000 przypadków. W latach 80. McFarland i współpracownicy raportowali, że 7% pacjentów przyjmowanych do szpitala i 28% pacjentów hospitalizowanych miało dodatnie posiewy na ten organizm⁶.

Aktualne dane epidemiologiczne

Najnowsze dane z 2020 roku pokazują, że częstość występowania CDI wynosi 101,3 przypadków na 100 000 osób, przy czym 51,2% stanowią przypadki nabyte w społeczności (CA-CDI), a 50,1% to zakażenia związane z opieką zdrowotną (HA-CDI)⁷. Ten rozkład wskazuje na znaczące przesunięcie w epidemiologii CDI w porównaniu do wcześniejszych dekad.

Częstość zakażeń szpitalnych (HA-CDI) wynosi obecnie 57,9 przypadków na 100 000 osób, co reprezentuje znaczny spadek w ostatnich latach³. Z drugiej strony, zakażenia nabyte w społeczności są na wzroście, niemal podwajając się w ostatniej dekadzie, osiągając częstość 63,3 przypadków na 100 000 osób³.

Zmiany w charakterystyce epidemiologicznej

Jedna z najważniejszych zmian w epidemiologii CDI dotyczy populacji dotkniętych zakażeniem. Podczas gdy tradycyjnie CDI występowało głównie u hospitalizowanych pacjentów w podeszłym wieku z ekspozycją na antybiotyki, obecnie obserwuje się wzrost częstości wśród populacji wcześniej uważanych za mało narażone⁸. Dane z Ameryki Północnej i Europy sugerują, że około 20-27% wszystkich przypadków CDI to zakażenia nabyte w społeczności, z częstością występowania 20-30 na 100 000 populacji.

Szczególnie niepokojący jest wzrost częstości CDI wśród hospitalizowanych dzieci w całych Stanach Zjednoczonych⁹. Większość badań opisujących epidemiologię CDI u dzieci dotyczy pacjentów hospitalizowanych, co prawdopodobnie niedoszacowuje rzeczywiste obciążenie chorobą w tej populacji.

Czynniki wpływające na zmiany epidemiologiczne

Wzrost częstości i ciężkości CDI zbiegł się z pojawieniem i szybkim rozprzestrzenianiem wcześniej rzadkiego szczepu – rybotyou 027¹. Ten szczep wydaje się być bardziej wirulentny niż inne szczepy, co może być związane ze zwiększoną produkcją toksyn w porównaniu z wcześniejszymi szczepami. Używanie fluorochinolonów silnie korelowało z pojawieniem się tego szczepu, a rozwój oporności na fluorochinolony przez szczepy epidemiczne wydaje się być związany ze wzrastającą częstością wybuchów CDI¹⁰.

Wprowadzenie nowszych, bardziej czułych testów diagnostycznych C. difficile, takich jak testy amplifikacji kwasów nukleinowych (NAAT), mogło również przyczynić się do obserwowanego wzrostu częstości⁴. Ta zmiana w metodach diagnostycznych może częściowo wyjaśniać wzrost liczby rozpoznawanych przypadków.

Perspektywy na przyszłość

Najnowsze dane z USA i Europy sugerują, że częstość występowania CDI mogła osiągnąć szczyt w ostatnich latach i być może zaczyna się stabilizować¹⁵. Jednak ogólna częstość występowania CDI wzrosła do poziomu przewyższającego wskaźniki zakażeń metycylinoopornymi gronkowcami złocistymi w niektórych obszarach USA jako najczęstsza przyczyna zakażeń związanych z opieką zdrowotną.

Zmniejszenie może być przypisywane wieloaspektowemu podejściu mającemu na celu ograniczenie niepotrzebnego stosowania antybiotyków, wdrożenie praktyk zarządzania antybiotykami oraz wzmocnienie procedur kontroli zakażeń⁴. Niemniej jednak, heterogeniczność w testowaniu, nadzorze oraz praktykach prewencji i kontroli zakażeń nadal przeważa wśród szpitali na całym świecie i między krajami.