Leczenie systemowe świądu skóry – leki doustne i fototerapia

Leczenie systemowe świądu skóry jest wskazane w przypadku uogólnionego świądu lub miejscowego świądu opornego na leczenie miejscowe¹. Terapie systemowe są zalecane w przypadku ciężkiego i uogólnionego świądu². Leki systemowe podróżują przez krwiobieg i docierają do komórek w całym ciele, wpływając na nie³. Mogą pomagać w leczeniu stanu powodującego świąd lub pomagać w kontrolowaniu objawów³.

Antydepresanty w leczeniu świądu

Antydepresanty nazywane selektywnymi inhibitorami wychwytu zwrotnego serotoniny (SSRI) mogą być pomocne w łagodzeniu niektórych rodzajów długotrwałego świądu⁴. Przykłady SSRI obejmują fluoksetynę i sertralinę⁴. Inną opcją są trójcykliczne antydepresanty, takie jak doksepyna⁴. Pełne korzyści z niektórych z tych leków można odczuć dopiero po 8-12 tygodniach od rozpoczęcia leczenia⁴.

Trójcykliczny antydepresant doksepyna może być również przydatny w leczeniu przewlekłego świądu atopowego zapalenia skóry, świądu związanego z HIV, świądu związanego z alergicznymi reakcjami skórnymi i pokrzywki opornej na konwencjonalną terapię antyhistaminową H1⁵. Doksepyna i amitryptylina to trójcykliczne antydepresanty mające działanie przeciwświądowe i działają na ośrodkowy i obwodowy układ nerwowy⁶.

Czterocykliczne antydepresanty, takie jak mirtazapina, oraz selektywne inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny (paroksetyna, sertralina, fluoksetyna) mogą również pomóc niektórym pacjentom z ciężkim świądem, w tym gdy jest spowodowany cholestazą, chłoniakiem T-komórkowym, nowotworem złośliwym lub neuropatyczną dysestezją skórną⁶. Doustne antydepresanty mogą leczyć świąd ze względu na ich wpływ na receptory serotoniny i histaminy⁷.

Leki przeciwpadaczkowe

Leki przeciwpadaczkowe, takie jak gabapentyna i pregabalina, mogą być szczególnie przydatne w świądzie idiopatycznym, mocznicowym i neuropatycznym⁸. Leki przeciwpadaczkowe, takie jak walproinian sodu, gabapentyna i pregabalina, mogą również przynieść korzyść niektórym pacjentom, np. tym ze świądem związanym z niewydolnością nerek lub świądem neuropatycznym⁹. Mechanizm działania jest niepewny⁹.

Gabapentyna, strukturalny analog hamującego neuroprzekaźnika kwasu γ-aminomasłowego (GABA), jest często stosowana w leczeniu neuropatycznego świądu⁷. Gabapentyna podawana doustnie wykazała skuteczność w neurogenenym świądzie, a ostatnio wykazała skuteczność w świądzie mocznicowym, hematologicznym i idiopatycznym¹⁰. Gabapentyna wykazała skuteczność w leczeniu przewlekłego świądu mocznicowego, ale wykazano, że nasila świąd cholestatyczny¹¹.

Antyhistaminiki doustne

Antyhistaminiki doustne H1, takie jak hydroksyzyna i difenhydramina, są często pierwszą linią leczenia uogólnionego świądu⁵. Jednak dowody na ich stosowanie ograniczają się głównie do stanów związanych z histaminą⁵. Antyhistaminiki, szczególnie hydroksyzyna, są skuteczne, szczególnie w przypadku nocnego świądu, i są najczęściej stosowane¹.

Antyhistaminiki są najczęściej stosowane do leczenia pacjentów ze świądem ze względu na ogólny profil bezpieczeństwa, dostępność i przystępność cenową¹². Antyhistaminiki są najbardziej przydatne w pokrzywce, w której uwalniana jest histamina⁶. Ich stosowanie w innych stanach świądowych nie jest poparte randomizowanymi badaniami kontrolowanymi⁶. Uspokajające antyhistaminiki mogą być stosowane ze względu na ich działanie uspokajające⁶.

Fototerapia

Fototerapia obejmuje narażenie skóry na określony rodzaj światła⁴. Może być dobrą opcją dla osób, które nie mogą przyjmować leków doustnych⁴. Prawdopodobnie będzie potrzebnych kilka sesji fototerapii, aż świąd zostanie opanowany⁴. Fototerapia jest szczególnie pomocną opcją leczenia dla pacjentów z chłoniakiem skórnym T-komórkowym cierpiących na świąd¹³.

Fototerapia UVB samodzielnie lub w połączeniu z UVA wykazała się pomocna w świądzie związanym z przewlekłą chorobą nerek, łuszczycą, atopowym egzemą i chłoniakiem skórnym T-komórkowym¹⁴. Fizjoterapia światłem UV-B jest metodą z wyboru¹⁰. Pacjenci zgłaszali miesiące remisji po 6-8 zabiegach¹⁰. UV-B zmniejsza fosfor skórny, zmniejsza liczbę komórek tucznych skórnych i obniża poziom witaminy A naskórkowej¹⁰.

Fototerapia jest pomocna w przypadku ciężkiego świądu, szczególnie jeśli jest spowodowana przewlekłą chorobą nerek¹⁵. Fototerapia UVB jest bardzo skuteczna w świądzie mocznicowym i może być pomocna u pacjentów z prurigo nodularis, atopowym zapaleniem skóry, zakażeniem HIV i świądem wodnym¹⁶. Czynniki fizyczne, które mogą być skuteczne w świądzie, obejmują fototerapię ultrafioletową¹.

Inne leki systemowe

Antagoniści receptorów opioidowych, tacy jak butorfanol w sprayu donosowym, naltreksonu w tabletkach i nalokson, były skuteczne u pacjentów cierpiących na nieuleczalny świąd w związku z chorobą wątroby, atopowym egzemą i przewlekłą pokrzywką⁹. Nalfurafina, która jest agonistą receptora kappa-opioidowego, została również zbadana i wykazała zmniejszenie świądu związanego z przewlekłą niewydolnością nerek, jednak nie jest szeroko dostępna⁹.

Aspiryna jest czasami skuteczna, jeśli świąd jest mediowany przez kininy lub prostaglandyny i jest skuteczna u pacjentów ze świądem spowodowanym czerwienicą prawdziwą⁹. Uwaga: aspiryna może powodować lub zaostrzać świąd u niektórych pacjentów⁹. Talidomid był skuteczny w leczeniu prurigo nodularis i przewlekłego świądu różnych rodzajów, ale rzadko jest stosowany ze względu na poważne działania niepożądane i koszt¹⁴.

Doustne leki immunosupresyjne, takie jak cyklosporyna, azatiopryna i mykofenolan mofetylu, wykazują skuteczność w świądzie pochodzącym ze stanów zapalnych, takich jak atopowe zapalenie skóry⁸. Istnieją ograniczone dowody kliniczne potwierdzające stosowanie systemowych kortykosteroidów w leczeniu świądu⁷. Wytyczne zalecają rezerwowanie systemowych kortykosteroidów dla wybranych ciężkich, opornych przypadków świądu, takich jak świąd związany z chłoniakiem⁷.