Epidemiologia wrodzonej naczyniakowatości krwotocznej

Wrodzona naczyniakowatość krwotoczna, nazywana również chorobą Rendu-Oslera-Webera, stanowi rzadkie schorzenie genetyczne o znaczącej zmienności występowania w różnych populacjach na świecie¹². Pomimo swojej rzadkości, choroba ta ma istotny wpływ na zdrowie publiczne ze względu na poważne powikłania, jakie może powodować u osób dotkniętych tym schorzeniem.

Częstość występowania na świecie

Globalna częstość występowania wrodzonej naczyniakowatości krwotocznej oszacowana jest na około 1 przypadek na 5000-8000 osób²³. Niektóre źródła podają nieco szerszy zakres, wskazując na częstość od 1 na 5000 do 1 na 10000 osób⁴⁵. W Ameryce Północnej częstość występowania szacuje się na około 1 na 10000 osób, jednak prawdopodobnie jest to niedoszacowanie rzeczywistej liczby przypadków¹.

W Europie i Japonii częstość występowania oszacowana jest na poziomie 1 przypadku na 5000-8000 osób⁶. Dane z różnych badań epidemiologicznych wskazują na to, że choroba ta może być znacznie częstsza niż wcześniej sądzono, a niedodiagnozowanie stanowi poważny problem w ocenie rzeczywistej skali występowania tego schorzenia⁷.

Zmienność geograficzna i efekt założyciela

Jedną z najbardziej fascynujących cech epidemiologicznych wrodzonej naczyniakowatości krwotocznej jest znaczna zmienność geograficzna w częstości jej występowania. W większości populacji na świecie choroba występuje z podobną częstością, jednak w niektórych regionach obserwuje się dramatycznie wyższą częstość występowania⁸.

Najwyższą częstość występowania odnotowano na wyspach Bonaire i Curaçao w Karaibach, należących do Antyli Holenderskich, gdzie choroba dotyka 1 na 1331 mieszkańców⁸⁹. To wyjątkowo wysokie występowanie przypisuje się efektowi założyciela populacji – zjawisku, w którym populacja pochodząca od niewielkiej liczby przodków wykazuje wysoką częstość określonej cechy genetycznej, ponieważ jeden z tych przodków był nosicielem tej cechy¹.

Inne regiony o podwyższonej częstości występowania to francuska region Haut Jura, gdzie częstość wynosi 1 na 2351 osób – dwukrotnie wyższa niż w innych populacjach⁸. Podobne zjawiska obserwuje się w regionie Ain we Francji, na wyspie Funen w Danii, w Vermont w USA, Newcastle w Wielkiej Brytanii oraz Las Palmas de Gran Canaria w Hiszpanii¹⁰.

Charakterystyka demograficzna

Wrodzona naczyniakowatość krwotoczna występuje z równą częstością u mężczyzn i kobiet⁶¹¹. Niektóre badania sugerują nieco wyższą częstość diagnozowania u kobiet, jednak różnica ta może wynikać z lepszego dostępu kobiet do opieki zdrowotnej, a nie z rzeczywistej różnicy w częstości występowania choroby²¹².

Choroba występuje we wszystkich grupach etnicznych na świecie⁶. Najczęściej diagnozowana jest u osób rasy białej, gdzie częstość wynosi około 1 na 5000 osób¹³. U osób pochodzenia afrykańskiego częstość występowania jest znacznie niższa i wynosi około 1 na milion osób¹³. Zwiększoną częstość występowania obserwuje się również w rodzinach mormonów z Utah¹³.

Wiek występowania objawów i penetracja

Wrodzona naczyniakowatość krwotoczna charakteryzuje się penetracją zależną od wieku, co oznacza, że objawy choroby rozwijają się stopniowo w czasie¹¹¹⁴. Choroba nie manifestuje się przy urodzeniu, ale najczęściej pierwsze objawy pojawiają się w okresie dojrzewania lub wczesnej dorosłości⁶.

Najczęstszym pierwszym objawem są nawracające krwawienia z nosa, które zwykle pojawiają się w okresie nastoletnim¹¹¹⁵. Pacjenci często relacjonują historię krwawień z nosa już w dzieciństwie, które stają się bardziej wyraźne podczas okresu dojrzewania¹⁵. Łagodne krwawienia z nosa lub skłonność do krwawień nasilają się z wiekiem, a teleangiektazje mogą być widoczne po okresie dojrzewania, często w wieku dorosłym¹⁵.

Kliniczne oznaki krwawienia stają się bardziej wyraźne w wieku dorosłym, często po 40. roku życia¹⁵. Ryzyko krwawień z przewodu pokarmowego zwiększa się u pacjentów powyżej 50. roku życia⁶. Objawy związane z niedokrwistością mogą być pierwszą skargą przy prezentacji wynikającą z krwawień żołądkowo-jelitowych, które obserwuje się u około jednej trzeciej pacjentów¹⁵ Zobacz więcej: Różnice w typach wrodzonej naczyniakowatości krwotocznej.

Wpływ na długość życia i śmiertelność

Wpływ wrodzonej naczyniakowatości krwotocznej na długość życia jest złożony i zależy od wielu czynników, w tym od stopnia zaawansowania choroby, obecności powikłań narządowych oraz jakości opieki medycznej¹⁶. Większość osób z tym schorzeniem ma normalną lub niemal normalną długość życia, szczególnie te bez manifestacji w narządach wewnętrznych⁸¹⁶.

Jednak jako populacja, pacjenci z wrodzoną naczyniakowatością krwotoczną prawdopodobnie mają skróconą średnią długość życia¹⁶. Duże badanie kontrolne porównujące 675 pacjentów z tym schorzeniem z grupą kontrolną dopasowaną pod względem wieku i płci wykazało, że pacjenci z chorobą mieli większe ryzyko śmierci z współczynnikiem hazardu wynoszącym 2,03¹⁶.

W jednym z badań wykazano, że średnia długość życia pacjentów była o siedem lat krótsza w porównaniu do populacji ogólnej, z dwoma szczytami śmiertelności – jednym poniżej 50. roku życia i drugim między 60. a 79. rokiem życia¹⁶. Badanie populacyjne w Danii wykazało, że wskaźniki śmiertelności były dwukrotnie wyższe niż w populacji ogólnej u osób poniżej 60. roku życia¹⁶ Zobacz więcej: Czynniki wpływające na śmiertelność w HHT.

Znaczenie systematycznego badania przesiewowego

Kluczowe znaczenie dla poprawy rokowania ma systematyczne badanie przesiewowe i leczenie w ośrodkach specjalizujących się w opiece nad pacjentami z wrodzoną naczyniakowatością krwotoczną¹⁷. Badania wykazują, że u pacjentów systematycznie badanych pod kątem zajęcia narządów związanego z chorobą, leczonych w razie potrzeby i pozostających pod opieką ośrodka z doświadczeniem w tej dziedzinie, długość życia nie różni się od długości życia grupy kontrolnej bez tego schorzenia¹⁷.

Te odkrycia podkreślają znaczenie systematycznego badania przesiewowego pacjentów i leczenia tętniczo-żylnych malformacji płucnych oraz innych manifestacji narządowych związanych z chorobą¹⁷. Właściwe badanie przesiewowe i leczenie tętniczo-żylnych malformacji narządowych oraz skuteczne leczenie krwawień i niedokrwistości poprawia jakość życia i ogólne przeżycie¹⁸.