Mechanizmy uszkodzeń anatomicznych w patogenezie wstecznego wytrysku

Anatomiczne przyczyny wstecznego wytrysku stanowią jedną z najważniejszych grup czynników etiologicznych tego zaburzenia. Uszkodzenia struktur anatomicznych odpowiedzialnych za prawidłowy przepływ nasienia często prowadzą do trwałych zmian w mechanizmach ejakulacji1.

Operacje prostaty jako główna przyczyna anatomiczna

Większość mężczyzn poddawanych chirurgii przezpęcherzowej w przypadku łagodnego przerostu prostaty z użyciem klasycznych technik doświadcza trwałego wstecznego wytrysku2. Przezpęcherzowa resekcja prostaty (TURP) jest szczególnie związana z wysokim ryzykiem tego powikłania – mężczyźni, którzy przeszli przezpęcherzową prostatektomię (usunięcie tkanki prostaty przez cewkę moczową) mają 10-15% szans na wsteczny wytrysk3.

Prostatektomia (operacja usunięcia całej gruczołu krokowego, czy to z powodu nowotworu, czy łagodnego powiększenia) skutkuje wyższym ryzykiem wstecznego wytrysku po zabiegu3. Według badania z 2020 roku, zdecydowana większość osób poddawanych prostatektomii, w której usuwa się całą lub część gruczołu krokowego, doświadcza trwałego wstecznego wytrysku4.

Mechanizm uszkodzenia: Dokładna resekcja podczas TURP prowadzi do szerokiego ubytku, powodując niepowodzenie koaptacji (właściwego zamykania) szyjki pęcherza, co uniemożliwia prawidłowe skierowanie nasienia do cewki moczowej.

Nowoczesne techniki chirurgiczne

Ponieważ nowsze techniki minimalnie inwazyjne do leczenia łagodnego przerostu prostaty zachowują nienaruszony wewnętrzny zwieracz cewki moczowej, mają niższe wskaźniki wstecznego wytrysku2. Na przykład, system Urolift umożliwia operację prostaty z powodu łagodnego przerostu bez pooperacyjnych konsekwencji, takich jak wsteczny wytrysk5. W przypadku systemu Urolift występuje 0% przypadków wstecznego wytrysku5.

Procedura Rezum, będąca minimalnie inwazyjną techniką, ma znacznie niższe ryzyko – między 1 a 4% pacjentów będzie dotkniętych wstecznym wytryskiem6. Musi jednak zostać zauważone, że te techniki muszą być używane u odpowiednio wybranych pacjentów z mniejszymi prostatami7.

Uszkodzenia szyjki pęcherza

Zabiegi chirurgiczne obejmujące szyjkę pęcherza, które prowadzą do naruszenia jej zdolności do zamykania i pozostawania zamkniętej przez całą fazę wypędzania ejakulacji, są najczęstszymi anatomicznymi i jatrogennymi przyczynami wstecznego wytrysku8. Operacje na szyjce pęcherza, takie jak operacja szyjki pęcherza i przezpęcherzowa resekcja prostaty, na ogół nie pomagają, jeśli wsteczny wytrysk wynika z operacji, która powoduje trwałe fizyczne zmiany anatomii9.

Uszkodzenia operacyjne mięśni pęcherza lub nerwów kontrolujących te mięśnie mogą prowadzić do wstecznego wytrysku10. Operacje, takie jak operacja pęcherza, operacja dysków i kręgów dolnego odcinka kręgosłupa, między innymi, mogą uszkodzić mięśnie pęcherza lub nerwy kontrolujące te mięśnie11.

Wycięcie węzłów chłonnych przestrzeni zaotrzewnowej

Wycięcie węzłów chłonnych przestrzeni zaotrzewnowej zakłóca przedaortalne poganglionarne włókna współczulne, co może interferować z ejakulacją (ale nie z erekcją)7. Może to również być spowodowane wycięciem węzłów chłonnych przestrzeni zaotrzewnowej w przypadku raka jąder, jeśli drogi nerwowe do zwieracza pęcherza zostaną uszkodzone, w wyniku czego powstały wsteczny wytrysk może być czasowy lub trwały12.

Jednak ostatnie postępy w zrozumieniu anatomii i fizjologii erekcji, przyjęcie zmodyfikowanych jednostronnych szablonów resekcji (oszczędzających kontrlateralne nerwy współczulne i stosowanie oszczędzania nerwów w szablonach obustronnych) zmniejszyły ryzyko wstecznego wytrysku po RPLND13.

Postępy chirurgiczne: Współczesne techniki oszczędzające nerwy znacznie zmniejszyły ryzyko wstecznego wytrysku po operacjach węzłów chłonnych, ale nadal istnieje ryzyko czasowego lub trwałego uszkodzenia funkcji ejakulacyjnej.

Inne przyczyny anatomiczne

Anatomiczne zakłócenie po prostatektomii, cystektomii, urazowym uszkodzeniu pęcherza lub radioterapii w leczeniu nowotworów w obszarze miednicy to częste przyczyny wstecznego wytrysku14. Uszkodzenia chirurgiczne nerwów wpływających na funkcję ejakulacyjną niosą również ryzyko wstecznego wytrysku, przy czym najczęstsze są operacje w przestrzeni zaotrzewnowej, chirurgia jelita grubego i operacje kręgosłupa15.

W niektórych przypadkach istnieją anatomiczne przyczyny wstecznego wytrysku, na przykład nieprawidłowości rozwojowe16. Etiologie anatomiczne można podzielić na wrodzone (tylne zastawki cewki moczowej, torbiele maciczkowate i wynicowanie) i nabyte stany17. Nabyte są znacznie częstsze i zwykle wynikają z mechanicznego zakłócenia szyjki pęcherza i/lub prostaty17.

Wpływ radioterapii

Radioterapia w leczeniu nowotworów w obszarze miednicy może być czynnikiem przyczyniającym się do wstecznego wytrysku18. Leki na ogół nie pomagają, jeśli wsteczny wytrysk wynika z operacji powodującej trwałe fizyczne zmiany anatomii, ani też nie pomagają lekom, jeśli wsteczny wytrysk jest spowodowany trwałymi uszkodzeniami prostaty lub jądra w wyniku radioterapii19.

Mechanizmy kompensacyjne

Badania z wykorzystaniem ultrasonografii dopplerowskiej wykazały, że w niektórych przypadkach szyjka pęcherza może się odpowiednio zamykać podczas ejakulacji, ale zewnętrzny zwieracz cewki moczowej nie rozluźnia się wystarczająco, aby umożliwić przepływ nasienia do przodu20. To odkrycie sugeruje, że klasyczne przypisywanie wstecznego wytrysku niepowodzeniu koaptacji szyjki pęcherza może nie być procesem przyczynowym w wielu przypadkach20.

Pytania i odpowiedzi

Czy każda operacja prostaty powoduje wsteczny wytrysk?

Nie, ryzyko zależy od rodzaju operacji. Klasyczne techniki jak TURP powodują wsteczny wytrysk u większości pacjentów, ale nowsze, mniej inwazyjne metody jak system Urolift mają znacznie niższe ryzyko (0% dla Urolift).

Dlaczego operacje prostaty powodują wsteczny wytrysk?

Podczas operacji prostaty dochodzi do uszkodzenia lub usunięcia struktur kontrolujących szyjkę pęcherza, co uniemożliwia jej prawidłowe zamykanie podczas ejakulacji i prowadzi do cofania się nasienia do pęcherza.

Czy wsteczny wytrysk po operacji można wyleczyć?

Wsteczny wytrysk spowodowany trwałymi zmianami anatomicznymi po operacji jest zwykle nieodwracalny. Leki farmakologiczne są nieskuteczne w przypadkach uszkodzeń chirurgicznych, ale możliwe są techniki wspomaganego rozrodu.

Jakie inne operacje mogą powodować wsteczny wytrysk?

Ryzyko występuje po operacjach pęcherza, wycięciu węzłów chłonnych przestrzeni zaotrzewnowej, operacjach kręgosłupa, chirurgii jelita grubego oraz po radioterapii w obszarze miednicy.

Czy istnieją wrodzone przyczyny anatomiczne?

Tak, mogą to być tylne zastawki cewki moczowej, torbiele maciczkowate czy wynicowanie pęcherza, ale znacznie częstsze są przyczyny nabyte, szczególnie po zabiegach chirurgicznych.

Reklama
Reklama