Specyficzne objawy różnych rodzajów trudności w uczeniu się

Trudności w uczeniu się to szerokie pojęcie obejmujące różne specyficzne zaburzenia, z których każde charakteryzuje się unikalnymi objawami¹. Zrozumienie specyficznych objawów poszczególnych rodzajów trudności jest kluczowe dla właściwej diagnozy i dobrania odpowiedniego wsparcia.

Dysleksja – zaburzenia czytania

Dysleksja jest najczęstszym rodzajem trudności w uczeniu się, dotykającym około 80% osób z zaburzeniami uczenia się²³. Wpływa na 20% populacji, dotykając równie często mężczyzn i kobiety².

Objawy dysleksji u dzieci

Dzieci z dysleksjązmagają się z czytaniem⁴. Mogą mieszać litery, pisać je odwrotnie i błędnie literować słowa, w rezultacie czego mogą unikać czytania⁴. Dodatkowo borykają się z trudnościami w rozumieniu i płynności czytania⁴.

Gdy dziecko rozpoczyna naukę szkolną, objawy dysleksji mogą stać się bardziej widoczne i obejmują czytanie znacznie poniżej oczekiwanego poziomu dla wieku⁵. Dzieci mogą mieć problemy z przetwarzaniem i rozumieniem tego, co słyszą, trudności ze znalezieniem właściwego słowa lub formułowaniem odpowiedzi na pytania⁵.

Charakterystyczne objawy to również problemy z zapamiętywaniem sekwencji rzeczy, trudności z dostrzeganiem podobieństw i różnic w literach i słowach oraz niemożność wypowiadania nieznanego słowa⁵. Dzieci mogą mieć trudności z pisownią i spędzać niezwykle długi czas na wykonywaniu zadań związanych z czytaniem lub pisaniem⁵.

Objawy dysleksji u nastolatków i dorosłych

U nastolatków i dorosłych objawy dysleksji są bardzo podobne do tych u dzieci⁶. Obejmują trudności z czytaniem, w tym czytaniem na głos, powolne i pracochłonne czytanie i pisanie oraz problemy z pisownią⁶. Osoby dorosłe mogą unikać aktywności związanych z czytaniem, mieć problemy z wymową nazw lub słów, a także z przypominaniem sobie słów⁶.

Dysgrafia – zaburzenia pisania

Dysgrafia to specyficzne zaburzenie uczenia się, które wpływa na zdolność pisania⁸. Może powodować trudności we wszystkich aspektach pisania i motoryki małej, takich jak pisownia, odstępy między słowami i ich wielkość, czytelność oraz posługiwanie się przyborami do pisania⁸.

Charakterystyczne objawy dysgrafii

Dysgrafia ogólnie występuje u dzieci poniżej 15. roku życia, ale to specyficzne zaburzenie uczenia się może być również obecne u dorosłych⁷. Dzieci z dysgrafią mają problemy z pisaniem i mogą dziwnie trzymać długopis oraz garbić się podczas pisania⁴.

Dodatkowo mogą mieć trudności z formowaniem liter i nie są w stanie pisać przez dłuższe okresy⁴. Wreszcie, osoby te mogą mieć trudności z włożeniem dużo przemyśleń w swoje pisanie – mogą gapić się na pusty papier, nie wiedząc, jak zacząć, i wybuchnąć płaczem⁴.

Dysgrafia charakteryzuje się zniekształconym i niepoprawnym charakterem pisma oraz problemami z umiejętnościami motoryki małej⁹. Objawy obejmują problemy z nauką wiązania butów, zapinania kurtki, czytelnego pisania oraz unikania kolorowania lub innych aktywności związanych z motoryką małą, które większość dzieci lubi⁹.

Dyskalkulia – zaburzenia matematyczne

Dyskalkulia to zaburzenie uczenia się, które wpływa na zdolność wykonywania obliczeń matematycznych¹⁰. Objawy tego zaburzenia zwykle pojawiają się w dzieciństwie, ale dorośli mogą mieć dyskalkulię, nie wiedząc o tym¹⁰.

Objawy dyskalkulii u dzieci

Dzieci z dyskalkulią zmagają się z liczbami¹¹. Mogą mieć trudności z kolejnością liczb, mogą błędnie rozumieć podstawowe koncepcje matematyczne i mogą mieć problem z abstrakcyjnymi pojęciami, takimi jak przedziały czasowe, pomiary, dni tygodnia/miesiące roku¹¹.

Objawy dyskalkulii często zwracają uwagę, gdy dzieci zaczynają szkołę około 6. roku życia¹⁰. U tych dzieci objawy obejmują problemy z liczeniem na palcach przy małych liczbach (szczególnie w wieku, w którym wydaje się to niepotrzebne)¹⁰.

Dyskalkulia charakteryzuje się problemami z nauką podstaw arytmetycznych, które nie można wyjaśnić niską inteligencją lub nieodpowiednim nauczaniem¹². Osoby z dyskalkulią mają trudności z przetwarzaniem informacji numerycznych, uczeniem się faktów arytmetycznych i wykonywaniem dokładnych lub płynnych obliczeń¹².

Objawy u nastolatków i dorosłych

Objawy u nastolatków i dorosłych często wyglądają jak problemy z liczeniem wstecz¹³. Oprócz objawów bezpośrednio związanych ze zdolnością wykonywania obliczeń matematycznych, osoby z dyskalkulią mogą wykazywać objawy emocjonalne w sytuacjach, gdy matematyka jest niezbędna¹³. Te objawy emocjonalne często obejmują lęk (w tym lęk przed testami) czy nawet panikę¹³.

Zaburzenie przetwarzania słuchowego (APD)

Zaburzenie przetwarzania słuchowego powoduje trudności w przetwarzaniu dźwięku¹⁵. Osoby z tym zaburzeniem mają problemy z rozróżnianiem subtelnych różnic w słowach, co wpływa na rozumienie¹⁶.

Objawy mogą obejmować trudności ze słuchaniem lub zwracaniem uwagi na nauczycieli i rówieśników¹⁷, problemy z rozumieniem ludzi mówiących w hałaśliwym otoczeniu, denerwowanie się hałaśliwym otoczeniem oraz łatwe rozpraszanie się przez głośne dźwięki¹⁸.

Zaburzenie przetwarzania wzrokowego (VPD)

Zaburzenie przetwarzania wzrokowego wpływa na zdolność mózgu do interpretacji informacji wzrokowych¹⁶. Osoby z VPD mogą mieć problemy z rozpoznawaniem kształtów, liter lub symboli oraz mogą mieć trudności z zadaniami wymagającymi percepcji wzrokowo-przestrzennej, takimi jak czytanie map czy rozumienie wykresów¹⁹.

Niewerbalny zespół trudności w uczeniu się (NVLD)

Niewerbalny zespół trudności w uczeniu się wpływa na umiejętności społeczne i zdolności wzrokowo-przestrzenne¹⁶. Osoby z NVLD mogą mieć trudności z rozumieniem sygnałów niewerbalnych, interpretacją mimiki twarzy i rozumieniem relacji przestrzennych¹⁹.

Charakterystyczne objawy NVLD

Niemożność odczytywania niewerbalnych sygnałów społecznych, takich jak wyrazy twarzy i mowa ciała²⁰. Trudności z identyfikowaniem i rozumieniem sarkazmu oraz trudności z rozpoznawaniem emocji u innych²⁰ są typowe dla tego zaburzenia.

Osoby z NVLD mogą również mieć trudności z rozumieniem informacji wzrokowych, problemy z rozumieniem relacji przestrzennych i ocenianiem odległości²⁰. Słaba koordynacja fizyczna, trudności z priorytetyzacją informacji oraz słabe umiejętności rozwiązywania problemów również należą do objawów²¹.

Dyspraksja – zaburzenia koordynacji

Dyspraksja, zwana również apraksją, to stan charakteryzujący się znacznymi trudnościami w wykonywaniu rutynowych zadań wymagających równowagi, kontroli motoryki małej i koordynacji kinestetycznej¹⁴. Oznaki zaburzenia we wczesnym dzieciństwie obejmują nieosiągnięcie kamieni milowych rozwoju na czas oraz niezgrabne i nieskoordynowane ruchy¹⁴.

Objawy mogą być bardzo różne u różnych osób, ale typowe oznaki dyspraksji to trudności z samoopieką, mową, jazdą na rowerze, zdolnościami edukacyjnymi, pisaniem, pisaniem na klawiaturze lub prowadzeniem samochodu¹⁸. Można również zauważyć nietypową postawę ciała lub ruchy¹⁸.

Zaburzenia językowe

Zaburzenie językowe rozwojowe (DLD) to zaburzenie mózgowe i rozwojowe, które utrudnia używanie języka i rozumienie języka²². Może powodować trudności akademickie i/lub społeczno-emocjonalne²². DLD może współwystępować z innymi zaburzeniami, takimi jak dysleksja i zespół nadpobudliwości psychoruchowej z deficytem uwagi (ADHD)²².

Językowe trudności w uczeniu się (LBLD) powodują problemy z czytaniem, pisownią i pisaniem odpowiednią dla wieku²². Większość osób zdiagnozowanych z trudnościami w uczeniu się ma przeciętną lub wyższą inteligencję²². Osoby z LBLD mogą również mieć problemy z mówieniem i słuchaniem²².

Nakładanie się objawów

Ważne jest zrozumienie, że objawy różnych rodzajów trudności w uczeniu się mogą się nakładać¹. Jedna osoba może mieć więcej niż jeden rodzaj trudności w uczeniu się, co komplikuje diagnozę i wymaga kompleksowego podejścia terapeutycznego.

Na przykład, dziecko z dysleksją może również mieć problemy z dysgrafią, ponieważ oba zaburzenia wpływają na przetwarzanie językowe. Podobnie, osoby z NVLD mogą również spełniać kryteria diagnostyczne dyskalkulii, dysgrafii lub dyspraksji²³.