Zaawansowane metody diagnostyczne ugryzień węży

Rozwój nowoczesnych technologii diagnostycznych otwiera nowe możliwości w zakresie szybkiej i precyzyjnej identyfikacji ugryzień przez jadowite węże. Te zaawansowane metody mogą znacząco poprawić wyniki leczenia poprzez umożliwienie wczesnego i ukierunkowanego podania odpowiedniej surowicy przeciwjadowej¹.

Testy immunoenzymatyczne (EIA/ELISA)

Enzymatyczny test immunoadsorpcyjny (ELISA) lub test immunoenzymatyczny (EIA) umożliwia wiarygodne i obiektywne określenie gatunku powodującego zatrucie². Głównym zastosowaniem EIA jest retrospektywna identyfikacja gatunku węża odpowiedzialnego za ugryzienie².

Czułość testu jadu wynosi około 1 ng/ml surowicy, ale przy użyciu modyfikacji EIA wykorzystującej kombinację biotyny/awidyny czułość może być jeszcze bardziej zwiększona³. Test EIA umożliwia wykrywanie specyficznych antygenów jadu w krwi ofiar przy użyciu technik opartych na immunologii⁴.

Wartość EIA w badaniu nowych i istniejących surowic przeciwjadowych polega na tym, że zapewnia ważną obiektywną ocenę skuteczności surowicy przeciwjadowej². EIA okazało się bardzo przydatną metodą obiektywnej oceny skuteczności i dawkowania surowicy przeciwjadowej².

Kit do wykrywania jadu węża (SVDK)

Kit do Wykrywania Jadu Węża (SVDK) to nielaboratoryjny, szybki, liofilizowany zestaw testów immunoenzymatycznych opracowany dla jadów węży australijskich i niektórych z Papui-Nowej Gwinei⁵. Test wykorzystuje wymazy z miejsca ugryzienia lub alternatywnie próbkę moczu do wykrywania immunotypu jadu⁵.

SVDK został zaprojektowany, aby pomóc w określeniu odpowiedniej surowicy przeciwjadowej do użycia u zatrutych pacjentów⁶. Może być używany w przypadku klinicznie znaczących ugryzień węży z wymazem z miejsca ugryzienia lub nawet moczem w celu identyfikacji odpowiedniej surowicy przeciwjadowej⁷.

Test fosfolipazy A2

Enzymy fosfolipazy A2 występują powszechnie w jadach węży i badacze postawili hipotezę, że aktywność fosfolipazy wykryta we krwi człowieka po ugryzieniu może wskazywać na zatrucie⁸. Przy użyciu prostego testu, potencjalnie testu przyłóżkowego, wykryto wysoką aktywność fosfolipazy w surowicach pacjentów z zatruciem żmiją i elapidami w porównaniu z minimalną aktywnością u pacjentów niezatrutych⁸.

Test PLA2 był pozytywny zarówno u węży powodujących koagulopatię (żmija Russella i żmija garbonosowa), jak i u węży neurotoksycznych (kraity i kobry) w próbce ugryzień węży australijskich i azjatyckich⁹. Prosty test przyłóżkowy oparty na PLA2 byłby zatem użytecznym testem w regionach o ograniczonych zasobach z ograniczonym dostępem do opieki medycznej⁹.

Test PLA2 może być szczególnie przydatny w zatrucich neurotoksycznych do wczesnej diagnozy systemowego zatrucia, zanim rozwinie się nieodwracalna neurotoksyczność⁹. Prawdopodobnie aktywność PLA2 można zmierzyć w surowicy pacjenta w ciągu 30-60 minut od ugryzienia, gdy jad przedostaje się do krążenia⁹.

Test D-dimeru

Zwiększona dostępność testowania D-dimeru – testu krwi, który sprawdza lub monitoruje problemy z krzepnięciem krwi – może być istotną pomocą we wczesnej diagnozie koagulopatii wywołanej jadem węża (VICC)¹⁰. Jest to najczęstszy systemowy efekt ugryzienia węża w Australii¹⁰.

Wartości D-dimeru przekraczały 2,5 mg/L od trzech godzin po ugryzieniu u 95% pacjentów, którzy rozwinęli VICC, i były niższe niż 2,5 mg/L u 95% pacjentów niezatrutych do sześciu godzin po ugryzieniu¹⁰. Ocena poziomu D-dimeru może być przydatna we wczesnej diagnozie systemowego zatrucia z VICC po ugryzieniu węża¹¹.

Oznaczanie D-dimeru tak szybko, jak to możliwe, ale co najmniej dwie godziny po ugryzieniu, z wartością graniczną 2,5 mg/L, zapewniłoby wysoką czułość i swoistość oraz pozwoliłoby na wystarczający czas na podanie surowicy przeciwjadowej w ciągu trzech godzin od ugryzienia węża¹¹.

Metody molekularne i analiza DNA

Opracowano test DNA, który pobiera wymaz ze śladów kłów u osób ugryzionych przez węże¹². Badacze twierdzą, że test poprawnie zidentyfikował gatunek gryzącego węża w 100% przypadków w pierwszym tego typu badaniu klinicznym¹².

Metody genetyki kryminalistycznej zostały po raz pierwszy zastosowane do identyfikacji gatunków węży w prospektywnym badaniu klinicznym¹³. Jeśli wysoka dokładność diagnostyczna zostanie potwierdzona w większych kohortach, ta metoda będzie bardzo przydatnym narzędziem diagnostycznym referencyjnym dla badań epidemiologicznych i klinicznych¹³.

PCR dał pozytywny wynik tylko w 27,1% przypadków. Można to prawdopodobnie poprawić, jeśli kilka czynników pokazanych w tym badaniu jako związanych z niższą czułością, takich jak niewłaściwe środki pierwszej pomocy lub przedłużony czas dotarcia do ośrodka leczniczego, zostałoby skorygowanych¹⁴.

Technologie proteomiczne i spektrometryczne

Technologia proteomiczna może być wykorzystywana do badania ewolucji białek jadów u różnych rodzajów węży lub tego samego rodzaju węży w różnych regionach, związku między strukturą i funkcją białek oraz statusu klasyfikacyjnego jadowitych węży¹⁵. LC-MS może skutecznie rozdzielać i analizować złożone mieszaniny organiczne¹⁵.

Fluorescencyjna analiza immunologiczna (FIA) to nietradioaktywna technologia znakowania testów immunologicznych oparta na reaktywach immunologicznych znakowanych enzymami i wysoce aktywnych metodach substratów katalizowanych przez enzymy¹⁵. Czujniki immunologiczne to biosensory, znane również jako optyczne czujniki immunologiczne¹⁵.

Szybkie testy diagnostyczne

Naukowcy opracowali szybki film diagnostyczny podobny do testu ciążowego¹⁶. Można kroplę surowicy pacjenta nałożyć na basen próbek (S) i zweryfikować typ węża w ciągu kilku minut¹⁶. Czerwona linia na T wskazuje pozytywny wynik¹⁶.

Badacze opracowują zestaw diagnostyczny, który jest prostym testem paskowym przeciwciał podobnym do testu ciążowego, który może szybko określić typ węża, który ugryzł osobę na podstawie kropli jej krwi lub moczu¹⁷. W praktyce pozwoliłoby to ugryzionym osobom otrzymać właściwe leczenie tak szybko, jak to możliwe¹⁷.

Przyszłość diagnostyki ugryzień węży

Obecnie dostępny jest tylko jeden komercyjny test diagnostyczny, który umożliwia potwierdzenie typu jadu węża obecnego w organizmie zatrutego pacjenta¹⁸. Inne testy diagnostyczne wykorzystujące podobne podejścia są używane eksperymentalnie, ale istnieje potrzeba w niektórych regionach i krajach komercyjnych testów, które można wykorzystać do lepszego informowania o właściwym doborze surowic przeciwjadowych¹⁸.

Narzędzia diagnostyczne mają również znaczny potencjał do lepszego informowania o nadzorze nad zatruciem jadem węża poprzez umożliwienie retrospektywnej identyfikacji w próbkach patologicznych immunotypów jadu z różnych gatunków węży¹⁹. Rozwój niezawodnych narzędzi diagnostycznych może zatem zainicjować zmianę paradygmatu w leczeniu zatruć jadem węża²⁰.