Czynniki organiczne i choroby towarzyszące w przedwczesnym wytrysku

Organiczne czynniki odgrywają kluczową rolę w patogenezie przedwczesnego wytrysku, szczególnie w przypadku jego nabytych form. W przeciwieństwie do wrodzonego przedwczesnego wytrysku, który ma głównie podłoże neurobiologiczne i genetyczne, nabyte formy tego zaburzenia często wynikają z identyfikowalnych przyczyn medycznych, psychologicznych lub interpersonalnych¹. Zrozumienie tych organicznych mechanizmów jest fundamentalne dla właściwego podejścia diagnostycznego i terapeutycznego.

Przewlekłe zapalenie prostaty jako główny czynnik organiczny

Przewlekłe zapalenie prostaty uznawane jest za jedną z najważniejszych organicznych przyczyn przedwczesnego wytrysku². Związek między przewlekłym zapaleniem prostaty, zespołem przewlekłego bólu miednicy (CPPS) a przedwczesnym wytryskiem został potwierdzony w kilku niedawno opublikowanych badaniach, które koncentrują się głównie na epidemiologii².

Literatura urologiczna wykazała wyższą częstość występowania przewlekłego zapalenia prostaty wśród pacjentów z przedwczesnym wytryskiem i odwrotnie. Istnieje również związek między wymiarami zapalenia prostaty u pacjenta, czyli czasem trwania objawów i poziomem stanu zapalnego, a możliwością wystąpienia przedwczesnego wytrysku². Te dowody mocno wspierają ideę, że zapalenie prostaty może być częstą przyczyną zarówno nabytego, jak i wrodzonego przedwczesnego wytrysku.

Szczególnie interesujące są badania wskazujące na związek między zakażeniem Chlamydia trachomatis a przedwczesnym wytryskiem. Przewlekłe bakteryjne zapalenie prostaty spowodowane przez Chlamydia trachomatis wiąże się z większym prawdopodobieństwem przedwczesnego wytrysku niż zapalenie spowodowane przez inne bakterie⁵. Po uwzględnieniu wieku, statusu palenia, wskaźnika masy ciała i poziomu wykształcenia, zapalenie prostaty spowodowane zakażeniem Chlamydia trachomatis było związane z 3,2 razy wyższym ryzykiem przedwczesnego wytrysku⁵.

Zaburzenia hormonalne w patogenezie

Hormony odgrywają centralną rolę w mechanizmach emisji i wytrysku, co oznacza, że patologiczne poziomy hormonów mogą bezpośrednio lub pośrednio wpływać na kontrolę wytryskową⁶. Badania wykazały, że hormony przysadki (oksytocyna i prolaktyna), nadnerczy, tarczycy oraz gonad mogą kontrolować wytrysk na różnych poziomach, a problemy z wytryskiem występują w zaburzeniach endokrynnych⁷.

Nadczynność tarczycy

Liczne badania zidentyfikowały związek między nadczynnością tarczycy a dysfunkcją wytryskową⁸. Nadczynność tarczycy jest jedną z najlepiej udokumentowanych organicznych przyczyn nabytego przedwczesnego wytrysku⁹¹⁰. Mechanizm, poprzez który zaburzenia tarczycy wpływają na funkcję wytryskową, nie został w pełni wyjaśniony, ale prawdopodobnie związany jest z wpływem hormonów tarczycy na funkcjonowanie układu nerwowego.

Zaburzenia poziomu testosteronu

Testosteron odgrywa ułatwiającą rolę w kontroli odruchu wytryskowego⁶. Wyższe poziomy wolnego i całkowitego testosteronu zostały wykazane u mężczyzn z przedwczesnym wytryskiem w porównaniu z mężczyznami bez tego problemu¹¹. Związek między hipogonadyzmem a przedwczesnym wytryskiem nie został w pełni wyjaśniony, ale sugeruje się, że pacjenci z przedwczesnym wytryskiem mogą być związani z hipogonadyzmem hipogonadotropowym⁷.

Rola prolaktyny

Badanie Corona i współpracowników wykazało, że wielu mężczyzn z przedwczesnym wytryskiem ma niskie poziomy prolaktyny w surowicy¹². W konsekutywnej serii 2531 pacjentów badanych za pomocą ustrukturyzowanego wywiadu SIEDY, niskie poziomy prolaktyny były związane z przedwczesnym wytryskiem i objawami lękowymi⁴. Jednak to samo badanie wykazało, że mężczyźni w najniższym kwartylu poziomów prolaktyny, którzy mieli przedwczesny wytrysk, wykazywali również związany zespół metaboliczny, zaburzenia erekcji i lęk¹².

Cukrzyca i zespół metaboliczny

Istnieją dowody na to, że cukrzyca, otyłość, zespół metaboliczny, zaburzenia tarczycy, zaburzenia przysadki mózgowej i niedobór witaminy D wpływają na częstość występowania przedwczesnego wytrysku¹³. Ponadto, zgłoszono, że częstość występowania przedwczesnego wytrysku zmniejsza się wraz z leczeniem tych zaburzeń endokrynnych¹³.

Podstawowy mechanizm w związku przyczynowym między zespołem metabolicznym a przedwczesnym wytryskiem nie został w pełni wyjaśniony. Jednak dowody pokazały, że istnieje dwukierunkowy związek między depresją, jedną ze znanych przyczyn przedwczesnego wytrysku, a zespołem metabolicznym⁷. Zgłoszono, że w cukrzycy dochodzi do zaburzenia metabolizmu tlenku azotu w wyniku insulinooporności⁸.

Zaburzenia erekcji jako czynnik współistniejący

Znaczna część mężczyzn z zaburzeniami erekcji doświadcza również przedwczesnego wytrysku¹⁴. Wysokie poziomy lęku przed wydajnością związane z zaburzeniami erekcji mogą nasilać przedwczesny wytrysk, co stwarza ryzyko błędnej diagnozy przedwczesnego wytrysku zamiast podstawowych zaburzeń erekcji¹⁴.

Zaburzenia erekcji i przedwczesny wytrysk często współwystępują, ponieważ mężczyźni z zaburzeniami erekcji mogą próbować szybko wytrysnąć przed utratą erekcji¹⁵. Wielu pacjentów z zaburzeniami erekcji rozwija wtórny przedwczesny wytrysk spowodowany lękiem związanym z trudnością w osiąganiu i utrzymywaniu erekcji¹⁶.

Inne organiczne czynniki

Zaburzenia układu nerwowego

Różne biologiczne czynniki mogą przyczyniać się do przedwczesnego wytrysku, w tym nieregularne poziomy hormonów, nieregularne poziomy chemikaliów mózgowych, obrzęk i zakażenie prostaty lub cewki moczowej oraz dziedziczne cechy¹⁷. Niektóre badania wykazały różnice w przewodnictwie nerwowym i czasach opóźnienia oraz różnice hormonalne u mężczyzn doświadczających przedwczesnego wytrysku w porównaniu z osobami, które tego nie doświadczają¹⁸.

Nadwrażliwość narządów płciowych

Teoria mówi, że niektórzy mężczyźnie mają nadpobudliwość lub nadwrażliwość swoich narządów płciowych, co zapobiega regulacji w dół ich szlaków sympatycznych i opóźnieniu orgazmu¹⁸. Chociaż logiczny, związek między przedwczesnym wytryskiem a nadwrażliwością jest nadal przedmiotem debaty¹⁹.

Niedobory biochemiczne

Badania wykazały znacząco niższe poziomy magnezu w plazmie nasiennej u mężczyzn z przedwczesnym wytryskiem³. Przegląd z 2019 roku zauważa, że niskie poziomy magnezu przyczyniają się do przedwczesnego wytrysku, ponieważ mogą zwiększać pewne skurcze mięśni powszechne w orgazmach²⁰. Znaleziono również związek między żylakami powrózka nasiennego a przedwczesnym wytryskiem u pacjentów zgłaszających się z powodu dysfunkcji seksualnych³.

Implikacje dla leczenia organicznych przyczyn

Zidentyfikowanie organicznych czynników w patogenezie przedwczesnego wytrysku ma kluczowe znaczenie dla wyboru odpowiedniej strategii terapeutycznej. Nabyte formy przedwczesnego wytrysku często mogą być korygowane poprzez leczenie podstawowej przyczyny²¹. Na przykład, kilku autorów było w stanie wyleczyć przedwczesny wytrysk tylko poprzez specyficzne leczenie antybiotykowe przeciwko bakteriom odpowiedzialnym za zapalenie prostaty⁴.

Przed rozpoczęciem jakiegokolwiek leczenia istotne jest zdefiniowanie podtypu przedwczesnego wytrysku i dokładne omówienie oczekiwań pacjentów. Farmakoterapia musi być uważana za leczenie pierwszego wyboru dla pacjentów z wrodzonym przedwczesnym wytryskiem, podczas gdy leczenie podstawowej przyczyny musi być początkowym celem dla pacjentów z nabytym przedwczesnym wytryskiem¹⁶.