Utrata lub zmiana węchu stanowi problem zdrowotny dotykający znaczną część populacji na całym świecie. Badania epidemiologiczne wskazują, że zaburzenia węchowe są znacznie bardziej powszechne, niż wcześniej sądzono, a ich częstość wzrasta wraz z wiekiem1.
Częstość występowania w populacji
Według danych z Stanów Zjednoczonych, blisko 1 na 4 Amerykanów (23%) powyżej 40. roku życia zgłasza jakiekolwiek zmiany w zmyśle węchu. Wskaźniki te zwiększają się znacząco w starszych grupach populacyjnych, osiągając 32% wśród osób powyżej 80. roku życia1. Czynnikami ryzyka zwiększającymi prawdopodobieństwo wystąpienia zaburzeń węchowych są objawy związane z nosem i zatokami, nadużywanie alkoholu, wcześniejsza utrata przytomności w wyniku urazu głowy, ubóstwo oraz suchość jamy ustnej1.
Badania populacyjne wykazują, że częstość występowania jakiegokolwiek typu zaburzeń węchowych wzrasta z wiekiem: 4% u Amerykanów w wieku 40-49 lat, 11% w grupie 50-59 lat, 13% w grupie 60-69 lat, 25% wśród osób w wieku 70-79 lat i aż 39% u Amerykanów w wieku 80 lat i powyżej1.
Różnice demograficzne
Analiza danych epidemiologicznych ujawnia znaczące różnice w występowaniu zaburzeń węchowych między różnymi grupami demograficznymi. Częstość występowania zaburzeń węchowych jest wyższa u mężczyzn, mniejszości etnicznych (nielatynoscy czarnoskórzy Amerykanie i Meksykańscy Amerykanie) oraz u osób o niższym poziomie wykształcenia i/lub dochodach rodziny1.
Badania międzynarodowe potwierdzają te obserwacje, wskazując, że mężczyźni są bardziej narażeni na utratę węchu niż kobiety2. Małe badania wykazały również, że Afroamerykanie uzyskiwali niższe wyniki w testach węchowych w porównaniu z Kaukazami2.
Wpływ COVID-19 na epidemiologię zaburzeń węchowych
Pandemia COVID-19 dramatycznie zmieniła krajobraz epidemiologiczny zaburzeń węchowych na całym świecie. Utrata węchu stała się jednym z najczęściej zgłaszanych objawów infekcji koronawirusowej, dotykając znacznej części zakażonych osób Zobacz więcej: COVID-19 a epidemiologia zaburzeń węchowych – wpływ pandemii.
Badania wskazują, że więcej niż 1 na 5 Amerykanów doświadczyło utraty węchu od początku pandemii3. Ten gwałtowny wzrost przypadków zaburzeń węchowych doprowadził do bliższego przyjrzenia się temu zmysłowi i jego powiązaniom ze zdrowiem mózgu3.
Zmiany w czasie pandemii
Interesujące jest to, że ryzyko utraty węchu i smaku z powodu najnowszych wariantów omikron COVID-19 wynosi tylko 6-7% tego, co było podczas wczesnych etapów pandemii4. Oznacza to, że utrata węchu i smaku nie jest już wiarygodnym wskaźnikiem infekcji COVID-19, co ma istotne implikacje dla strategii diagnostycznych Zobacz więcej: Czynniki ryzyka i grupy szczególnie narażone na zaburzenia węchowe.
Długoterminowe konsekwencje epidemiologiczne
Szacuje się, że około 5% pacjentów z potwierdzonymi przypadkami COVID-19 – około 27 milionów ludzi na całym świecie – cierpi na długotrwałą utratę węchu lub smaku5. Analiza sugeruje, że utrata węchu i smaku może być długotrwałym problemem wymagającym więcej badań i zasobów zdrowotnych dla pacjentów zmagających się z długoterminowymi objawami5.
Niedoszacowanie problemu
Eksperci podkreślają, że liczba osób z zaburzeniami węchowymi jest „znacznie niedoszacowana”6. Obecnie pracownicy służby zdrowia często nie pytają o zaburzenia węchowe ani ich nie badają, co musi się zmienić, ponieważ ich rozwój w późniejszym życiu jest powiązany z początkiem wielu poważnych chorób, w tym choroby Alzheimera i Parkinsona6.
Globalne perspektywy
Badania epidemiologiczne z różnych krajów potwierdzają, że problem zaburzeń węchowych ma charakter globalny. W populacjach europejskich obserwuje się podobne trendy związane z wiekiem i płcią7. Wszystkie badania pokazują, że częstość występowania obniżonej funkcji węchowej zwiększa się bardzo znacząco z wiekiem, a płeć męska jest powszechnie identyfikowanym czynnikiem ryzyka utraty węchu2.
Wpływ na zdrowie publiczne
Rosnąca świadomość epidemiologii zaburzeń węchowych ma istotne implikacje dla zdrowia publicznego. Biorąc pod uwagę starzenie się populacji w Stanach Zjednoczonych, należy oczekiwać, że znacząca i rosnąca liczba osób będzie doświadczać związanej z wiekiem utraty zmysłów8. Dlatego też badanie częstości występowania, zapadalności i czynników ryzyka zaburzeń węchowych w populacjach jest ważne zarówno dla jednostek, jak i dla ogółu społeczeństwa9.













